InfoHub Logo

Almatydaǵy Aeroport kóli, ıaǵnı Kishi toǵany, tabıǵattyń tamyljyǵan kórinisi men sırek kezdesetin qustar mekendeıtin mekenge aınalǵan. Alaıda, qala ákimdiginiń bul jerdi abattandyrý jáne tazalaý josparlary tabıǵat janashyrlarynyń alańdaýshylyǵyn týdyrýda.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Tabıǵattyń tamasha mekeni

1963 jyly jasandy túrde paıda bolǵan Aeroport kóli búginde 60-tan astam qus túrine, túrli balyqtar men janýarlarǵa meken bolyp otyr. Ásirese, qala ishinde sırek kezdesetin búrkit, qaz, úırek sıaqty qustardy kórýge bolady. Kóldiń tereńdigi shamamen segiz metr, al sýynyń kólemi 1 250 000 tekshe metrge jetedi. Taýdan aǵatyn Kishi Almaty ózeni sýymen tolyǵatyn bul kóldiń jaǵalaýy qamysqa oranǵan, bul tabıǵı tirshilikke qolaıly jaǵdaı týdyrady.

Ákimdiktiń josparlary men qoǵamnyń alańdaýshylyǵy

2023 jyly Almaty qalasynyń ákimdigi kól túbin mehanıkalyq jolmen tazartýdy josparlaǵan bolatyn. Alaıda, sýdy aǵyzý múmkin bolmaı, jumystar keıinge shegerildi. Bıyl sáýir aıynda ákimdik kóldi abattandyrý jumystaryn qaıta bastaýǵa nıetti. Josparda jaıaý júrginshiler aımaqtaryn, jańa kópirler, ortalyqtaǵy sýburqaq, demalys oryndary men kafeler salý qarastyrylǵan. Bul jańalyq áleýmettik jelilerde qyzý talqyǵa tústi. Keıbir turǵyndar tabıǵattyń buzylýynan, janýarlardyń qonys aýdarýynan qorqatynyn bildirse, endi bireýleri jaqsartylǵan ınfraqurylymdy qoldaıtynyn aıtty.

Ekologtardyń usynysy

Ekologtar kóldi mehanıkalyq tazartýdyń ornyna, tabıǵı ádisterdi qoldanýdy usynady. Olardyń aıtýynsha, kóldi keptirip, túbin tazalaý balyqtar men sý ósimdikteriniń ólimine ákelýi múmkin. Buǵan deıin Qarasý kólinde osyndaı jaǵdaı bolǵan, ony qalpyna keltirýge eki jyldan astam ýaqyt ketken. Mamandar kóldi tazalaý úshin sý aǵyzýdyń qajeti joq, tek qoqystardy arnaıy shuńqyrlarmen jınap alý jetkilikti dep esepteıdi.

Tabıǵattyń baılyǵy men balyqshylar

Kóldiń jaǵalaýynda brýschatkalar, oryndyqtar men jaryqtandyrý júıeleri bar. Jaǵalaýdaǵy joldar jergilikti balyqshylarǵa arnalǵan sıaqty. Olardyń arasynda eresekter de, balalar da kóp. Evgenıı esimdi balyqshynyń aıtýynsha, kólde taban balyq, tobylǵy sıaqty balyqtar kezdesedi. Ol sondaı-aq, kóldiń aýasynyń tazalyǵy men jasyl jelektiń moldyǵyn erekshe atap ótti.

Sırek kezdesetin qustar

Aeroport kóli – qustardyń mekeni. Munda kádimgi baqaltaq, qutan, úırek, qyrǵaýyl sıaqty qustarmen qatar, sırek kezdesetin túrleri de bar. Fotograf Andreı Osokınniń aıtýynsha, kólde jyl qustary men sırek kezdesetin alqyzyl reńdi, kókshil reńdi kishkentaı qustardy da kezdestirýge bolady. Zoologtardyń baǵalaýy boıynsha, kól kem degende 60 túrli qustyń meken etýine jaǵdaı jasaıdy. Bul – qala jaǵdaıyndaǵy erekshelik.

Qalalyq kólderdi saqtaý

Ýrbanıst Alesá Nýgaevanyń aıtýynsha, qalalyq sý resýrstaryn basqarý kúrdeli másele. Ol úshin qala ákimdikteriniń sý resýrstaryn basqarý boıynsha quzyreti jetkiliksiz. Mamannyń pikirinshe, bul jumystarǵa qoǵamdyq uıymdar men sarapshylardyń qatysýy mańyzdy. Ol úshin arnaıy sarapshylar tobyn quryp, ákimdikpen birlesip jumys isteý qajet. Bul tásil álemdik tájirıbede keńinen qoldanylady.

Qazirgi tańda Qazaqstandaǵy sý tapshylyǵy ózekti máselege aınalyp otyr. Osyǵan baılanysty, sarapshylar qalalyq kólderdi qosa alǵanda, barlyq sý qoımalaryn únemdep paıdalanýdy jáne qorǵaýdy eskertedi.