InfoHub Logo

Almaty qalasynyń ákimdik kreslosine Darhan Sátybaldy ótken jyldyń 24 mamyrynda otyrdy. Osy ýaqyt aralyǵynda megapolıs aýqymdy, biraq keıde qaıshylyqty qurylys alańyna aınaldy. Qala turǵyndarynyń keıbiri jańa jobalar men kógaldandyrýdy maqtap jatsa, endi biri buzylǵan joldardyń shańyna kómilip, jappaı úılerdiń súrilýine qarsy narazylyq bildirýde.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Jańa basshynyń alǵashqy qadamdary

Qyzmetke kiriskennen keıin jańa ákim Almatyny jaıly, jasyl, zamanaýı jáne qaýipsiz etýge ýáde berdi. Ol komýnaldyq jelilerdi jańǵyrtý, ınfraqurylymdy damytý, qoǵamdyq kólikterdi (metro, BRT), IT-salasyn, týrızm men bilim berýdi damytýdy basymdyqtar qataryna qosty. Sondaı-aq, aýlalardy, mektepterdi jáne kóshelerdi únemi aralap, halyqpen kezdesýge nıetti ekenin aıtty.

Alǵashqy aptalarda qala basshysy JEO-2, Saıran kóli sıaqty iri nysandardy aralap, problemaly shaǵyn aýdandardyń turǵyndarymen kezdesti. Onyń PR-qyzmeti áleýmettik jelilerde kúndelikti jazbalar men vıdeolar jarıalap otyrdy.

Ákimdikte de ózgerister boldy. Qala ákimdiginiń jańartylǵan qurylymy tamyz aıynyń basynda usynyldy. Mysaly, qalalyq utqyrlyq basqarmasy eki bólimge bólindi: jol qozǵalysyn uıymdastyrý jáne jolaýshylar kóligi basqarmasy, sondaı-aq jol ınfraqurylymyn damytý basqarmasy (jol jelisiniń qurylysyn, metro, BRT jáne LRT-ny qadaǵalaıdy). Alaıda, bul qarapaıym almatylyq úshin mańyzdy jańalyq emes, sebebi jaı ǵana bólikterdi aýystyrý nátıjeni ózgertpeıdi.

Almatyǵa tramvaıdyń qaıtarylýy (ındýstrıaldy aımaqtan bastap Tóle bı kóshesimen Abylaı han dańǵylyna burylyp, Almaty-2 temirjol vokzalyna deıin) kópshilikti qýantty. Jyldam jeńil relsti kólik jelisin (LRT) 2029 jyly iske qosý josparlanýda. Biraq aldymen ony salý kerek.

Ákim «Qalqaman» metro stansıasynyń qurylysyn jeke baqylaýyna aldy, qoǵamdyq kólik jumysyn retke keltirýdi tapsyrdy. Bul jumystardyń nátıjesi týraly aıtý qıyn: saǵattyq keptelisterde avtobýstar áli de toly. BRT jelisi salynyp jatqan Raıymbek dańǵylynda keptelister jıi bolady.

Jaqsy jańalyqtar da bar

«Qoǵamdyq kólikte qarapaıym bank kartasymen nemese QR-kod arqyly tóleý múmkindiginiń paıda bolýy – úlken jetistik. Bul sheteldik qonaqtar úshin óte yńǵaıly», - deıdi ECO Network jobasynyń negizin qalaýshy ekolog Evgenıı Muhamedjanov.

Sobesednık kóshelerdi kógaldandyrýǵa jańasha kózqarasqa da nazar aýdardy: birjyldyq gúlderdi otyrǵyzý kólemi 2,7 mıllıonnan 4,3 mıllıonǵa, al raýshan gúlderi 125 myńnan 580 myńǵa deıin ulǵaıtylǵan.

«Jańa ákimniń kelýimen burynǵy ákim Baýyrjan Baıbektiń tusynda bastalǵan butalar otyrǵyzý jumystary jalǵasty. Sol kezde burynǵy basshy barlyǵyn alyp tastap, tek shóp egip, keıin ol janyp ketken edi», - deıdi ol.

Evgenıı Muhamedjanov sondaı-aq atmosferalyq aýany qorǵaý boıynsha jańa erejelerdiń qabyldanýyn, monshalar men avtoservısterdi, sáýlettik qurylystardy baqylaýǵa alýdy jáne zańsyz qurylystardy súrýdi atap ótti. Biraq ol keıbir máselelerge de toqtaldy:

«Áli kúnge deıin eshbir ákimge joldardy GOST boıynsha 16 jylǵa deıin saqtaý múmkin bolmady, maksımým bir-eki jyl. Ekinshi másele – kóp qabatty úılerde krannan ystyq sýdyń ornyna jyly sý (60 gradýs ornyna 42 gradýs) aǵady».

Bizdiń tarapymyzdan aıta keterligi, Sátybaldynyń tusynda birneshe jyl boıy paıdalanýsyz turǵan krematorıı máselesi sheshilip, iske qosyldy.

Az bolsa da, sapaly bolsyn

Áleýmettik jelilerde turǵyndar aýqymdy jol jóndeý jumystaryna baılanysty «qazylǵan qalaǵa» narazylyq bildirýde.

«Kólik jáne negizgi ınfraqurylym sıaqty mańyzdy salalarda júıeli ózgerister men jańa jumys stılin kórmedim», - deıdi qalalardy damytý salasyndaǵy táýelsiz sarapshy Elena Erzaqovıch. «Naýryzbaı aýdanyn mysalǵa alsaq, munda sý qubyry men kanalızasıa úshin barlyǵy qazylǵan. Jobalar eski, sapasy nashar, al memlekettik organdardan tek jaýaptar ǵana keledi».

Bılik birden birneshe iri jobany júzege asyrýǵa kiristi. Alaıda, Almaty qazirgideı komýnaldyq apat jaǵdaıynda «az bolsa da, sapaly bolsyn» prınsıpin basshylyqqa alyp, bir nysandy alyp, ony aıaǵyna deıin jetkizgen jón.

«Bas jospar aınalasyndaǵy jaǵdaı úlken alańdaýshylyq týdyrýda, - dep jalǵastyrady sarapshy. - Ákimdiktiń bul qujatty qabyldaýǵa nege sonsha asyǵyp jatqany belgisiz. Bul rette kólik júıesine Ál-Farabı dańǵylyndaǵy estakadalyq tramvaı (Sky Train) sıaqty synǵa tura almaıtyn, áli de jetildirilmegen jobalar engizilýde».

Almatylyqtardy tyńdaı ma?

«Qoǵamdyq keńesshilerdiń qatysýy jáne pikirlerdiń keńeıýi týraly aıtylǵanyna qaramastan, ákimdiktiń esigi táýelsiz sarapshylar úshin áli de jabyq», - deıdi Erzaqovıch. «Halyqpen jumys isteý formaty da minsiz emes. Burynǵy ákim ujymdyq kezdesýler ótkizse, qazirgisi jeke qabyldaýǵa kóshti, biraq Almatyny damytýdy ashyq talqylaý úshin tıimdi model joq. Bizdiń ákimder tolyqqandy baspasóz máslıhattaryn ótkizbeıdi jáne ózekti suraqtarǵa jaýap bermeıdi».

Qazir qala jappaı bıik ǵımarattardyń qurylysyna beıimdelýde. Jeke sektordaǵy tutas aýdandar súrý týraly habarlamalar aldy. Jaǵdaı shıelenisken: almatylyqtar ózderiniń turǵylyqty jerlerinen, jaıly eski kvartaldarynan ketýdi qalamaıdy, al olarǵa qala damyp, halyq sany ósip, zamanaýı turǵyn úılerge oryn qajet dep jaýap beredi.

Qala turǵyndary dabyl qaǵýda: seısmıkalyq qaýpi bar Almatyda halyqty jınaý úshin bos oryndardy saqtap qalý qajet. Biraq bılik bul mańyzdy talapty estimegendeı.

«Keıbir jýrnalıser almatylyq ákimdikti baspasóz relızderine súıenetin dep ataıdy, men ony Instagram-ǵa baǵyttalǵan dep sanaımyn», - deıdi belsendi Roman Panov. «Darhan Sátybaldynyń ne istep jatqanyn biz tek áleýmettik jelilerden, áýendi mýzykamen birge bilemiz. Almatylyqtarmen naqty dıalog joq. Qalanyń ortalyǵyndaǵy travertınmen baılanysty naýqandy alaıyq – barlyq ǵımarattardy birdeı qalpyna keltirýge bolmaıdy! Saıran kóliniń janyndaǵy qaraǵaılar ólip qaldy: dińderdiń aınalasyndaǵy jerdi metalmen qaptady. Bul týraly biz áleýmettik jelilerde jazdyq, ákimdiktiń nazaryna salǵanbyz – eshqandaı reaksıa bolmady».

Qalalyq qoǵamdyq keńes múshesi Bogdan Djepka, kerisinshe, ákim Sátybaldynyń kelýimen ákimdikke qyzmettik kýáligimen erkin kire alatyn boldy. Ol jazylýdan keıin tórt aı ótken soń ákimniń jeke qabyldaýyna kirgenin aıtty. Ol qala basshysyna múmkindigi shekteýli jandar úshin qoǵamdyq oryndardyń qoljetimdiligi máselelerin jetkizýge tyrysty.

«Ázirge qalada bári jasaldy dep aıta almaımyn… Ákim kreslosindegi birinshi jyl árdaıym aldyńǵy basshylardyń jobalaryn pysyqtaýmen ótedi», - deıdi Djepka. «Ákim apparatynyń basshysyna tilek bildirdim: ákimmen kezdesýlerde kóp adam jınalmasyn jáne turǵyndar prezıdentke hat jazbasyn, bólimder men aýdan ákimdikterin jumys istetýdi talap etińizder, olar osy úshin jalaqy alady».

Ómir súrsek, kórermiz

Sátybaldynyń ákim retindegi birinshi jylyn baǵalaı otyryp, saıasattanýshy Edýard Poletaev bul kezeńdi aldyńǵy problemalardyń aýqymyn eskere otyryp, bolashaq nátıjeler úshin negiz retinde qarastyrady. Sátybaldynyń baı tájirıbesi (dıplomatıa, UQK, kúrdeli Túrkistan oblysyn jáne prezıdent ákimshiligin basqarý) onyń ózindik stılin – saqty, biraq qatań jáne júıeli tásildi qalyptastyrdy.

Onyń birinshi jyldaǵy negizgi aksentteri men jetistikteri retinde jeke baqylaýdy atap ótti: ákim mańyzdy nysandarǵa barýymen jáne adal emes qurylys salýshylarǵa qatysty ótkir málimdemelerimen este qaldy. Tártipti engizý qalalyq menedjment komandasyndaǵy otstavkalar men sógister tolqynymen qatar júrdi.

Poletaevtyń pikirinshe, onyń jumysynyń tıimdiliginiń negizgi kórsetkishteri aldaǵy aılarda aýqymdy jóndeý jumystaryn aıaqtaý jáne «Qalqaman» metro stansıasyn iske qosý bolady. Ákimge kóshi-qon prosesterin basqarý jáne qala mańy men seriktes qalalarmen kólik, ekonomıkalyq ózara is-qımyldy retteý mindeti tur.

«Qyrýar búdjetimen (2026 jylǵa 2,8 trıllıon teńge, 2025 jylǵa 2,2 trıllıon teńgege qarsy) jáne aparattyq salmaǵymen ákim tájirıbeli daǵdarys menedjeri retinde áreket etedi. Bıznes úshin kedergilerdi joıý jáne respýblıkalyq transfertterdi tıimdi paıdalaný qabiletine qaraı, aǵymdaǵy ýádeler naqty ekonomıkalyq serpiliske aınala ma, joq pa, soǵan baılanysty bolady», - dep qorytyndylady saıasattanýshy.

Almatylyqtar óz qalasyn shynymen jaqsy kóredi. Megapolıstiń álemge tanylýy olardy shabyttandyrady: Bloomberg pen CNN Travel nusqasy boıynsha úzdik 25 týrısik baǵyttyń qataryna endi, Djennıfer Lopesten Deep Purple deıingi álemdik juldyzdardy qabyldady, fýtbol jankúıerlerine «Realmen» tarıhı mach syılady. Biraq jarnamanyń jarqyly qala ákimshiligin adastyrmaýy kerek.

Almatylyqtar sheneýnikterdiń munda turatyndardy tyńdaǵanyn qalaıdy! Jappaı súrý nemese seısmıkalyq qaýipsizdik sıaqty ózekti máselelerde qala turǵyndarynyń pikiri zań bolýy tıis, jaı ǵana formaldylyq emes.