InfoHub Logo

قازاقستاندا قوعامدىق كولىكتەگى جولاقى باعاسى سوڭعى جىلدارى ايتارلىقتاي وزگەرگەن جوق. كوپتەگەن قالالاردا بۇل كورسەتكىش 70-120 تەڭگە ارالىعىندا ساقتالىپ وتىر. الايدا، بۇل تاريفتەر تاسىمالداۋشىلاردىڭ شىنايى شىعىندارىن ەشقاشان وتەمەيدى. جولاۋشىلار ءۇشىن باعانى كوتەرمەۋ ماقساتىندا مەملەكەت جىل سايىن سۋبسيديانى ۇلعايتىپ كەلەدى. بيىل دا بۇل قارجىنىڭ كولەمى ارتتى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

ەڭ تومەنگى تاريفتەر مەن شىنايى قۇن

ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگىنشە، ەڭ ارزان جولاقى – 70 تەڭگە – شىمكەنت، اقتاۋ جانە تۇركىستان قالالارىندا قولدانىلادى. اقتوبە، اتىراۋ، سەمەي، تالدىقورعان سياقتى ءبىرقاتار قالالاردا جول ءجۇرۋ قۇنى شامامەن 80 تەڭگە بولسا، وسكەمەندە – 90 تەڭگە. پاۆلودار، قاراعاندى، قوستانايدا اۆتوبۋسپەن ءجۇرۋ 100 تەڭگەگە شىعادى.

ال استانادا جولاقى 110 تەڭگە، الماتى مەن قونايەۆتا ەڭ جوعارى – 120 تەڭگە. الايدا، تاسىمالداۋشىلاردىڭ وزدەرى ءبىر جول ءجۇرۋدىڭ ناقتى قۇنى بىرنەشە ەسە جوعارى ەكەنىن ايتادى. مىسالى، شىمكەنتتە 70 تەڭگە تاريف كەزىندە ءبىر جول ءجۇرۋدىڭ وزىندىك قۇنى 700 تەڭگەگە جەتەدى. بۇل ايىرمانى بيۋدجەت وتەيدى. پەتروپاۆلدا بۇل كورسەتكىش 345 تەڭگە، الماتىدا 120 تەڭگە تاريفكە 400 تەڭگەگە جۋىقتايدى.

مەملەكەتتىك سۋبسيديانىڭ ءرولى

جۇمىس ىستەپ تۇرعان تاريفتەر تاسىمالداۋشىلاردىڭ شىعىندارىن جاپپاعان جاعدايدا، مەملەكەت ولاردىڭ شىعىندارىن وتەپ وتىرادى. كولىك مينيسترلىگى جالپى ەرەجەلەردى بەلگىلەسە، شەشىمدەر وڭىرلەردە قابىلدانادى. ولار باعىتتار جەلىسىن قۇرىپ، قاي باعىتتاردى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار دەپ ەسەپتەۋدى، سۋبسيديا مولشەرىن انىقتايدى.

بۇل ميللياردتاعان تەڭگەگە كەلىپ تىرەلەدى، ءارى بۇل سوما جىل سايىن ءوسىپ وتىر. 2022 جىلى بۇل كورسەتكىش بويىنشا بارلىق تولەمدەردىڭ 80%-ى استانا، الماتى جانە شىمكەنت قالالارىنا تيەسىلى بولعان. 2026 جىلعا دەيىن جاعداي ايتارلىقتاي وزگەرگەن جوق. ميلليوندىق قالالارداعى سۋبسيديا كولەمى كوپىرلەر مەن جولدار سياقتى ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا جۇمسالاتىن شىعىندارمەن پارا-پار.

استانا: تاريف 5 ەسەگە جۋىق تومەندەتىلگەن

2026 جىلى استانادا قوعامدىق كولىكتى سۋبسيديالاۋعا 62،3 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان، بۇل 2025 جىلعى 50،6 ملرد تەڭگەدەن جوعارى. ءبىر جىلدا قارجىلاندىرۋ شامامەن 12 ملرد تەڭگەگە ارتتى. مۇنداي دەرەكتەر adilet.zan.kz پورتالىندا جانە قالالىق ءماسليحات سايتىندا جاريالاندى.

سۋبسيديا كولەمىنىڭ ۇلعايۋىنا جاڭا باعىتتاردىڭ ىسكە قوسىلۋى، جۇرگىزۋشىلەر جالاقىسىنىڭ ءوسۋى، جانار-جاعارماي مەن قوسالقى بولشەكتەردىڭ قىمباتتاۋى سەبەپ بولدى.

استانا قالالىق كولىك جانە جول-كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ باسقارماسىنىڭ حابارلاۋىنشا، قازىرگى كەزدە قوعامدىق كولىكتەگى جولاقى 110 تەڭگە بولسا، ءبىر جولاۋشىعا شاققانداعى ورتاشا ەسەپتىك تاريف شامامەن 500 تەڭگەنى قۇرايدى.

بۇگىندە ەلوردادا 117 باعىت جۇمىس ىستەيدى، ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى سۋبسيديالانادى. قالا ءوسىپ، جولاۋشىلار اعىنى كوبەيگەن سايىن، جاقىن جىلدارى شىعىنداردىڭ ازايۋىنا ءۇمىت ارتۋ قيىن.

الماتى: تاريف 3،5 ەسەگە جۋىق تومەندەتىلگەن

سۋبسيديا كولەمى بويىنشا الماتى قالاسى كوش باستاپ تۇر. قالادا 206 باعىت بار. 120 تەڭگە تاريف كەزىندە، ەكى جىل بۇرىن تاسىمالداۋشىلاردىڭ باعالاۋى بويىنشا، ءبىر جول ءجۇرۋ قۇنى 400 تەڭگە بولعان.

2026 جىلى الماتىدا قوعامدىق كولىكتى سۋبسيديالاۋعا 122،7 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. بۇل وتكەن جىلعىمەن شامالاس. سالىستىرمالى تۇردە، 2023 جىلى 68،7 ملرد، 2024 جىلى 100 ملرد تەڭگە بولىنگەن.

الماتى قالالىق جول قوزعالىسىن ۇيىمداستىرۋ جانە جولاۋشىلار كولىگى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە، سوڭعى ءۇش جىلدا سۋبسيديا كولەمىنىڭ وسۋىنە تاسىمالداۋشىلاردىڭ شىعىندارى مەن جالاقىنىڭ ءوسۋى اسەر ەتكەن. سونىمەن قاتار، وسى كەزەڭدە كوپتەگەن باعىتتاردا كولىكتەر جاڭارتىلىپ، جاڭا باعىتتار اشىلعان. بۇل دا سۋبسيديانىڭ جالپى كولەمىنىڭ وسۋىنە ىقپال ەتەدى. قازىرگى كەزدە الماتىداعى جولاقى 120 تەڭگە، ال ناقتى قۇنى ءار باعىت بويىنشا ءارتۇرلى.

مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە قوسىمشا سالماق تۇسىرەتىن تاعى ءبىر فاكتور – مەترو. جولاقىدان تۇسەتىن تابىس شىعىنداردىڭ تەك 17%-ىن عانا جابادى، قالعانىن بيۋدجەت وتەيدى.

شىمكەنت – سۋبسيديا كوشباسشىسى

شىمكەنت ەلىمىزدەگى ەڭ تومەنگى تاريفتەردىڭ ءبىرىن – 70 تەڭگەنى ساقتاپ وتىر. الايدا، ءبىر جول ءجۇرۋدىڭ ناقتى قۇنى 10 ەسە جوعارى. سوڭعى ءۇش جىلدا سۋبسيديا كولەمى 1،7 ەسە ارتقان. 2016 جىلدان بەرى تاريف وزگەرمەگەن. ال ورتاشا ناقتى تاريف 700 تەڭگە بولسا، ايىرمانى سۋبسيديا جابادى.

بۇگىندە شىمكەنتتە 83 قالالىق باعىت بار، ونىڭ 79-ى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار دەپ سانالادى. ولاردى قولداۋعا 2026 جىلى 44،8 ملرد، 2025 جىلى 42 ملرد تەڭگە باعىتتالعان. وسىعان وراي، بيلىك ءتاريفتى 50 تەڭگەگە – 120 تەڭگەگە دەيىن كوتەرۋدى تالقىلاپ جاتىر.

جاعدايدى قيىنداتاتىن فاكتور – جول ءجۇرۋ اقىسىن تولەمەيتىندەردىڭ كوپتىگى. وتكەن جىلدىڭ كۇزىندە ەلەكتروندى بيلەت جۇيەسى وپەراتورى شىمكەنتتەگى تاۋلىكتىك جولاۋشىلار اعىنى 600 مىڭنان اساتىنىن، ءبىراق تەك جارتىسى عانا تولەم جاسايتىنىن حابارلاعان.

ايماقتارداعى جاعداي

وتكەن جىلى تەك وسكەمەندە قوعامدىق كولىكتى سۋبسيديالاۋعا 10،5 ملرد تەڭگە، ال 2026 جىلى 16،5 ملرد تەڭگە جۇمسالدى. قازىرگى كەزدە جولاقى 90 تەڭگە (بەزنال) جانە 130 تەڭگە (ناليچنىي) بولىپ تۇر. بيلىك حالىق ءۇشىن قولجەتىمدىلىك پەن بيۋدجەت شىعىندارى اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى ىزدەپ وتىر.

سەمەيدە 43 باعىت بار، ولاردىڭ بارلىعى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار. 2025 جىلى ولاردى سۋبسيديالاۋعا 7،2 ملرد تەڭگە باعىتتالعان. ءقازىر قالا جولاۋشىعا ەمەس، كيلومەترگە تولەۋ مودەلىنە كوشۋدە. سونىمەن قاتار، شىعىنداردى ازايتۋ ءۇشىن باعىتتار جەلىسى قايتا قارالۋدا. قازىرگى كەزدە جولاقى 80 تەڭگە (بەزنال) جانە 140 تەڭگە (ناليچنىي).

پاۆلوداردا جاعداي باسقاشا. 2025 جىلى قوعامدىق كولىكتى سۋبسيديالاۋعا شامامەن 17 ملرد تەڭگە باعىتتالدى: 13،9 ملرد تەڭگە – اۆتوبۋستارعا، 3،16 ملرد – ترامۆايلارعا. پاۆلودارلىق تاسىمالداۋشىلارعا سۋبسيديالار تەك كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسى ءۇشىن تولەنەدى. بۇعان دەيىن ءبىر جول ءجۇرۋدىڭ ەڭ تومەنگى وزىندىك قۇنى 192 تەڭگە، ەڭ جوعارىسى – 700 تەڭگە بولعان.

وتكەن جازدا سۋبسيديا شىعىندارىن ازايتۋ ءۇشىن وبلىس ورتالىعىندا اۆتوبۋس قوزعالىسى سحەمالارى وڭتايلاندىرىلدى. ناتيجەسىندە ءۇش رەنتابەلدى ەمەس باعىت جويىلىپ، ءتورت باعىت ەكەۋگە بىرىكتىرىلدى. بۇل قالاعا جىلىنا ءتورت ميلليارد تەڭگە ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

اقسۋدا دا وسىنداي شارالار قولدانىلۋدا. 2026 جىلدىڭ ناۋرىزىندا ءۇش باعىت جابىلدى. بيلىك مۇنى بيۋدجەت شىعىندارىن، سونىڭ ىشىندە تاسىمالداۋشىلارعا سۋبسيديالاردى ازايتۋ نيەتىمەن ءتۇسىندىردى.

پەتروپاۆلدا جارتى جىل بۇرىن سۋبسيديا تولەنبەگەندىكتەن كولىك داعدارىسى ورىن الدى. اۆتوپاركتەر قالا بيلىگىن اۆتوبۋستاردى توقتاتۋمەن قورقىتتى. جەرگىلىكتى اكىمدىك بيۋدجەت تاپشىلىعىنا بايلانىستى قاجەتتى سومانى بولە الماعانىن ءتۇسىندىردى.

قورىتىندى

بيۋدجەت شىعىندارىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى بيلىك تاسىمالداۋشىلاردىڭ كىرىستەرىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە تىرىسۋدا. الماتىدا، مىسالى، ەكىنشى تولەم جۇيەسى – Avtobys ەنگىزىلۋدە. بۇل جۇيەلەردىڭ نەگىزگى ماقساتى – ەسەپ ايىرىسۋدىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ.

جالپى العاندا، ەل بويىنشا جاعداي شامامەن بىردەي. بيۋدجەتكە تۇسەتىن سالماق ارتىپ وتىر، ءبىراق بۇل جولاقى باعاسىن تەجەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سوندىقتان بۇگىنگى باستى ماسەلە – سۋبسيديالاردى ازايتۋ ەمەس، مەملەكەت تولەيتىن ميللياردتاعان تەڭگەنىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى جۇمسالىپ جاتقانى.