- 01 maý. 2018 00:00
- 687
Balalardyń valeologıalyq iskerlikteri men daǵdylaryn qalyptastyrý, salaýatty ómir saltynyń qundylyqtaryn meńgerýge beıimdeý
Mindetteri:
- óziniń denesi men densaýlyǵyna, aǵzasyna uqypty qaraý daǵdylaryn qalyptastyrý;
- mádenı-gıgıenalyq daǵdylary men salaýatty ómir salty daǵdylaryn jetildirý;
- qorshaǵan ortada ózin-ózi ustaý qaýipsizdik erejelerin úıretý;
- óz-ózine qaraý daǵdylaryn (aýa raıyna baılanysty kıiný, jýyný, taraný, bet oramal qoldaný, kıimindegi kemshilikterdi jóndeý);
- durys tamaqtaný, aýrýdyń aldyn alý daǵdylaryn;
- eńbek pen demalysty kezektestire bilý daǵdylaryn qalyptastyrý jáne damytý;
- óz erikterimen gıgıenalyq sharalardy oryndaý daǵdylaryn bekitý.
Bala aǵzasyn shynyqtyrý maqsatynda is-sharalar ótkizý, ár túrli shynyqtyrý sharalaryn (beti, qolyn, moınyn salqyn sýmen jýý, jalań aıaq júrý, salqyn sýmen aýzyn shaıý, aıaq-qolyna sý quıý) júzege asyrý. Kún tártibine baılanysty kúndelikti balalardyń taza aýada bolýyn qamtamasyz etý. Aýa raıyna baılanysty kıinýge, únemi serýendeýge, jattyǵýlarmen aınalysýǵa, kún tártibin buzbaýǵa úıretý. Gımnastıka men sylaý (massaj) sharalaryn (tańtańǵy, tynys alý, artıkýlásıalyq gımnastıka, kózge, tiske arnalǵan gımnastıka jáne tis jıegine, qol men tabanǵa arnalǵan sylaý, núkteli sylaý) júrgizý. Tabıǵat jaǵdaıynda adamdardyń áreketterimen baılanysty (kózge bógde zattardyń túsýinen qorǵaný, qulap qalý, jaraqattanýdan saqtaný, tanys emes adamdarmen kezdeskende saqtyq jasaý, ózine tanys emes sańyraýqulaq pen jemisterdi jemeý, tanys emes janýarlarmen baılanysqa túspeý, tanys emes suıyqtyqtyń dámin tatyp kórmeý) ózin-ózi ustaý qaýipsizdik daǵdylarymen tanystyrý. Qıyn jaǵdaılarda bir-birine kómek kórsetý tásilderimen tanystyrý. Baǵdarshammen, kóshedegi jol belgilerimen (jolaýshy bóligi men jaıaý júrginshiler joly), jolda júrý erejelerimen (joldan qaı jerden jáne qalaı ótý) tanystyrý. Mádenı-gıgıenalyq sharalar jeke basynyń tazalyǵy men salaýatty ómir salty týraly jalpy bilimderi men uǵymdaryn keńeıtip, balalardyń daǵdylaryn jetildirý. Dene tazalyǵyn saqtaý (kósheden kelgennen soń, dárethanadan keıin, tamaq isher aldynda, iship bolǵan soń qolyn jýý, kúndelikti jýyný, tisin tazalaý, uqypty kıiný, taraný), óz erkimen kıimindegi, shashyndaǵy kemshilikterdi jóndeý jáne sabaq ótetin, oınaıtyn, serýendeıtin jerlerdi taza ustaý sıaqty paıdaly daǵdylaryn jetildirý. Balalardy ústel basynda yńǵaıly, durys qalypty saqtap, asqana quraldaryn, oramaldy qoldanýǵa úıretý. Tamaqtanýdyń mádenı daǵdylaryn qalyptastyrý. Sabaq ótetin, oınaıtyn, serýendeıtin jerlerdiń tazalyǵyn qadaǵalaý, kıimderi men oıynshyqtaryn, kitaptaryn óz oryndaryna jınaý sıaqty paıdaly daǵdylaryn jetildirý. Óziniń jáne ózgeniń zattaryna uqypty qaraýǵa tárbıeleý.
Qoryta kelgende, bul Densaýlyq bilim berý salasynyń bazasynyń negizgi mindeti balalardy ónege tárbıege baýlyp, eńbeksúıgishtik qasıetterin qalyptastyrý, adamnyń kórkemdik-ásemdik tanymyna áser etý. Dene kúshin jan-jaqty damytýǵa arnalǵan jattyǵýlar dene shynyqtyrý úrdisi kezinde sportshylardyń qımyl sheberligin, daǵydysyn jetik ıgerýine kómektesýi kerek. Dene shynyqtyrý qaǵıdasynyń eńbek etý jáne Otan qorǵaýǵa beıimdeıtin qoldanbaly ereksheligin kórsetedi. Dene shynyqtyrý jattyǵýlarymen aınalysý adamnyń densaýlyǵyn nyǵaıtyp, qımyl eptiligi men daǵdysyn meńgerýge kómektesedi. Jumys isteýge yntasyn arttyrady.