InfoHub Logo

"قازاق" جانە "كازاح": 90 جىل بۇرىن حالىقتىڭ اتاۋى مەن ەلدىڭ اتاۋى قالاي وزگەردى؟

بۇگىن، 5 اقپان – قازاق حالقىنىڭ تاريحىنداعى ماڭىزدى كۇن. ءدال 90 جىل بۇرىن، 1936 جىلى قازاق اۆتونوميالىق كەڭەستىك سوسياليستىك رەسپۋبليكاسى قازاق كەڭەستىك سوسياليستىك رەسپۋبليكاسى بولىپ وزگەرتىلدى. بۇل وزگەرىس قازاق حالقىنىڭ تاريحىنداعى ماڭىزدى كەزەڭ بولدى، سەبەبى حالىقتىڭ ءوزىن-وزى اتاۋى مەن ەلدىڭ اتاۋى رەسمي تۇردە بەكىتىلدى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

"قازاق" جانە "كازاح" اتاۋلارىنىڭ تاريحى

تاريحشى سۇلتان اكيمبەكوۆ Tengrinews.kz سايتىنداعى اۆتورلىق باعانىندا "قازاق" اتاۋىنىڭ قالاي "كازاح" بولىپ وزگەرگەنىن جانە بۇل ەكى ۇعىمنىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىقتىڭ نەلىكتەن ماڭىزدى بولعانىن ەگجەي-تەگجەيلى تالدايدى.

باستاپقىدا "كازاك" تەرمينى ەۋرازيانىڭ كوشپەلى حالىقتارىنىڭ ەرەكشە الەۋمەتتىك جانە اسكەري مارتەبەسىن بىلدىرگەن. ۋاقىت وتە كەلە، جوشى ۇلىسىنىڭ باتىس بولىگىندە "كازاك" ءسوزى دون مەن دنەپردىڭ پراۆوسلاۆيەلىك كازاكتارىنا، ال شىعىستا قازاق حاندىعىنىڭ حالقىنا قاتىستى قولدانىلا باستادى.

رەسمي قۇجاتتارداعى وزگەرىستەر

شاتاسۋدى بولدىرماۋ ءۇشىن رەسەي اكىمشىلىگى "كايساك" جانە ودان كەيىن "كيرگيز-كايساك" سياقتى بۇرمالانعان فورمالاردى قولدانا باستادى. ناتيجەسىندە، XVIII-XIX عاسىرلارداعى رەسمي قۇجاتتاردا قازاقتار "كيرگيز" دەپ اتالدى، بۇل حالىقتىڭ ءوزىن-وزى اتاۋىنا سايكەس كەلمەدى.

1917 جىلعى ريەۆوليۋسيادان كەيىن بولشيەۆيكتەر بۇل تاجىريبەنى جالعاستىردى، ال قازاقستان اۋماعىنداعى العاشقى اۆتونوميا قىرعىز اكسر دەپ اتالدى.

"الاش" قوزعالىسى

XX عاسىردىڭ باسىنداعى قازاق زيالىلارى وزدەرىن حان بيلىگىمەن دە، رەسەيلىك كازاكتارمەن دە بايلانىستىرماۋ ءۇشىن "قازاق" اتاۋىنان باس تارتىپ، "الاش" تەرمينىن قولداندى.

الايدا، 1925 جىلى رەسپۋبليكا قازاق اكسر-ى، ال 1936 جىلى قازاق اكسر-ى بولىپ وزگەرتىلدى، بۇل "كازاك" جانە "كازاح" ۇعىمدارىن ورىس تىلىندە تۇبەگەيلى اجىراتتى.

بۇل شەشىم كسرو-داعى ۇلتتىق-مەملەكەتتىك قۇرىلىستىڭ جانە كازاچەستۆومەن بايلانىستى اسسوسياسيالاردان ارىلۋدىڭ ءبىر بولىگى بولدى.

قازاق تىلىندەگى "قازاق" اتاۋى

سونىمەن قاتار، قازاق تىلىندەگى "قازاق" اتاۋى ەشقاشان جويىلعان جوق.

قازىرگى الەمدە "كازاح" ءسوزى حالىق پەن مەملەكەتتىڭ جالپىعا ورتاق سىرتقى بەلگىسىنە اينالدى، ال "قازاق" ىشكى ءوزىن-وزى تانۋ فۋنكسياسىن اتقارۋدى جالعاستىرۋدا.