Photo: Luis del Río (https://www.pexels.com/@luisdelrio) / Pexels
سۋ – اتى جوق اۋىلدىڭ تىرىلتەر ءۇمىتى: جەتىسۋداعى ۇمىت قالعان ەلدىڭ تىنىس-تىرشىلىگى
جەتىسۋ وبلىسى، كەربۇلاق اۋدانىنداعى كوكتال اۋىلىندا تۇرعىندار مەن مال-جان كۇندەلىكتى تىرشىلىك ءۇشىن كۇرەسىپ جاتىر. مۇندا سۋ – تەك ءبىر عانا كولونكادان، كۇنىنە ەكى ساعات بەرىلەدى. بۇل جاعداي اۋىلدىڭ «ۇمىت قالعان» تىرشىلىگىن باياندايدى.
بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.
بۇرىن كوكتالدا 100-گە جۋىق وتباسى تۇرعان. كولحوز بولىمشەسى جۇمىس ىستەپ، ەگىن ەگىلىپ، فەرمادا ادامدار ەڭبەك ەتكەن. ءار ۇيدە سۋ قۇبىرى تارتىلعان، سۋ مۇناراسى بولعان.
الايدا، 90-جىلدارداعى قيىندىقتار مەن 1997 جىلعى جەر سىلكىنىسى اۋىلدىڭ جاعدايىن كۇرت ناشارلاتتى. سۋ مۇناراسى قۇلاپ، تۇرمىس تىرشىلىگى وزگەردى. ءقازىر مۇندا نەبارى 25 وتباسى عانا قالىپ، ءبىر عانا سۋ كوزىنە تاۋەلدى بولىپ وتىر.
سۋ – تىرشىلىك ءنارى، ءبىراق تەك ەكى ساعاتقا
«جەر سىلكىنىسىنەن كەيىن سۋسىز قالعان اۋىلعا تج قىزمەتكەرلەرى وسى سۋ مۇناراسىن ورناتتى. سودان بەرى بار تىرشىلىگىمىز وسى مۇناراعا بايلانىستى بولىپ قالدى. ودان ىشەمىز، شارۋاعا الامىز، مالعا دا سودان بەرەمىز. باسقا ەشقانداي سۋ كوزى جوق»، – دەيدى اۋىل اقساقالى رۇستەم سادىقوۆ.
سۋدى ۇنەمدەپ پايدالانۋعا تىرىساتىندارىن ايتقان اۋىل تۇرعىندارى، ونى ءوز قاراجاتتارىنا جوندەپ وتىرعاندارىن جەتكىزدى. «جازدا سۋ تەك كەشكە بەرىلەدى، كۇندىزگى ۋاقىتتا سۋ مۇلدەم جەتپەيدى. قىستا كۇن شىققانشا كۇتىپ، قۇبىرلاردىڭ ەرۋىن كۇتەمىز. قالعان سۋدى اعىزىپ تاستاۋعا تۋرا كەلەدى، ايتپەسە جۇيە قاتىپ قالادى. ءبىراق كوبىنەسە سۋ جەتپەي جاتادى»، – دەيدى سۋ ايدايتىن سورعىنىڭ جۇمىسىنا جاۋاپتى ەرجان دولانبەكوۆ.
سۋ مۇناراسى كۇنىنە تەك ەكى ساعات، تاڭعى ساعات 10-نان 12-گە دەيىن عانا جۇمىس ىستەيدى. وسى ۋاقىت ىشىندە اۋىل تۇرعىندارى سۋدى تولتىرىپ، مالدارىن سۋارىپ ۇلگەرۋى ءتيىس. ودان كەيىن كەلەسى كۇنگە دەيىن قالاي شىدايتىندارىن ويلايدى.
تۇرمىستىق قيىندىقتار مەن ارمان
اۋىلداعى ايەلدەر كىر جۋۋ ءۇشىن ارنايى كۇن بەلگىلەپ العان. سۋدى شەلەكتەپ، فلياگامەن تاسىپ، كەيدە جەتپەي جاتسا، وزەنگە بارىپ شايۋعا ءماجبۇر. وزەن سۋى تەك جازدا عانا قولجەتىمدى، قىستا بۇل وتە ءقاۋىپتى.
«ءبىز دە ادام سياقتى ءومىر سۇرگىمىز كەلەدى. كورشى اۋىلداردا جاعداي مۇلدەم باسقا. ولار كراندى اشسا، سۋ اعىپ تۇرادى. كىر جۋاتىن ماشينا – بىزدەگىدەي ارمان ەمەس. بىزدەگىدەي ءاربىر مينۋتتى سۋدىڭ جەتەتىنىن ويلاپ وتكىزبەيدى. ءبىز سولاردان نەسىمەن كەمبىز؟» – دەيدى زارينا ەرحات قىزى.
تۇرعىندار ەرەكشە ەشتەڭە سۇرامايتىندارىن، تەك قاراپايىم ادامدىق قاجەتتىلىك – كراننان سۋ اعىپ، جۋىنۋعا، تاماق ىستەۋگە، كىر جۋۋعا مۇمكىندىك بەرۋدى ارماندايتىندارىن ايتادى.
«جۇمىستان شارشاپ كەلگەندە، شاڭ-توپىراققا ورانىپ، ءبىرىنشى كەزەكتە تاماق پەن دەمالىس ەمەس، كراندى اشىپ، جۋىنۋدى قالايمىز. ءبىراق ورنىنا شەلەكتەگى سۋمەن شەكتەلۋگە تۋرا كەلەدى. ءار تامشىنى ۇنەمدەۋگە ءماجبۇرمىز»، – دەيدى ارتۋر ولشيەۆ.
بانيا مەن مەكتەپ – تەك ەستەلىك
اۋىلدا بانيا ماسەلەسى دە وزەكتى. سۋ جەتپەيتىندىكتەن، ونى قالاۋىنشا جاعا المايدى. تۇرعىندار كەزەكتەسىپ، بەلگىلى ءبىر كۇندەرى عانا بانيا جاعۋعا مۇمكىندىك تابادى.
سۋ ءۇشىن اي سايىن ءار وتباسى 1000 تەڭگە تولەيدى. بۇل – تەك سۋ قۇبىرىنا قوسىلۋدىڭ اقىسى.
اۋىلدا بالالار بارشىلىق، ءبىراق مەكتەپ جوق. ول «پەرسپەكتيۆاسىز» دەپ جابىلىپ قالعان. مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردى كورشى اۋىلعا، شۋبارعا، سۋىق كولىكپەن تاسىپ جۇرگەندەرىن انالار ايتىپ شاعىمدانادى.
مۇنداي جاعدايدا ءومىر ءسۇرۋ قيىن بولسا دا، ادامدار ءوز اۋىلدارىن تاستاپ كەتكىسى كەلمەيدى. «وبلىس ورتالىعىنا نەبارى ءجۇز شاقىرىم عانا. ءبىز سول جاققا كوشىپ كەتۋىمىز دە مۇمكىن. ءبىراق ءبىز كەتسەك، بۇل جەردە كىم قالادى؟» – دەيدى اقساقال مارات بولاتبايەۆ.
تۇرعىندار تۋعان جەرىنەن ايىرىلعىسى كەلمەيدى، سەبەبى ولار كەتسە، جەر بوس قالىپ، ەگىستىكتەر قاڭباققا اينالاتىنىن تۇسىنەدى. الايدا، بۇل تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەرىنىڭ وزىندىك تراگەدياسى بار: ولار جىلدار بويى قالىپتى سۋسىز، قاراپايىم تىرشىلىك جاعدايلارى جوق جەردە قالىپ قويعانداي، وتكەن مەن بولاشاقتىڭ اراسىندا ۇمىت قالعانداي.