InfoHub Logo

Jazdyń aptap ystyǵy men nóserli jańbyrdy qatar kútýge týra keledi. Sebebi, Tynyq muhıtyndaǵy El-Nıno qubylysynyń áserinen aýa raıy kúrt ózgerýi múmkin. Bul týraly Birikken Ulttar Uıymynyń (BUU) meteorologıalyq agenttigi habarlady.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

El-Nıno degen ne?

El-Nıno – bul Tynyq muhıtyndaǵy turaqty jelderdiń álsireýinen týyndaıtyn qubylys. Ádette, bul jelder jyly sýdy batysqa qaraı ysyryp, ortalyq jáne shyǵys bólikterinde sýyq sýdyń jınalýyna jaǵdaı jasaıdy. Alaıda, El-Nıno kezinde bul proses buzylyp, jyly sý muhıttyń ortalyq jáne shyǵys bólikterinde jınaqtalady. Bul atmosferadaǵy aýa men ylǵaldyń qozǵalysyn ózgertip, álemdik aýa raıyna áser etedi. Onyń saldarynan keıbir aımaqtarda nóser jańbyr jaýsa, endi birinde qurǵaqshylyq nemese aptap ystyq bolady.

Jazǵy temperatýra normadan joǵary bolady

Dúnıejúzilik meteorologıa uıymy (DMÝ) tamyz aıyna deıin álemniń kóptegen aımaqtarynda temperatýranyń normadan joǵary bolatynyn boljap otyr. Uıymnyń málimetinshe, El-Nıno qubylysy qarasha aıyna deıin sozylýy múmkin.

«Biz áleýetti kúshti El-Nınoǵa daıyndalýymyz kerek. Bul qurǵaqshylyq pen nóser jańbyrdy kúsheıtip, qurlyqtaǵy jáne muhıttaǵy aptap ystyq tolqyndarynyń qaýpin arttyrady», – dedi DMÝ bas hatshysy Selesta Saýlo.

Buǵan deıingi El-Nıno 2024 jyldy tarıhtaǵy eń ystyq jyldardyń biri etýge yqpal etken bolatyn.

Ortalyq Azıaǵa qandaı qaýip tónip tur?

DMÝ-nyń habarlaýynsha, El-Nıno Ońtústik Amerıkanyń ońtústigi, AQSH-tyń ońtústigi, Afrıka múıiziniń keıbir aýdandary jáne Ortalyq Azıada jaýyn-shashynnyń kóbeıýine ákelýi yqtımal. Alaıda, Avstralıa, Ortalyq Amerıka, Indonezıa jáne Ońtústik Azıanyń keıbir bólikterinde qurǵaqshylyq qaýpi artady. Bul qubylys Tynyq muhıtynyń ortalyq jáne shyǵys bólikterindegi daýyldardy kúsheıtýi de múmkin.

BUU bas hatshysy Antonıý Gýterrısh bul jaǵdaıdy «klımattyq shuǵyl eskertý» dep atady. Ol elderdi qazba otyndaryn paıdalanýdan bas tartyp, jańartylatyn energıa kózderine kóshýge shaqyrdy.

DMÝ mamandary klımattyń ózgerýi El-Nıno qubylysyn jıiletetini nemese kúsheıtetini týraly dálel joq ekenin atap ótti. Degenmen, jahandyq jylyný onyń saldarlaryn, sonyń ishinde ekstremaldy ystyq pen qatty jańbyrdy kúsheıtýi múmkin.

Buǵan deıin sınoptıkter Qazaqstanda maýsym men tamyz aılarynda temperatýranyń normadan 1-2 gradýs joǵary bolatynyn, al ońtústikte +45 gradýsqa jetýi múmkin ekenin boljaǵan edi. Maýsym aıynda ystyq aýa raıy jańbyr, naızaǵaı, burshaq jáne shańdy daýyldarmen almasyp otyrady. Al elimizdiń ońtústiginde keı kúnderi +46 gradýs ystyq kútiledi.