InfoHub Logo

اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ۆەنەسۋەلا باسشىسى نيكولاس مادۋرونىڭ دەمالىس كۇندەرى امەريكالىق اسكەريلەردىڭ قولىنا تۇسۋىنەن كەيىن كولۋمبيا، كۋبا، مەكسيكا، يران جانە دانيانىڭ اۆتونوميالىق اۋماعى — گرەنلاندياعا قاتاڭ ەسكەرتۋلەر جولدادى. «مۇناي ەركىن ءوندىرىلسىن» دەگەن ۇستانىمى ايماقتىق قاۋىپسىزدىك پەن الەمدىك ەنەرگيا نارىقتارىنا ىقتيمال سالماق ءتۇسىرىپ، گەوساياسي شيەلەنىستى كۇشەيتتى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

6 قاڭتاردا جاريالانعان تۇسىنىكتەمەلەرىندە ترامپ سوڭعى ەكى كۇندە ءبىرقاتار مالىمدەمە جاسادى. CNN اقپاراتىنا سۇيەنسەك، ول «ءبىزدىڭ ماقسات — مۇناي ەركىن وندىرىلە الاتىن تابىستى، ومىرشەڭ ەلدەرمەن قورشالۋ. باتىس جارتى شارداعى امەريكالىق ۇستەمدىك ەندى ەشقاشان كۇمان تۋدىرمايدى» دەپ اتاپ ءوتتى.

گرەنلانديا: «ءبىز — حالىق. ەل. دەموكراتيا»

ترامپ گرەنلانديانىڭ اقش ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن «ستراتەگيالىق ماڭىزىن» تاعى كوتەرىپ، ارالدى رەسەي مەن جۇڭگو كەمەلەرىنىڭ «ىقپالىندا» دەپ سيپاتتادى. بۇعان گرەنلانديا پرەمەر-مينيسترى يەنس فرەدەريك نيلسەن جاۋاپ بەرىپ، مۇنداي ريتوريكانى «مۇلدە قولايسىز» دەپ اتادى: «گرەنلانديا — ساۋدالاساتىن نىسان ەمەس. ءبىز — حالىق، ەل جانە دەموكراتيا»، — دەدى ول.

ترامپ بىرنەشە رەت گرەنلاندياعا قىزىعۋشىلىق بىلدىرگەن. ارال — اۋدانى شامامەن 2،16 ملن شارشى شاقىرىم، تابيعي رەسۋرستارعا باي.

كولۋمبيا: قاتاڭ سىن جانە ىقتيمال «وپەراسيا» تۋرالى سۇراق

ترامپ كولۋمبيا پرەزيدەنتى گۋستاۆو پەترودى وتكىر سىنعا الدى. ودان جۋرناليستەر «كولۋمبيادا وپەراسيا بولۋى مۇمكىن بە؟» دەپ سۇراعاندا، ول «مۇمكىندىگى جوعارى كورىنەدى» دەپ جاۋاپ بەردى. بۇعان جاۋاپ رەتىندە پەترo X جەلىسىندە 700 سوزگە جۋىق جازبا جاريالاپ، ەسىرتكى اينالىمىنا قارسى كۇرەستەگى ناتيجەلەرىن قورعادى جانە ۇكىمەتىنىڭ «الەمدەگى ەڭ اۋقىمدى كوكاين تاركىلەۋلەرىنىڭ بىرىنە» قول جەتكىزگەنىن ايتتى. دەگەنمەن بۇۇ ەسىرتكى جانە قىلمىس جونىندەگى باسقارماسى كولۋمبياداعى كوكاين ءوندىرىسى رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتكەنىن حابارلاعان.

كۋبا: «قۇلاۋى» مۇمكىن ەل تۋرالى ءسوز جانە قارسى ۋادە

كۋباعا قاتىستى ترامپ اقش-تىڭ اسكەري ارالاسۋى «قاجەت بولماۋى مۇمكىن» ەكەنىن، ەل «قۇلاۋعا جاقىن» تۇرعانىن ايتتى. گاۆانادا اقش ەلشىلىگى الدىندا وتكەن ميتينگتە كۋبا پرەزيدەنتى ميگەل دياس-كانەل ۆەنەسۋەلامەن وداقتى «جەڭىل بەرمەيتىنىن» مالىمدەپ، «قىمباتقا تۇسەتىن» قارسىلاسۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.

مەكسيكا: ەسىرتكى كارتەلدەرى جانە «ارالاسپاۋ» ءپرينسيپى

ترامپ مەكسيكاداعى كارتەلدەردىڭ «اسا قۋاتتى» ەكەنىن اتاپ، ەسىرتكىنىڭ ەل ارقىلى «اعىپ جاتقانىن» ايتتى. مەكسيكا پرەزيدەنتى كلاۋديا شەينباۋم دۇيسەنبى كۇنگى بريفينگتە «بوتەن مەملەكەتتەردىڭ ىشكى ىستەرىنە ارالاسپاۋ» ءپرينسيپىن راستادى جانە اقش-پەن، ونىڭ ىشىندە گۋمانيتارلىق تۇرعىدان، ىنتىماقتاساتىنىن مالىمدەدى. ول اقش-تىڭ مەكسيكا اۋماعىنا اسكەري كىرىسۋىن «شىنىمەن قاراستىرىلىپ جاتقان سەناريي» دەپ سانامايتىنىن دا قوستى.

يران: نارازىلىق، يادرولىق باعدارلاما جانە ماۋسىم ايىنداعى سوققىلار

يراندا ەكى اپتاعا جۋىق جالعاسىپ جاتقان ۇكىمەتكە قارسى نارازىلىقتار فونىندا ترامپ ەگەر «ادام ولىمىنە جول بەرىلسە»، اقش «وتە قاتتى سوققى بەرەتىنىن» ەسكەرتتى. ول وتكەن ايدا تەگەراننىڭ يادرولىق جانە بالليستيكالىق باعدارلامالارىن قايتا جانداندىرۋىنا جول بەرمەۋ كەرەكتىگىن ايتىپ، يزرايل پرەمەر-مينيسترى بينيامين نەتانياحۋمەن كەزدەسۋدەن كەيىن دە وسى ۇستانىمدى قايتالاعان. يراننىڭ جوعارعى كوشباسشىسى اياتوللا ءالي حامەنەيدىڭ ايتۋىنشا، يسلام رەسپۋبليكاسى «جاۋعا بەرىلمەيدى»، ال ءتارتىپ بۇزۋشىلار «ورنىنا قويىلۋى» ءتيىس. ماۋسىمدا اقش يرانداعى بىرنەشە نەگىزگى يادرولىق نىساناعا سوققى جاساعانى حابارلاندى؛ بۇل قادام تەگەراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسىن شەكتەۋگە باعىتتالعان ەكىجاقتى كەلىسسوزدەردى توقتاتتى. ول كەزدە يزرايل مەن يران اراسىندا 12 كۇنگە سوزىلعان قارۋلى قاقتىعىس بولعان.

كونتەكست: «بۇل — ءبىزدىڭ جارتى شارىمىز»

اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتى ح جەلىسىندەگى رەسمي اككاۋنتىندا ترامپ سۋرەتىمەن «بۇل — ءبىزدىڭ جارتى شارىمىز» دەگەن جازبا جاريالادى. ۆاشينگتوننىڭ مۇنداي ريتوريكاسى، اسىرەسە مادۋرو ۇستالعاننان كەيىن 6 قاڭتاردا ايتىلا باستاعان قاتاڭ ەسكەرتۋلەر اياسىندا، لاتىن امەريكاسىنان اركتيكاعا دەيىنگى كەڭ اۋماقتا ساياسي تاۋەكەلدى ارتتىردى.