InfoHub Logo

انا – ءار ادامنىڭ ومىرىندەگى ەڭ العاشقى جانە ەڭ ماڭىزدى تۇلعا. ونىڭ مەيىرىمى، قامقورلىعى مەن قولداۋى – ادامنىڭ ءومىر بويى ارقاۋ ەتەتىن قاسيەتتەرى. بۇگىن قازاقستاندا انالار كۇنى اتالىپ وتۋدە. بۇل كۇن – بالالارىنا وزدەرىنىڭ بار ماحابباتىن، كۇش-جىگەرىن، قامقورلىعىن اياماي جۇمسايتىن ايەلدەرگە دەگەن العىس مەرەكەسى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

انالار كۇنى الەمنىڭ 20-دان استام ەلىندە، سونىڭ ىشىندە اقش، كانادا، گەرمانيا، يتاليا، تۇركيا، جاپونيا، برازيليا جانە اۆستراليادا مامىر ايىنىڭ ەكىنشى جەكسەنبىسىندە تويلانادى. ال قازاقستاندا بۇل مەرەكە رەسمي تۇردە 2023 جىلى بەكىتىلدى. بۇل كۇن انانىڭ مارتەبەسىن ايقىنداپ، قازاقستاندىقتار ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزعا يە.

انانى قورعاۋ – مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتى

قازاقستاندا انانى قورعاۋ مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. ەلدە «انالار كەڭەسى» قۇرىلىپ، جۇمىس ىستەپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا بۇل كەڭەستىڭ 1 713 بولىمشەسى بار. ونىڭ ىشىندە 17 وبلىستىق، 56 قالالىق، 159 اۋداندىق جانە 1 481 اۋىلدىق بولىمشە جۇمىس ىستەيدى. كەڭەس قۇرامىنا 16 051 ايەل كىرەدى. قازاقستاندىقتار ءۇشىن انا بولۋ جانە انالار كۇنى – بۇل تەك وتباسىلىق مارتەبە مەن مەرەكەلىك كۇن عانا ەمەس، ەڭ الدىمەن بالانىڭ دەنساۋلىعى مەن پسيحولوگيالىق تۇراقتىلىعىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن ماڭىزدى ميسسيا.

انا مەن بالا دەنساۋلىعى جانە دەموگرافيا

دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى (ددسۇ) بالانىڭ دامۋىنداعى ەرتە جاستى شەشۋشى كەزەڭ دەپ باعالايدى. قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك، ايەلدەر وتباسى مۇشەلەرىنىڭ ىشىندە بالالارمەن ۇنەمى بىرگە بولاتىنداردىڭ ۇلەسى جوعارى – 44،5%. بۇل كورسەتكىش ەرلەر اراسىندا 25،6% قۇرايدى.

ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنشە، 2025 جىلى قازاقستاندا ءبىرىنشى بالا تۋعان كەزدەگى ايەلدىڭ ورتاشا جاسى 25،3 جاستى قۇرادى. سونىمەن قاتار، ەلىمىزدە انا بولۋدىڭ جاسىنىڭ ۇلعايۋى بايقالادى: 2000–2025 جىلدار ارالىعىندا ايەلدەردىڭ ورتاشا جاسى 26-دان 29 جاسقا دەيىن ءوستى. الايدا، باسقا دا دەرەكتەر بار: سوڭعى جىلدارى جالپى تۋۋ كوەففيسيەنتىنىڭ تومەندەۋى بايقالۋدا. ەگەر 2020 جىلى بۇل كورسەتكىش 1000 ادامعا شاققاندا 22،75 بولسا، 2025 جىلى 16،43-كە دەيىن ازايدى.

قازاقستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى وڭ ناتيجەلەردى تىركەپ وتىر: سوڭعى بەس جىلدا ەلىمىزدە انا ءولىمى 35%-عا ازايدى. سونداي-اق، نارەستە جانە پەريناتالدىق ءولىم-جىتىم كورسەتكىشتەرى دە تومەندەدى.

انانىڭ ءرولى ستاتيستيكا كوزىمەن

گەندەرلىك ساياسات سالاسىنداعى زەرتتەۋشىلەر ستاتيستيكالىق دەرەكتەردەن انا بولۋدىڭ كۇردەلى جانە كوپ قىرلى رولگە اينالىپ بارا جاتقانىن بايقادى. قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ گەندەرلىك ساياسات بويىنشا جۇرگىزگەن زەرتتەۋىنە سايكەس، قازاقستاندىق ايەلدەردىڭ 95%-ى كۇن سايىن ءۇي شارۋاشىلىعىنا ءبىر ساعاتتان التى ساعاتقا دەيىن ۋاقىت جۇمسايدى. ءبىر بالاسى بار وتباسىلاردا بالالارمەن شۇعىلدانۋ، سەرۋەندەۋ جانە ءۇي تاپسىرمالارىن تەكسەرۋ سياقتى مىندەتتەر 50،7% جاعدايدا بىرلەسىپ اتقارىلسا، 37،1% جاعدايدا بۇل جۇمىس تولىعىمەن انانىڭ موينىنا تۇسەدى. ال اكەنىڭ بۇل جۇمىستاعى ۇلەسى نەبارى 1،6% عانا. ءتورت جانە ودان دا كوپ بالاسى بار وتباسىلاردا ايەلگە تۇسەتىن جۇكتەمە 49،6%-عا دەيىن ارتادى.

زەرتتەۋشىلەردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا، انا بولۋ تەك تۇرمىستىق ماسەلەلەرمەن شەكتەلمەيدى. ايەلدەردىڭ 26،8%-ى بالالارى بار ادامدارعا جۇمىس تابۋ قيىن ەكەنىن ايتسا، ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 27،3%-ى بالا تاربيەسى مەن مانساپتىق ءوسۋدى ۇيلەستىرۋ قيىن دەپ ەسەپتەيدى. تاعى 24،3%-ى كاسىبي دامۋدا قيىندىقتار تۋىندايتىنىن حابارلادى. سونىمەن قاتار، ايەلدەردىڭ 27%-ى بالا كۇتىمىنە بايلانىستى جۇمىسىنان كەتۋگە ءماجبۇر بولعان. ەرلەر اراسىندا بۇل كورسەتكىش 11%-دى قۇرادى.

انانىڭ ماڭىزدى رولىنە مەملەكەتتىك قولداۋ

2024 جىلعى ۇلتتىق بايانداماعا سايكەس، قازاقستاندىقتاردىڭ كوپشىلىگى انالارعا ارنالعان مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى تۋرالى حاباردار. كوپبالالى انالارعا ارنالعان جاردەماقىلار تۋرالى 81،3% حالىق بىلسە، اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تۋرالى – 76،1%، جۇكتىلىك جانە بوسانۋ بويىنشا دەمالىس تۋرالى – 73،5%، بالا تۋعاندا بەرىلەتىن ءبىرجولعى تولەم تۋرالى – 71،4% بىلەدى.

انا ءرولىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتۋ ماقساتىندا، وتكەن جىلى 338 مىڭداي انا بالا تۋعاندا بەرىلەتىن ءبىرجولعى جاردەماقى الدى. ق ر ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، بۇل ماقساتتارعا 61،1 ملرد تەڭگە باعىتتالعان.

سونىمەن قاتار، جۇمىس ىستەيتىن ايەلدەرگە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان بالا ءبىر جارىم جاسقا تولعانشا اي سايىنعى الەۋمەتتىك تولەمدەر اۋدارىلادى. جۇمىس ىستەمەيتىن ايەلدەر ءۇشىن مەملەكەتتىك بالا كۇتىمى بويىنشا جاردەماقى قاراستىرىلعان.

ەڭبەك زاڭناماسى اياسىندا ايەلدەرگە جەڭىلدىكتەر ۇسىنىلادى: قىسقارتىلعان جۇمىس كۇنى، قوسىمشا اقىلى ءۇزىلىس جانە تولىق ەمەس جۇمىس كۇنى.

سوڭعى جىلدارى بالا كۇتىمى بويىنشا تولەم مەرزىمى 12 ايدان 18 ايعا دەيىن ۇزارتىلدى، ال كوپبالالى جانە ەرەكشە بالالارى بار وتباسىلار ءۇشىن قولداۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرى ەنگىزىلدى.

كەلتىرىلگەن سانداردى قورىتىندىلاي كەلە، انالار كۇنى – ءار انانىڭ قازاقستاندىق قوعامداعى ءرولىن باعالاۋعا بولاتىن ەرەكشە كۇن ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. كۇندەلىكتى تىرلىكتە ادامدار انالارىنا العىس سوزدەرىن ايتۋعا ۇلگەرمەي جاتادى. انالار كۇنى – بۇل جاقىن ادامعا حابارلاسىپ، بارىپ، قۇشاقتاپ، ونىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن ەسكە سالۋعا تاعى ءبىر مۇمكىندىك.