InfoHub Logo

Qazaqstandyq advokattar sot júıesindegi zańsyzdyqtar men «telefon quqyǵynyń» ústemdik etýine alańdaýshylyq bildirdi. Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Advokattardyń aıtýynsha, sońǵy kezderi sot prosesterine zańsyz aralasý, ásirese, jýrnalıser men olardyń qorǵaýshylaryna qatysty isterde jıilep ketken. Bul jaǵdaılar eldegi sot ádildigine degen senimdi azaıtyp otyr.

Sot prosesterine aralasý

Zapadno-Kazahstandyq oblysyndaǵy advokat Iýlıa Malúkovanyń kásibı qyzmetine zańsyz aralasý faktisi týraly habarlaǵannan keıin, basqa da advokattar ózderiniń alańdaýshylyqtaryn bildirdi. Malúkovanyń aıtýynsha, onyń Almatydaǵy QazTAG jýrnalıserine qatysty is boıynsha qorǵaýyndaǵy tulǵanyń múddesin qorǵaý kezinde mundaı jaǵdaı oryn alǵan.

«Bul – muqıat úılestirilgen arnaıy operasıa, ártúrli vedomstvolardyń áreketteri, áskerı ǵylym boıynsha kúshter men quraldardy aýqymdy tartý. Munyń sońy nemen aıaqtalatyny belgili», – dedi advokat Sálimjan Musın.

Advokat Hamıda Aıtkalıevanyń aıtýynsha, advokat Adam Muratqa qatysty sot isinen keıin sot otyrystarynyń kúnderin «keri shegerý» sándi bolyp ketken. «Olardyń bul áreketteri ádil tergeýge úmit qaldyrmaıdy», – dedi ol.

Advokattardyń jumys isteý qıyndyǵy

Advokat Rena Kerimova: «Men qalaı jumys isteımin, qalaı qorǵaımyn? Nege hatshy túnde jáne tańerteń advokattardy habarlasyp, olardyń qaıda ekenin anyqtaıdy?» – dep suraq qoıdy.

Malúkovanyń aıtýynsha, 8 maýsym kúni túnde oǵan habarlasyp, 11-12 maýsymda qaıda bolatyny týraly naqty málimetterdi suraǵan. Ol 11 maýsymda Oral qalasyna baratynyn jáne bul sapary eki apta buryn josparlanǵanyn aıtqan. Hatshynyń bul suraǵy sot aktisin daıyndaý úshin, ıaǵnı prosesti 11 maýsymnan 15 maýsymǵa aýystyrý úshin qajet ekeni belgili boldy.

Advokat Azamat Baıkenov: «Múmkin hatshynyń bizge belgisiz erekshe ókilettikteri bar shyǵar? Biraq, bul jaǵdaılar qorǵaýshylardyń pikirin esepke almaýǵa aınalyp ketti», – dep jazdy.

Sot júıesindegi senimsizdik

Advokat Elena Jıgalenok: «Sot bul isti advokattardyń qarsylyǵyna qaramastan, qysqa merzimde qaraıtynyna tań qalmaımyn. Bul Adam Murat pen Mansur Movlaevtiń isterinde de bolǵan. Sońynan prosesti keshiktirgeni úshin aıyppul da tóletýi múmkin», – dep málimdedi.

Advokat Elmıra Jalmagambetova: «Memlekettik organdardyń shekten shyqqan áreketteri men jazasyzdyǵy halyqtyń quqyqtaryn buzýǵa ákelip soǵady. Eger memlekettik organdar zańdylyqqa, azamattarǵa, advokattarǵa degen ashyq qurmetsizdikti elemeıtin bolsa, onda kem degende áriptesimiz ben onyń klıentteriniń shekken shyǵyndaryn ótesin. Eger jaǵdaı osylaı bolsa jáne bizde shynymen de «telefon quqyǵy» sheshetin bolsa, onda bizge deklaratıvti Konstıtýsıanyń ne keregi bar?» – dep suraq qoıdy.

Bul jaǵdaı, prezıdent Qasym-Jomart Toqaevqa joldanǵan advokattardyń «Adamdar sot ádildigine degen senimin joǵaltyp barady» degen úndeýinen keıin oryn aldy. QazTAG bas redaktory Amır Kasenov te óziniń beıneúndeýinde Konstıtýsıanyń róline nazar aýdarǵan bolatyn.

«Jaqynda qabyldanǵan jańa Konstıtýsıa týraly aıtqanda, onyń mańyzdy mindetteriniń biri – ulttyq qaýipsizdik pen egemendikti qorǵaý ekenin aıtasyz. Men sizdiń málimdegen prınsıpterińizge shyn júrekten senemin. Meniń jýrnalısik qyzmetim úshin qylmystyq qýdalaýǵa ushyramaı turyp, maǵan habarlasyp, kezdesýdi talap etkenderge, olardyń ustanymyn ekinshi tarap retinde jarıalaýdy usynǵandarǵa, qujattarmen jáne barlyq ınstansıalarǵa, sonyń ishinde prezıdent ákimshiligine júgingenderge alań bergennen keıin, men tek azamattarymyzdyń jáne elimizdiń, ulttyq qaýipsizdigimizdiń múddelerin basshylyqqa aldym. Al endi meniń Qazaqstannyń naǵyz patrıoty retinde Otanymdy qorǵaǵanym úshin zańsyz qýdalap jatyr. Sizdiń aldyńyzda, qurmetti prezıdent, meniń Otanym meni qorǵaı ma degen suraǵym bar», – dep júgingen bolatyn Kasenov.

9 maýsym kúni keshke QazTAG bas redaktorynyń múddesin qorǵaıtyn advokat Iýlıa Malúkova, Almatydaǵy QazTAG jýrnalıserine qatysty is boıynsha Zapadno-Kazahstandyq oblysynda kásibı qyzmetine zańsyz aralasý týraly habarlady. Ol sondaı-aq, Oral prokýratýrasynan alǵan hattyń kóshirmesin jarıalady, onda ony 15 maýsymnan bastap «kez kelgen yńǵaıly ýaqytta» qabyldaýǵa daıyn ekendikteri aıtylǵan. Buǵan deıin Májilis depýtaty Ermurat Bapı QazTAG bas redaktory isiniń «joǵary kabınetterde» talqylanyp jatqanyn jáne «FSB-ǵa tıesili dálelder» bar ekenin aıtyp, sot úkiminiń «sózsiz bolatynyn» málimdegen bolatyn. Bul týraly QazTAG buǵan deıin habarlaǵandaı, bul aqparat agenttiginiń bas redaktorynyń taǵdyry, ulttyq qaýipsizdikke tóngen qaýip pen tyńshylyq týraly aıtyp, prezıdent Qasym-Jomart Toqaevqa «Otanym meni qorǵaı ma?» degen qarapaıym suraq qoıǵan tulǵanyń taǵdyry, sol «joǵary kabınetterde» is júzinde sheshilgenin bildirýi múmkin. Al 8 maýsym kúni keshke QazTAG bas redaktorynyń áıeli Aıgúl Kasenova sottyń Amır Kasenovke qatysty isti tezirek qaraýǵa asyǵyp jatqanyn, onyń advokattarynyń da, «Frıdom Fınans» advokattarynyń da qatysa almaıtyny týraly málimdemelerine qaramastan, otyrysty erte dataǵa aýystyrǵanyn aıtty.

2 maýsymǵa qaraǵan túnde Kasenovtiń jaqyn dosy Eldar Júrgenov QazTAG bas redaktorynyń prezıdent Qasym-Jomart Toqaevqa joldaǵan beıneúndeýin jarıalady.

Keıinirek, 2 maýsymda advokat Iýlıa Malúkova óziniń qorǵaýyndaǵy Amır Kasenovtiń «tergeýdiń obektıvtiligi men beıtaraptyǵyna degen senimin joǵaltqanyn» habarlady. Odan keıin QazTAG bas redaktorynyń áıeli de málimdeme jasady. 2 maýsym kúni keshke QazTAG qazaqstandyqtardyń, sonyń ishinde bedeldi jýrnalıserdiń Kasenovke qoldaý bildirgenin habarlady. 3 maýsymǵa qaraǵan túnde Májilis depýtaty Ermurat Bapı belgili qazaqstandyq jýrnalıs Gúljan Ergalıevanyń paraqshasyndaǵy pikirlerde, parlamentshilerge degen onyń synyna jaýap bere otyryp, Kasenov isinde «joǵary kabınetterde» «FSB-ǵa tıesili» dálelder bar ekenin málimdedi. 3 maýsymda Qazaqstandyq bedeldi quqyq qorǵaýshy Evgenıı Jovtıs Kasenovtiń Toqaevqa joldaǵan úndeýine qatysty pikir bildirip, «táýelsiz sotqa degen senim álsiz» ekenin atap ótti. Kelesi kúni, 4 maýsymda advokattardyń Toqaevqa joldaǵan úndeýi paıda boldy, onda «adamdar sot ádildigine degen senimin joǵaltyp barady» delingen. Al 5 maýsymda memleket basshysynyń ózi «Ákimshilik ádildik jáne onyń zań ústemdigin qamtamasyz etýdegi róli» atty halyqaralyq forýmda sóz sóılep, «Zań jáne Tártip», «Ádiletti Qazaqstan» jáne «Tyńdaıtyn memleket» týraly qaıta aıtty. Bul týraly buǵan deıin QazTAG bas redaktory Amır Kasenov memleket basshysyna joldaǵan beıneúndeýinde aıtqan bolatyn.

3 maýsymǵa qaraǵan túnde Freedom kompanıasynyń amerıkandyq retteýshige arnalǵan jyldyq esebinde 153 mıllıon dollar taza jyldyq paıda kórsetkeni belgili boldy. Jýrnalıs Aıan Sháripbaevtyń pikirinshe, bul Turlovtyń kompanıasynyń bas dırektor Aset Mataev pen bas redaktor Amır Kasenovtiń áreketterinen 613 mıllıon dollar (shamamen 320 mıllıard teńge) shyǵynǵa ushyraǵany týraly málimdemesine qaıshy keledi. Sháripbaev bul sandy QazTAG bas redaktorynyń prezıdent Qasym-Jomart Toqaevqa beıneúndeýinen keıin atady. Sháripbaev Turlov holdıńiniń amerıkandyq retteýshige jalǵan aqparat bergenin nemese qazaqstandyq tergeýdi aldaǵanyn aıtty. Bul aqparat Kasenovtiń buǵan deıin aıtqan ustanymymen úndes, ıaǵnı Freedom Finance qarjylyq eseptiliginde kórsetilgen málimetter men Qazaqstanda málimdelgen shyǵyn arasynda eleýli qaıshylyqtar bolýy múmkin. Eki jaǵdaıda da bul qylmystyq jazalanatyn áreketter. QazTAG buǵan deıin habarlaǵandaı, mundaı áreketteri úshin Turlovqa AQSH-ta 20 jylǵa deıin, al Qazaqstanda 12 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý jazasy qoldanylýy múmkin. Qyzyǵy, Sháripbaevtyń osy jarıalanymynan keıin onyń áleýmettik jelidegi paraqshasy qoljetimsiz bolyp qaldy jáne ózi «tehnıkalyq shabýyl» týraly málimdedi. 6 maýsymda QazTAG Turlovtyń kompanıasy SEC-ke jalǵan aqparat bergen bolýy múmkindigine baılanysty AQSH elshiligine ashyq hat jarıalady.

QazTAG bolsa, Freedom Holding Corp. esebin zerdeleı otyryp, Turlovtyń kompanıasy qarapaıym aksıalar úlesin baǵasyzdandyryp, olar boıynsha dıvıdend tóleýdi josparlamaıtynyn anyqtady. 4 maýsymda MIA QazTAG basshylyǵyna keltirilgen 320 mıllıard teńgege jýyq shyǵyn, buǵan deıin jýrnalıs Aıan Sháripbaev habarlaǵandaı, Freedom sotta Petropavlovskide burynǵy top-menedjeri Vıtalıı Svetovoıdan óndirip alýǵa tyrysqany anyqtaldy. 5 maýsym kúni tańerteń Freedom AQSH-qa arnalǵan esebinde sybaılas jemqorlyq, Qazaqstandaǵy jappaı narazylyqtar men áskerı qaqtyǵystar qaýpi týraly málimdegeni belgili boldy. Sol esepten Turlovtyń kompanıasynyń Qazaqstannyń memlekettik jáne kvazımemlekettik qaryzy esebinen baıyp jatqany da anyqtaldy. 6 maýsymda Freedom Holding Corp. AQSH-qa arnalǵan esebinde Qazaqstannyń salyq reformasyn táýekelder qataryna jatqyzǵany habarlandy. 8 maýsymda Freedom Holding Corp. Qazaqstandaǵy jasandy ıntellekt (JI) úshin derekterdi óńdeý ortalyqtary (DPC) jobasyn iske asyrýmen baılanysty kóptegen táýekelderdi moıyndaǵany anyqtaldy – Qazaqstanda ázirge mundaı iri joba tek bireýi ǵana belgili – «DPC Dolınasy», ol strategıalyq mańyzy bar megajoba bolyp sanalady jáne oǵan memleket basshysynyń ózi erekshe nazar aýdarady. 8 maýsymda QazTAG Petropavlovskidegi sot otyrysy barysynda Svetovoı mıllıarder Turlovtyń qurylymy arqyly «Frıdom Bank Kazahstan» AQ-na ondaǵan mıllıon teńgeni ártúrli transhtarmen Freedom Finance qyzmetkerlerine aýdarǵany anyqtaldy – QazTAG redaksıasynyń shottaryndaǵy qarajat qozǵalysy boıynsha bank anyqtamalaryn jábirlenýshiler usyndy. 9 maýsym kúni tańerteń QazTAG mıllıarder Tımýr Turlovtyń qurylymdarynyń sanksıalanǵan tulǵalar aldyndaǵy mindettemeleriniń shamamen 188 mıllıon dollardy quraıtynyn habarlady. Qyzyǵy, 9 maýsym kúni keshke Eýropa Odaǵy Qazaqstan kompanıalaryna qarsy sanksıalar jarıalady. Sál keıinirek QazTAG mıllıarder Turlovqa baǵynyshty Freedom Holding Corp. kompanıasynyń ótelmegen boryshtyq mindettemeleriniń kólemi bir jylda úsh esege jýyq óskenin habarlady.