InfoHub Logo

مۇناي نارىعىنداعى جاڭالىقتار قازاقستان مەن حالىقارالىق سەرىكتەستەردىڭ ەڭ ءىرى كەن ورىندارىن يگەرۋدەگى ىنتىماقتاستىق پەرسپەكتيۆالارىنىڭ بەلگىسىز بولىپ بارا جاتقانىن مەڭزەيدى. قازاقستان كونسورسيۋمدەردەن ەكولوگيالىق زاڭنامانى قاتاڭ ساقتاۋدى جانە كۇكىرتتى ساقتاۋداعى بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن ميللياردتاعان ايىپپۇل تولەۋدى تالاپ ەتەدى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

ءوز كەزەگىندە، NCOC كونسورسيۋمى حالىقارالىق تورەلىك سوتقا شاعىم ءتۇسىرىپ، قازاقستانداعى كاشاگان جانە باسقا دا جوبالارعا قاتىستى ينۆەستيسيالىق جوسپارلارىن قايتا قاراۋى مۇمكىن ەكەنىن مالىمدەدى.

Shell كومپانياسىنىڭ ينۆەستيسيانى توقتاتۋى

بريتانيا-نيدەرلاند كومپانياسى Shellء-دىڭ قازاقستانمەن سوت پروسەستەرى اياسىندا جاڭا ينۆەستيسيالاردى توقتاتاتىنى تۋرالى مالىمدەمەسى پىكىرتالاسقا قوسىمشا سەرپىن بەردى. شامامەن وسى ۋاقىتتا NCOC كونسورسيۋمى 5 ميلليارد دوللار كولەمىندەگى ايىپپۇلدى تورەلىك سوتتا داۋلاپ وتىر.

ساراپشى ابزال نارىمبەتوۆتىڭ پىكىرىنشە، Shellء-دىڭ مالىمدەمەسى رەزونانستى بولعانىمەن، ءىس جۇزىندە بۇل بۇرىننان قالىپتاسقان جاعدايدى كورسەتەدى. ونىڭ ايتۋىنشا، 3-4 جىل بۇرىن Shell ىشىندە جاڭا كاپيتالدىق سالىمداردان باس تارتۋدى كوزدەيتىن «No Further Activity» (NFA) تۇجىرىمداماسى تۋرالى اقپاراتتار پايدا بولعان.

گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى

قازىرگى ۋاقىتتا كاشاگاننىڭ گاز وڭدەۋ كەشەنىن قازاقستان كاتار ينۆەستورىمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرۋدا. العاشقىدا مۇنداي قۋاتتىلىقتاردى ەكىنشى فازا اياسىندا كونسورسيۋمنىڭ ءوز كۇشىمەن سالۋى كوزدەلگەن بولاتىن.

NCOC جوبانى ءارى قاراي دامىتۋ گاز وڭدەۋ زاۋىتى بويىنشا تولىق ايقىندىق بولمايىنشا قيىندايتىنىن ايتادى. الايدا، ساراپشىلاردىڭ اتاپ وتۋىنشە، بۇل قۋاتتىلىقتاردى سالۋ ماسەلەسى باستاپقىدا كونسورسيۋمنىڭ مىندەتتەمەلەرىنە كىرگەن.

قاراشىعاناقتا دا وسىنداي جاعداي بايقالدى. گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى بىرنەشە رەت كەيىنگە شەگەرىلدى. 2025 جىلدىڭ سوڭىنداعى وقيعالار ورىنبور گپز-دا گاز وڭدەۋگە اسەر ەتكەننەن كەيىن، ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى جوبانى ءوز بەتىنشە جۇزەگە اسىرۋ نيەتىن ءبىلدىردى. بۇل جوبادا سەرىكتەس قىتايلىق CITIC كومپانياسى بولادى.

قازاقستاننىڭ بالاما نۇسقالارى

ابزال نارىمبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاننىڭ دامۋ جولىندا بالاما نۇسقالارى بار. 2012 جىلى ConocoPhillips كومپانياسى شىعىپ كەتكەن كەزدە، «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى ءوز ۇلەسىن ساتىپ الۋ قۇقىعىن پايدالانىپ، كەيىن ونىڭ ءبىر بولىگىن CNPC-گە ساتتى. دەمەك، بۇل سحەما بۇرىن قولدانىلعان.

ول سونداي-اق، اكسيونەرلەر قۇرامى وزگەرگەن جاعدايدا، باسقا كونسورسيۋم مۇشەلەرىنىڭ دە ۇلەستەرىن ۇلعايتۋعا مۇددەلى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى. مىسالى، ExxonMobil ءداستۇرلى تۇردە ءوندىرۋدى ۇلعايتۋعا مۇددەلى. TotalEnergiesء-تىڭ دە قىزىعۋشىلىعىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى.

دەگەنمەن، قازاقستان داۋلاردى رەتتەۋدىڭ زايىرلى جولدارىن ىزدەيتىنىن باسا ايتتى. مەملەكەتتىڭ مىندەتى – ءبولۋ تۋرالى كەلىسىمدەردەن بارىنشا ەكونوميكالىق پايدا الۋ.

ۆاليۋتا ماسەلەسى جانە كەشىكتىرۋ تاكتيكاسى

مۇنداي اۋقىمدى جوبالارداعى سوت داۋلارى الەمدىك تاجىريبەدە سيرەك ەمەس. الايدا، قازىرگى جانجال قازاقستان تاراپىنىڭ قاتاڭ ۇستانىمى اياسىندا دامۋدا. كۇكىرتتى ساقتاۋ جانە وڭدەۋ ەرەجەلەرىن بۇزعانى ءۇشىن ايىپپۇلدىڭ مولشەرى 5 ميلليارد دوللارعا تەڭ. بۇل ايىپپۇل تەڭگەمەن ەسەپتەلگەن.

ساراپشىنىڭ بولجامى بويىنشا، ەگەر داۋلار ۇزاققا سوزىلسا جانە تەڭگە السىرەسە، كونسورسيۋم قاتىسۋشىلارى ءۇشىن ناقتى دوللارلىق جۇكتەمە ازايۋى مۇمكىن. بۇرىن مۇنداي داۋلار كوبىنەسە ينفراقۇرىلىمدىق نەمەسە الەۋمەتتىك جوبالارعا قوسىمشا ينۆەستيسيالار تۋرالى كەلىسىمدەرمەن اياقتالاتىن. الايدا، قازىرگى جاعدايدا قازاقستان نەعۇرلىم قاعيداتتى ۇستانىمدى كورسەتىپ، زاڭ تالاپتارىن تولىق ورىنداۋدى تالاپ ەتۋدە.

باستى ماسەلە

وسىلايشا، بۇگىنگى باستى ماسەلە – شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ كەتۋ-كەتپەۋىندە ەمەس، قازاقستاننىڭ سالانىڭ ينۆەستيسيالىق تارتىمدىلىعىنا نۇقسان كەلتىرمەي، سەرىكتەستىك شارتتارىن ءوزىنىڭ پايداسىنا قاراي تۇزەتۋ مۇمكىندىگىندە.