InfoHub Logo

Aqtóbe qalasynyń mańynda qum óndirýge baǵyttalǵan karerler qunarly qara topyraqty alqaptardy joıyp, Yrǵyz ózeniniń arnasyn buzyp, tipti onyń salalaryna da zıan keltirýde. Bul jaǵdaı jergilikti turǵyndardyń, ásirese tabıǵatty qorǵaýǵa atsalysyp júrgen azamattardyń qatty alańdaýshylyǵyn týdyrýda.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Qunarly jerlerdi qumǵa aıyrbastaý

Orleý yqsham aýdanynyń turǵyny Serik Ságıevtiń aıtýynsha, olardyń otbasyna atadan qalǵan sharýashylyq jerlerine jaqyn jerde ondaǵan metr tereńdiktegi qum karerleri paıda bolǵan. Bul karerlerdiń keıbiri tipti ondaǵan jyldar boıy qańyrap bos jatsa da, olardan qum urlaý jalǵasýda. Kompanıalar jumystarynan keıin jerdi qalpyna keltirý (rekýltıvasıa) jumystaryn júrgizbeıdi, al bılik bul máselege kóz juma qaraıtyn sıaqty.

Serik Maqaevıchtiń aıtýynsha, bul jerler endi júzdegen jyldar boıy tirshilikke jaramsyz bolyp qalady. Ol: «Bul jerlerdi qalpyna keltirý múmkin emes. Olar aýmaqty tegistep, qunarly qabatyn qaıtarýy kerek edi. Mine, bolashaq urpaqqa qandaı jer qaldyryp jatyrmyz? Bul jer endi mal jaıýǵa da, egin egýge de jaramaıdy. Qala turǵyndary qala ortalyǵyndaǵy shańdy daýyldarǵa tańǵalady, biraq onyń sebebi osyndaı karerlerde jatyr», - deıdi.

Karerler – qoqys oryndaryna aınalýda

Bos jatqan karerlerdiń birine túskende, onyń tereńdigi tań qaldyrady. Qumdy dalaǵa jelmen ushyp, shaqyrymdarǵa tarap, qunarly topyraqty búldiredi. Munda jaqynda kólik júrgen izderi de kórinedi. Serik Ságıevtiń sózine qaraǵanda, bul jerden qumdy kez kelgen adam urlaı beredi.

Karerdiń túbinde qoqystar men jylqylardyń súıekteri, terileri tabyldy. Bul jer urlanǵan maldardy soıýǵa yńǵaıly orynǵa aınalǵan. Eshkim bul jerge jaqyndamaıtyndyqtan, ne bolyp jatqanyn syrttaı baıqaý múmkin emes.

Qara topyraqty alqaptardyń joıylýy

Kelesi karer Ságıevterdiń sýarmaly egin alqabyna jaqyn ornalasqan. Jaqyn mańdaǵy qunarly qara topyraqty alqaptardyń kóp bóligi osylaısha joıylyp ketken. Serik Maqaevıch pen onyń aǵalary áli qalǵan jerlerdi qorǵaýǵa tyrysýda.

«Munda birdeńe ósirý qazir óte qıyn. Biz qazir shópti óńdep, sýdanka ósirip jatyrmyz. Bul qunarly qabatty qalpyna keltirýge kómektesedi, sonymen qatar bizge jem-shóp bolady», - deıdi Serik Ságıev. Onyń aıtýynsha, qumnyń kesirinen basqa daqyldardy paıdalaný qıynǵa soǵýda.

Buryn bul jerde qaıyń, úıeńki, terek sıaqty kóptegen aǵashtar ósken. Taza bulaqtar aǵyp jatty. Qoıandar, qabandar, borsyqtar, túlkiler men ondatralar mekendedi. Alaıda, qazir janýarlar men ósimdikterdiń mekendeıtin ortasy jyldan-jylǵa qysqaryp barady.

«Elbasy eldi kógaldandyrý kerektigin aıtady, al bul jerde bárin joıyp jatyr. Toǵandy qurtyp, bulaqtardy kómip tastady. Mysaly, «Aqtóbe Tral» JSHS bizben kóp jyldar boıy talasty, olar sýarmaly alqaptardy ıelengisi keldi, ákimdikten ruqsat aldyq dep aıtty, biraq keıin sot isin ózderi-aq qaıtaryp aldy. Biraq basqa ýchaskeler birtindep tartylyp alynýda», - deıdi Serik Ságıev.

Yrǵyz ózeni salalarynan aıyrylýda

Jol boıynda Serik Maqaevıch kishkene toǵannyń janyna toqtady. Jaǵada bir balyqshy otyr edi. Kórinis tynysh bolǵanymen, Serik mundaı kóńil-kúıdi bólispedi.

Eger qalanyń soltústik bóligin, ásirese Orleý yqsham aýdanynan joǵary ornalasqan aýmaqty spýtnıkten qarasańyz, Yrǵyz ózeni men onyń salalarynyń janyndaǵy úlken aýmaqtyń kóptegen toǵandarmen tilingenin kórýge bolady. Bul tabıǵattyń isi emes, adamnyń ádeıi jasaǵan jospary da emes, tek qum karerleri. Bul karerler ózen sýyn ustap qalady, al bul kólshikterdegi sý birtindep býlanyp ketedi. Osylaısha Yrǵyz ózeni «qansyrap» barady.

Balyqshy otyrǵan bul toǵan da – sýǵa tolǵan karerdiń biri. «Yrǵyz ózeni óz salalarynan aıyrylyp barady. Mundaı kishkentaı sý betinde sý tez býlanyp ketedi, al jańbyr men sý tasqyny planetanyń basqa bir jerinde bolady», - dep oı bólisedi Serik Maqaevıch.

«Urpaqqa shóldi dala emes, jer qaldyraıyq»

Qumdy áketip, aqsha taýyp jatyr, al ekojúıe buzylýda. Mine, osyndaı ókinishti sapardan keıingi qorytyndy osy. Serik Ságıevtiń aıtýynsha, eń aldymen qala mańynda karerler qurý praktıkasyn toqtatý kerek. Ekinshiden, jerdi qalpyna keltirýge mindetteý qajet: jerdi tegistep, qunarly qabatyn qaıtarý kerek. «Biraq bul bolmaı jatyr. Osy qarqynmen bárin joǵaltamyz. Sońǵy kezderi qaladaǵy daýyldar qumǵa toly bolady. Karerlerdiń kesirinen qala mańy shólge aınalýda. Men keleshek urpaqqa shóldi dala emes, jer qaldyramyz dep úmittenemin», - deıdi ol.