Photo: Ayazhan (https://www.pexels.com/@ayazhan-3173683) / Pexels
قازاقستاننىڭ دالاسىنداعى بولاشاق تەمىرجولى: مويىنتى – قىزىلجار قۇرىلىسى
قازاقستاننىڭ كەڭ بايتاق دالاسىندا سوڭعى جىلدارداعى ەڭ ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردىڭ ءبىرى – «مويىنتى – قىزىلجار» جاڭا تەمىرجول جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى تاۋلىك بويى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر.
بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.
ۇزىندىعى 300 شاقىرىمنان اساتىن جاڭا تەمىرجول ترانسكاسپيي حالىقارالىق كولىك باعىتىنىڭ ماڭىزدى بۋىنىنا اينالىپ، ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك حاب رەتىندەگى پوزيسياسىن نىعايتادى. قازىرگى تاڭدا جوبا بەلسەندى كەزەڭگە شىعىپ، 300-دەن استام مامانى مەن 670-تەن استام تەحنيكا جۇمىلدىرىلعان. قۇرىلىس جۇمىستارى بىردەن بىرنەشە ۋچاسكەدە جەر قازۋدان باستاپ، رەلس توسەۋ جانە كوپىر سالۋعا دەيىن جالعاسۋدا.
نەگە بۇل تەمىرجول قازاقستان ءۇشىن ماڭىزدى؟
جاڭا باعىت مويىنتى مەن قىزىلجار ستانسيالارىن بايلانىستىرىپ، قاراعاندى جانە ۇلىتاۋ وبلىستارى ارقىلى وتەدى. بۇل جوبا ايماقتىق لوگيستيكانى تۇبەگەيلى وزگەرتۋگە قابىلەتتى ستراتەگيالىق ينفراقۇرىلىم بولىپ تابىلادى. جاڭا جەلى ىسكە قوسىلعاننان كەيىن جۇك تاسىمالداۋ قاشىقتىعى 149 شاقىرىمعا قىسقارادى. بۇل جەتكىزۋ ۋاقىتىن ازايتىپ، جانار-جاعارمايدى ۇنەمدەپ، ۆاگونداردىڭ اينالىمىن جەدەلدەتىپ، قازاقستان ارقىلى وتەتىن ءترانزيتتىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرادى. سونىمەن قاتار، بۇل جاڭا تامىر مويىنتى – جارىق ۋچاسكەسىندەگى جۇكتەمەنى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ۋچاسكە قازىرگى تاڭدا حالىقارالىق باعىتتارمەن جۇرەتىن كونتەينەرلىك پويىزداردى قوسا العاندا، كوپتەگەن جۇكتەردى وتكىزەدى. وسىلايشا، قازاقستان تەمىرجول جۇيەسىنىڭ جالپى وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىراتىن قوسىمشا كولىك ارتەرياسىن سالىپ جاتىر.
ترانسكاسپيي باعىتىنا باسىمدىق
جوبا ترانسكاسپيي حالىقارالىق كولىك باعىتىمەن تىعىز بايلانىستى. سوڭعى جىلدارى جاھاندىق لوگيستيكاداعى وزگەرىستەرگە بايلانىستى بۇل «ورتا ءدالىز» دەپ اتالاتىن باعىتتىڭ سۇرانىسى ارتىپ كەلەدى. بۇل قازاقستانعا جۇڭگو، ورتالىق ازيا، كاۆكاز جانە ەۋروپا اراسىنداعى ترانزيتتىك كوپىر ءرولىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءوسىپ وتىرعان جۇك اعىنى جاعدايىندا ينفراقۇرىلىمنىڭ جىلدامدىعى مەن وتكىزۋ قابىلەتى وتە ماڭىزدى بولىپ وتىر. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە كولىك دالىزدەرىنە ينۆەستيسيا سالاتىن ەلدەر الداعى جىلدارى ترانزيتتىك تابىسپەن قاتار، جاڭا وندىرىستەر مەن لوگيستيكالىق ورتالىقتاردى دا تارتادى. سوندىقتان «مويىنتى – قىزىلجار» جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى كولىك ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋدىڭ نەگىزگى جوبالارىنىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرىلادى.
قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ بارىسى
بۇگىنگى تاڭدا نەگىزگى جەر قازۋ جۇمىستارى 90 پايىزدان اسىپ ورىندالدى. بۇل قۇرىلىستىڭ ەڭ كۇردەلى كەزەڭدەرىنىڭ ءبىرى، اسىرەسە كليماتتىق جاعدايلار مەن مارشرۋتتىڭ ۇزىندىعىن ەسكەرگەندە. رەلس-شپال تورابىن توسەۋ جۇمىستارى شامامەن 40 پايىزعا اياقتالدى. كوپىرلەر، جول وتكەلدەرى، قۇبىرلار جانە مال وتەتىن وتكەلدەر سياقتى جاساندى قۇرىلىستاردىڭ قۇرىلىسى دا جالعاسۋدا. ولاردىڭ دايىندىعى 65 پايىزدان اسىپ وتىر. جوباعا وننان استام قوسالقى مەردىگەرلىك ۇيىم تارتىلعان. جۇمىستار تاۋلىك بويى جۇرگىزىلىپ، جوبانىڭ قارقىندىلىعى مەن مەرزىمىندە اياقتاۋعا دەگەن ۇمتىلىستى كورسەتەدى. جوسپار بويىنشا، تەمىرجول جەلىسىن تۇراقتى پايدالانۋعا بيىلعى جىلدىڭ وزىندە بەرۋ كوزدەلگەن.
ەكونوميكاعا قانداي پايدا اكەلەدى؟
جاڭا تەمىرجول تەك ترانزيتتىك تاسىمالداردى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ايماقتار ءۇشىن جۇمىس ورىندارىن قۇرۋدى، ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدى جانە ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتى ارتتىرۋدى بىلدىرەدى. بۇل بيزنەس ءۇشىن جىلدام ءارى بولجامدى جەتكىزىلىمدەردى قامتاماسىز ەتەدى، ەكسپورتتاۋشىلارعا حالىقارالىق نارىقتارعا شىعۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن اشادى. ال ەل ءۇشىن بۇل ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى لوگيستيكالىق توراپ مارتەبەسىن نىعايتادى. سوڭعى جىلدارى قازاقستان كولىك ينفراقۇرىلىمىنا جۇيەلى تۇردە باسىمدىق بەرىپ كەلەدى، ويتكەنى قازىرگى ەكونوميكادا مارشرۋتتار، جۇكتەر جانە ساۋدا اعىندارى وتەتىن ەلدەر باسىمدىققا يە بولادى. «مويىنتى – قىزىلجار» جەلىسى بۇل ستراتەگيانىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتتەرىنىڭ بىرىنە اينالۋى مۇمكىن.