InfoHub Logo

قازاقستان ۇكىمەتى «North Caspian Operating Company» (NCOC) كومپانياسىنىڭ، ياعني قاشاعان كەن ورنىنىڭ وپەراتورىنىڭ باتىس اكسيونەرلەرىنەن كايران جانە اقتوتى مۇناي كەن ورىندارىن تاركىلەۋى مۇمكىن. وتراسل مامانى، Energy Monitor قورىنىڭ باسشىسى نۇرلان جۇماعۇلوۆتىڭ پىكىرىنشە، مۇنىڭ سەبەبى – ينۆەستورلاردىڭ ءوندىرىستى كەڭەيتۋگە اقشا سالۋدان باس تارتۋى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

قاشاعانداعى ءوندىرىستى ۇلعايتۋ جوسپارى كەشەۋىلدەپ تۇر

ماسەلە قاشاعانداعى ءوندىرىستى ۇلعايتۋ جوباسىنىڭ «2ا كەزەڭىنە» قاتىستى بولىپ وتىر. وتراسل پورتالى Upstream Online مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك، تاۋلىگىنە 63 مىڭ تونناعا دەيىن ءوندىرۋدى كوزدەگەن بۇل كەزەڭنىڭ اياقتالۋى 2026 جىلدان 2031 جىلعا اۋىستىرىلعان. العاشقىدا 2031 جىلى «2ب كەزەڭى» اياقتالىپ، ءوندىرىستى تاۋلىگىنە 89،5 مىڭ تونناعا جەتكىزۋ جوسپارلانعان ەدى.

ءوندىرىستى ارتتىرۋ ءۇشىن ءالى سالىنۋى ءتيىس ءۇشىنشى تاراپ زاۋىتىندا كۇكىرتتى گازدى وڭدەۋ قاجەت. الايدا، جۇماعۇلوۆ مۇنى قاشاعان ينۆەستورلارىنىڭ «وتە ۇتىمدى ويىنى» دەپ اتادى.

ينۆەستورلاردىڭ ماقساتى نە؟

«اكسيونەرلەردىڭ ماقساتى ايقىن. ولار ونداعان ميلليارد دوللار سالىپ، ءوندىرىستى نەگە ۇلعايتۋى كەرەك؟ ويتكەنى، ولار بار بولعانى 3 ميلليارد باررەل مۇنايعا جەتكەنشە پايدانىڭ 90 پايىزىن الىپ وتىرادى. العاشقى ميلليارد باررەل وتكەن جىلى توعىز جىلدا جينالدى. قازىرگى ءوندىرىس كولەمىمەن (تاۋلىگىنە 400 مىڭ باررەل) كەلىسىمشارت مەرزىمى اياقتالعانشا ۇلگەرەدى»، – دەيدى ساراپشى.

ونىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي ارەكەتتەر ۇكىمەتتى قاتاڭ شارالارعا، ءتىپتى كايران مەن اقتوتى كەن ورىندارىن ۇلتتاندىرۋعا دەيىن يتەرمەلەۋى مۇمكىن. بۇل جاعدايدا ينۆەستورلار ءوز قۇقىقتارىن سوت ارقىلى عانا قورعاي الادى. ونىڭ ۇستىنە، مەملەكەتتىڭ ەكولوگيالىق تالاپتارعا قاتىستى سوت ىستەرى مەن ءونىمدى ءبولۋ تۋرالى كەلىسىمشارتتار اياسىنداعى داۋلار دا ءالى جالعاسىپ جاتىر.

كايران مەن اقتوتى – قاشاعان جوباسىنىڭ بولىگى

كايران مەن اقتوتى – سولتۇستىك كاسپيي جوباسىنىڭ بەس كەن ورنىنىڭ ەكەۋى. بۇل جوباداعى ەڭ ءىرىسى – قاشاعان، ونىڭ اتىمەن بۇكىل جوبا ءجيى اتالادى. الايدا، جۇماعۇلوۆ نەگە تەك وسى ەكى ۋچاسكەگە نازار اۋدارعانى ناقتىلانباعان.

قاڭتار ايىنىڭ سوڭىندا Bloomberg باسىلىمى قاشاعان اكسيونەرلەرىنىڭ مەملەكەت تاراپىنان سانكسيا قاۋپىنە تاريحي تۇردە ءمان بەرمەيتىنىن جازعان بولاتىن. باسىلىمنىڭ مالىمەتىنشە، ولار بىرنەشە جىل بويى كەن ورنىندا كۇكىرتتى ساقتاۋ كەزىندە ەكولوگيالىق نورمالاردىڭ بۇزىلعانىن بىلگەن، ءبىراق ەشقانداي شارا قولدانباعان. ناتيجەسىندە، 2022 جىلى ۇكىمەت 2،3 ترلن تەڭگەگە سوتقا تالاپ ارىز بەردى. كەيىننەن بۇل تالاپتارعا قوسىمشا شاعىمدار قوسىلدى – مەملەكەتتىڭ پىكىرىنشە، ينۆەستورلارعا پايدانىڭ 98%-نا دەيىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ءتيىمسىز ءوبت شارتتارىنا بايلانىستى شامامەن 155 ملرد دوللار تالاپ ەتىلدى. تاعى 6 ملرد دوللار ءدال وسىنداي سەبەپتەرمەن باسقا ءبىر كەن ورنى – قاراشىعاناقتان تالاپ ەتىلۋدە.

NCOC اكسيونەرلەرى: قمگ (16،88%)، يتاليالىق Eni، بريتاندىق Shell، امەريكاندىق ExxonMobil، فرانسۋزدىق TotalEnergies (ءارقايسىسى 16،81%)، قىتايلىق CNPC (8،33%) جانە جاپونيالىق Inpex (7،56%).