InfoHub Logo

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń týmasy Ekaterına Ivanova (Dorofeeva) 1962 jyly 1 sáýirde dúnıege kelgen. Ol Everest shyńyn baǵyndyrǵan alǵashqy jáne jalǵyz keńestik áıel bolyp tarıhta qaldy. Taýlarǵa degen mahabbaty ómirlik mamandyǵyna aınalǵan bul arýdyń erligi men taǵdyry týraly estelikterdi nazarlaryńyzǵa usynamyz.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Taýlarǵa ǵashyq qyz

Ekaterına Ivanova Altaı taýynyń eteginde ornalasqan, qatal klımatymen erekshelenetin Kýrchým aýylynda ósken. Bala kezinen qozǵalysqa toly, belsendi bolǵan ol taýǵa shyǵýdy, sportpen shuǵyldanýdy janyna jaqyn kórgen. Syrtqy náziktigi men ishki qaısarlyǵy qatar júretin boıynda ashyq, armanshyl, meıirimdi minezben qatar, maqsatyna jetkende tik minezdiligi de bolǵan.

Mektepti bitirgen soń, geologıalyq barlaý fakúltetine oqýǵa túsken Ekaterına taýlarǵa degen qyzyǵýshylyǵyn sportqa aınaldyra bastady. 1983 jylǵa qaraı ol álpınızmnen sport sheberine kandıdat, shańǵy jarysynan birinshi razrád ıegeri atandy. Keıinnen Keńes Odaǵynyń bes eń bıik shyńyn baǵyndyryp, «Qar barysy» ataǵyna ıe boldy.

Onyń bul jetistikteri ony sporttyń bıik deńgeıine shyǵardy. Ásirese, keńestik álpınızmde áıelderge degen senimdi qalyptastyrý ońaı bolmaǵan kezderde, Ekaterına óziniń myqtylyǵyn dáleldedi.

«Onymen birge taýǵa shyqqan dostarynyń aıtýynsha, ol energıaǵa toly adam bolǵan. Aınalasyn shabyttandyratyn. Onyń boıyndaǵy energıa men motıvasıasy, sondaı-aq fızıkalyq kúshi tań qaldyratyn. Keıbir sporttyq normatıvter boıynsha erkekterden de asyp túsetin. Biraq osynyń bári balalarsha tazalyǵymen úılesetin», - deıdi Ekaterına Ivanovanyń qyzy Ulpanaı.

Álemniń shańyraǵy: Everest shyńyn baǵyndyrý

Everest nemese Djomolýngma – planetanyń eń bıik núktesi. Álpınıser úshin bul tek taý emes, adam múmkindikteriniń shegin bildiretin sımvol. 8848 metr bıiktik – aǵzanyń shamadan tys jumys isteıtin aımaǵy: ottegi jetispeýshiligi, árbir qozǵalystyń qıyndaýy, sýyq pen jeldiń kúshti ketirýi, kez kelgen qateniń ólimge ákelýi múmkin.

1990 jyly Ekaterına Ivanova halyqaralyq keńestik-qytaı-amerıkalyq «Álemdi baǵyndyrý – 1990» ekspedısıasynyń quramyna endi. Bul tek sporttyq emes, dıplomatıalyq joba da boldy. Bir komandada buryn saıası qarsylas bolǵan elderdiń álpınıseri birikti. Maqsat – eń qıyn shyńdardy da birge baǵyndyrýǵa bolatynyn kórsetý.

Everestke deıin Ekaterına qatań irikteýden ótti. Ol 1990 jyly 10 mamyrda Djomolýngma shyńyna jetip, Keńes Odaǵyndaǵy alǵashqy jáne álemdegi on birinshi áıel bolyp Everestke shyqty. Bul tarıhı jeńis boldy.

«Mama til bilmese de, bul ekspedısıada qytaılarmen, amerıkandyqtarmen tanysty, óte kópshil edi. Birde amerıkandyq Lavern Výdstyń aıaǵyndaǵy tromby úzilip, bazaǵa deıin óz betinshe túse almaı qaldy. Mama Aleksandr Tokarevpen birge oǵan kómektesip, tómen túsirdi. Ekspedısıadan keıin amerıkandyqtar ony AQSH-qa shaqyryp, kez kelgen tilegin oryndaýǵa daıyn ekenin aıtty. Al Ekaterına parashútpen sekirgisi keletinin aıtty. Aqsha emes, basqa eshteńe suramady. Mine, qandaı adam bolǵany! Eger birdeńe qyzyqtyrsa, maqsatyna jetkenshe tynbaı jumys isteıtin», - dep eske alady Ulpanaı.

Osydan keıin Ekaterınaǵa eńbek sińirgen sport sheberi ataǵy berilip, «Erligi úshin» ordenimen marapattaldy. Biraq Ekaterına Ivanova úshin Everest – bul tek basy edi. Ol álemdegi barlyq 14 segizmyńdyq shyńdy baǵyndyrýdy maqsat etti.

On tórt segizmyńdyq jáne Kanchendjanga taýy

Everestten keıin Ekaterına Ivanova álpınızmdegi eń qıyn maqsattardyń biri – planetadaǵy barlyq 14 segizmyńdyq shyńdy baǵyndyrýdy aldyna qoıdy. Bul taýlar Gımalaıda jáne Qaraqorymda ornalasqan. Bul bıiktikte adam aǵzasy tolyq qalpyna kele almaıtyn «ólim aımaǵy» bastalady.

1992 jyly Ekaterına Shısha-Pangmany, 1993 jyly Manaslýdy baǵyndyrdy. Osylaısha, sońǵy ekspedısıa aldynda onyń qorjynynda úsh segizmyńdyq shyń boldy. Bul joldarda da qaýip-qater men joldastarynan aıyrylý jaǵdaılary az bolmady.

«Men álpınızmmen aınalyspaımyn, sondyqtan anam sıaqty adamdardyń energıasyn túsiný qıyn. Múmkin, olar muny qaýip sanamaǵan shyǵar. Álpınıserde ómir súrýge kómektesetin refleks qalyptasady. Ol óziniń kóp ret aman qalǵanyn bildi jáne bolashaqta da eshteńe bolmaıtynyna sendi», - deıdi qyzy Ulpanaı.

1994 jyly Ekaterına Ivanova álemdegi úshinshi bıik taý – 8586 metrlik Kanchendjanǵa attandy. Bul taý Nepal men Úndistan shekarasynda ornalasqan jáne Gımalaıdaǵy eń qıyn ári qaýipti taýlardyń biri bolyp sanalady. Ony «áıelderdi óltiretin taý» dep te ataıdy.

1994 jyly 10 qazanda Ekaterına Ivanova 32 jasynda Kanchendjanǵa taýyndaǵy qar-muz kóshkininen qaza tapty. Onyń denesi tabylmady. Ol kezde qyzy Ulpanaıǵa úsh jas bolǵan.

«Janyńda bolǵanymdy qalaımyn»

Qazir Ulpanaı Qytaıda turyp, jumys isteıdi. Anasynyń jolyn qýyp ketpese de, sportpen baılanysty boldy. Alaıda, ol anasynyń ólimi týraly sezimderin 30 jastan keıin ǵana túsine bastaǵanyn aıtady.

«Men anamnyń taýǵa ne úshin shyqqanyn túsinýge tyrystym. Bul onyń ómiri, armany boldy. Onyń energıasy shyǵýǵa jol izdegen. Árıne, «basqa da jasaı alatyn edi» deıtinder bar. Biraq dıvanda otyryp, YouTube-ke pikir jazý ońaı», - deıdi Ulpanaı.

Ulpanaı anasymen birge bolǵan kezderin eske alyp, onyń janynda bolǵanyn qalaıtynyn aıtady. Ol anasynyń erligin maqtan tutatynyn jáne ony qatty jaqsy kóretinin jetkizdi.

Ekaterına Ivanovanyń tarıhy – bul tek rekordtar men shyńdar týraly ǵana emes. Bul – óz armanynyń sońynan ergen, ómirin shegine deıin súrgen adam týraly hıkaıa. Onyń ómiri qysqa bolǵanymen, jarqyn ótti jáne búginde onyń esimi álem álpınızminiń tarıhynda ǵana emes, otbasynda da, qyzynyń júreginde saqtalyp qala bermek.