InfoHub Logo

قازاق حالقىنىڭ توي-تومالاقتارىنداعى ءداستۇرلى سىيلىقتار – ماحر مەن كالىمنىڭ ايىرماشىلىعى قانداي؟ بۇل ەكى ۇعىمدى ءجيى شاتاستىراتىنى راس. فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، جازۋشى زيرا ناۋرىزباي وسى ماسەلەگە قاتىستى تەرەڭ تالداۋ جاساپ، قازاق قوعامىنداعى نەكە سىيلىقتارىنىڭ تاريحى مەن بولاشاعىنا توقتالدى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

ماحر دەگەن نە؟

يسلام ءدىنى بويىنشا، ەر ادامنىڭ ايەلىنە نەكە كەزىندە بەرەتىن مىندەتتى سىيلىعى – ماحر. بۇل سىيلىقتىڭ مولشەرىن ايەلدىڭ ءوزى بەلگىلەيدى. كەيدە ايەلدەر باعالى كولىك، پاتەر نەمەسە بيزنەس سياقتى قىمبات سىيلىقتاردى تالاپ ەتەتىنى تۋرالى اڭگىمەلەر ءجيى ايتىلادى. ماحر – ەر ادامنىڭ نيەتىنىڭ شىنايىلىعىن ءبىلدىرىپ، ايەلدى بولاشاقتاعى قيىندىقتاردان قورعايتىن قارجىلىق كەپىلدەمە رەتىندە قاراستىرىلادى.

ماحر مەن كالىمنىڭ ايىرماشىلىعى

كوپشىلىك قاتەلەسىپ، ماحر مەن كالىمدى بىردەي دەپ ويلايدى. الايدا، بۇل ەكى ۇعىم مۇلدەم باسقا.

يسلام ءدىنى كالىمدى ايەلدى ساتىپ الۋ رەتىندە قاراستىرمايدى، كەرىسىنشە، ونى ايەلگە دەگەن قۇرمەت پەن قامقورلىقتىڭ بەلگىسى رەتىندە قابىلدايدى.

قازاق داستۇرىندەگى كالىم

قازاق حالقىندا كالىم – بۇل تەك مال-مۇلىك ەمەس، ەكى رۋدىڭ اراسىنداعى مىڭ جىلدىق بايلانىستى نىعايتاتىن ءۇردىس بولعان. كالىمنىڭ مولشەرى كەلىسىم بويىنشا بەلگىلەنىپ، كوبىنەسە مال تۇرىندە بەرىلگەن. ول ايەلدىڭ جاساۋىنا ايىرباس رەتىندە قاراستىرىلعان. ياعني، ەر ادام مال بەرسە، ايەل ادام ءوز قولىمەن جاساعان بۇيىمدارىن، كيىم-كەشەگىن، جيھازىن الىپ كەلگەن. بۇل – ەكى جاقتىڭ دا جاڭا وتباسىن قۇرۋعا قوسقان ۇلەسى.

قازىرگى تاڭداعى ماحر مەن كالىم

كەڭەس ۇكىمەتى كەزىندە كالىم بەرۋگە تىيىم سالىنعانىمەن، كەيبىر وڭىرلەردە بۇل ءداستۇر ساقتالىپ قالدى. قازىرگى تاڭدا كالىم كوبىنەسە اقشالاي بەرىلىپ، ءداستۇرلى ماعىناسىن جوعالتىپ بارادى. ال ماحر يسلام ءدىنىنىڭ ىقپالى ارتقان سايىن ماڭىزدىلىعىن جوعالتپاي كەلەدى. كەيبىر وتباسىلار كالىم مەن ماحردى قاتار قولدانۋعا تىرىسادى. قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ 2024 جىلعى تۇسىندىرمەسى بويىنشا، ەگەر ايەل كەلىسسە، كالىمدى ماحر رەتىندە ەسەپتەۋگە بولادى.

بولاشاقتا يسلامدانۋ ءۇردىسىنىڭ كۇشەيۋىمەن، جەكە تۇلعانىڭ ءرولىنىڭ ارتۋىمەن جانە الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى كورسەتىمپازدىقپەن بايلانىستى ماحردىڭ ماڭىزى ارتا تۇسەتىنى بولجانادى. ال كالىم مەن اۋقىمدى جاساۋ داستۇرلەرى بىرتىندەپ ازاياتىنى بايقالادى.