InfoHub Logo

قازاقستان جاستارىنىڭ تۇتىنۋى كوبىنەسە تابىستىڭ وسۋىمەن ەمەس، نەسيەلەر ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلۋدە. بۇل جاعداي، اسىرەسە، جاستار ءۇشىن وتە الاڭداۋشىلىق تۋدىرادى. ولاردىڭ العاشقى قارجىلىق تاجىريبەسى جيناقتاۋ نەمەسە ينۆەستيسيا ەمەس، «بۇل كۇيىندە راسىمدەۋ» باتىرماسىن باسۋمەن بايلانىستى بولىپ وتىر. نەسيەلەر بىرتىندەپ سوڭعى شارا رەتىندە ەمەس، جالاقىعا دەيىن ءومىر ءسۇرۋدىڭ، تەحنيكا ساتىپ الۋدىڭ، دەمالىسقا اقى تولەۋدىڭ نەمەسە بۇرىنعى قارىزدى جابۋدىڭ قۇرالىنا اينالۋدا.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

ءار ەكىنشى قازاقستاندىق نەسيەدە: ساندار نە دەيدى

ءبىرىنشى كرەديتتىك بيۋرونىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك، ەلىمىزدە نەسيەسى بار ادامداردىڭ سانى 10 496 525-كە جەتكەن. بۇل 20 518 005 حالىقتىق كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا، ەل تۇرعىندارىنىڭ 51،2 پايىزى نەمەسە ءار ەكىنشى ازامات نەسيەدە ەكەنىن بىلدىرەدى. ياعني، قارىزعا الىنعان اقشا ناقتى تابىستى الماستىرا باستاعان.

ەكونوميكا ءوسىپ، تابىس تومەندەۋدە: نەگە قازاقستاندىقتار كوبىرەك قارىز الۋدا؟

ەكونوميكانىڭ وسۋىنە قاراماستان، حالىقتىڭ تابىسى ينفلياسياعا ىلەسە الماي وتىر. مىسالى، 2023 جىلى قازاقستان ەكونوميكاسى 5،1%، 2024 جىلى 5%، ال 2025 جىلى 6،5% ءوسىم كورسەتكەنىمەن، ناقتى جالاقى يندەكسى تەرىس ايماققا كەتكەن. وسىلايشا، تابىس جەتىسپەگەندىكتەن، ادامدار تۇتىنۋدى نەسيەمەن قولداۋعا ءماجبۇر.

بۇل جاعداي قىسقا مەرزىمدە جاقسى كورىنۋى مۇمكىن: دۇكەندەر تولى، ساتىلىمدار ءوسىپ، ەكونوميكا جاقسى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزەدى. الايدا، بۇل «ءال-اۋقاتتىڭ» نەگىزى – ءالى تابىلماعان بولاشاق تابىستارعا قۇرىلعان.

«زارپلاتاعا دەيىنگى» قارىزدار جاساردى: ورتاشا جاس 33-كە دەيىن تومەندەدى

ۇلتتىق بانكتىڭ زەرتتەۋى بويىنشا، «زارپلاتاعا دەيىنگى» قارىز الۋشىلاردىڭ ورتاشا جاسى 2022 جىلعى 36-دان 2024 جىلى 33 جاسقا دەيىن تومەندەگەن. سونىمەن قاتار، مۇنداي قارىزدىڭ ورتاشا سوماسى 50،6 مىڭ تەڭگەدەن 64،2 مىڭ تەڭگەگە دەيىن وسكەن. بۇل جاس قارىز الۋشىلاردىڭ كوبەيىپ، نەسيەنى قارجىلىق ءومىر سالتىنىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە قابىلدايتىنىن كورسەتەدى.

PDL-كرەديتتەر (payday loan) – بۇل ادەتتە شاعىن قارجى ۇيىمدارى بەرەتىن قىسقا مەرزىمدى، كەپىلسىز قارىزدار. قازاقستاندا بۇل قارىزداردى الۋشىلاردىڭ 30%-ى جىلىنا التى ايدان استام ۋاقىت بويى PDL قارىزگەرى بولىپ قالادى. بۇل «زارپلاتاعا دەيىنگى» قارىزدىڭ شۇعىل كومەك ەمەس، تۇراقتى قارجىلىق مودەلگە اينالعانىن ايعاقتايدى.

قارىزدىق مودەلدىڭ ۇرپاققا ءقاۋپى

ەڭ ۇلكەن ءقاۋىپ – قوعامنىڭ قارىزبەن ءومىر ءسۇرۋدى پروبلەما ەمەس، قالىپتى جاعداي دەپ قابىلداي باستاۋىندا. ادام نەعۇرلىم ەرتە قارىزدىق مودەلگە ەنسە، سوعۇرلىم كەيىنىرەك ونىڭ جيناقتارى، قارجىلىق تاۋەلسىزدىگى، بيزنەس اشۋ مۇمكىندىگى جانە كاپيتال قالىپتاستىرۋى كەشىگەدى. ناتيجەسىندە، ەل ينۆەستورلار مەن كاسىپكەرلەردى ەمەس، تۇراقتى قارىز الۋشىلار ۇرپاعىن تاربيەلەۋ قاۋپىنە ۇشىرايدى.

بۇل جاعداي ەكونوميكانىڭ دامۋىنا كەرى اسەر ەتەدى. ەگەر تۇتىنۋشىلىق سۇرانىس نەسيە ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلسە، ەكونوميكا ءوسىمى جالاقىنىڭ وسۋىمەن ەمەس، تۇتىنۋشىلىق قارىزدىڭ كەڭەيۋىمەن جۇرەدى. بۇل ۇزاق مەرزىمدە جۇيەنىڭ تۇراقتىلىعىن بۇزادى. ءاربىر جاڭا نەسيە تولقىنى بولاشاق تابىستاردىڭ ءبىر بولىگىن وتەۋگە جۇمسالادى، بۇل كاپيتالدى قالىپتاستىرۋعا از قالدىرادى. ەكونوميكا «تۇزاققا» ءتۇسىپ، ءوسۋدى قولداۋ ءۇشىن ودان دا كوپ نەسيە قاجەت ەتەدى.

قازىرگى جاعداي، ەكونوميستتەردىڭ پىكىرىنشە، تەك بانك سەكتورىنىڭ ماسەلەسى ەمەس، بۇل ەلدىڭ بولاشاق ەكونوميكالىق مادەنيەتىنىڭ قالىپتاسۋىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن ماڭىزدى فاكتور.