InfoHub Logo

20 jastaǵy qazaqstandyqtardyń zeınetaqy shottaryndaǵy 6 mıllıon teńgeden asatyn somanyń qalaı qalyptasqanyn Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qory (ENPF) túsindirdi. Bul soma, qordyń málimetinshe, bolashaq zeınetkerlik jastaǵy tabysty qamtamasyz etýge arnalǵan.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Zeınetaqy jınaqtarynyń eseptelý formýlasy

ENPF mamandarynyń aıtýynsha, basqa elderdegi tájirıbege súıensek, azamattar zeınetaqyǵa arnalǵan jınaqtaryn búkil eńbek ótili boıy (30-40 jyl) jınaıdy. Sondyqtan jas kezinde, mysaly 20 jasta, jetkilikti zeınetaqy qoryn qalyptastyrý múmkin emes. Bul jaǵdaıdy aktýarlyq esepteýler men halyqaralyq tájirıbeler de rastaıdy.

Eńbek jolynyń basynda aýdarylǵan zeınetaqy jarnalary uzaq merzimge ınvestısıalanyp, «kúrdeli paıyz» esebinen eń joǵary ınvestısıalyq tabys ákeledi. Sol sebepti jas kezinde jınaqtardy alý bolashaq zeınetkerlik jastaǵy qordy aıtarlyqtaı azaıtady.

Mınımaldy jetkiliktilik sheginiń (MJSH) máni

«Mınımaldy jetkiliktilik sheginiń (MJSH) esebi qazirgi tabysqa emes, bolashaqta qandaı maqsatty zeınetaqy alý kerektigine negizdeledi. Bul úshin ár jastaǵy zeınetaqy shotynda bolýy tıis eń az jınaq somasy esepteledi. Bul soma, tipti bolashaq jarnalarsyz da, qarttyq shaqta jetkilikti zeınetaqymen qamtamasyz etedi», - dep atap ótti qor.

Mysaly, eger salymshy 20 jasta bolsa, zeınetkerlikke deıin shamamen 40 jyl bar. Osy ýaqyt ishinde onyń jınaqtary ınvestısıalanyp, ınvestısıalyq tabys ákelip, bolashaq zeınetaqy tólemderin qamtamasyz etýi tıis.

«Eger jas adam qandaı da bir sebeptermen zeınetaqy jarnalaryn aýdarýdy toqtatsa da, shotynda 6 mıllıon teńgeden astam qarajattyń bolýy, ınvestısıalyq tabys esebinen zeınetkerlik jasqa jetkende qajetti jınaqtardy qamtamasyz etedi. Bul tólemderdiń mólsheri eń tómengi zeınetaqy qamtamasyz etý standartyna sáıkes keledi», - delingen habarlamada.

Halyqaralyq standarttar

Qordyń keltirgen mysaly boıynsha, ómir boıy tólemderdi kepildendiretin zeınetaqy anýıtetiniń quny eseptelgen mólsherden kem bolmaýy kerek. Bul qun saqtandyrý kompanıasymen tek salymshynyń jas ekenine nemese anýıtet satyp alýǵa tabysy jetkiliksiz bolǵanyna baılanysty tómendetilmeıdi. Sol sıaqty, MJSH mólsherleri de bolashaq zeınetaqy tólemderiniń maqsatty mólsherin qamtamasyz etý úshin qajetti eseptelgen deńgeıden tómen bolmaýy tıis.

Sondyqtan jastar úshin MJSH-nyń joǵary mólsherleri olardyń qandaı maqsatty zeınetaqy alýy kerektigimen baılanysty. Maqsatty tólemder eń tómengi áleýmettik zeınetaqy standarttarynan tómen bolmaýy kerek, bul halyqaralyq standarttarǵa sáıkes keledi. Halyqaralyq eńbek uıymynyń (HEU) usynysyna sáıkes, tabystyń eń tómengi almastyrý koefısıenti (KZD) – zeınetke shyǵar aldyndaǵy eńbek tabysy men zeınetaqynyń araqatynasy – 40%-dan kem bolmaýy tıis.

Inflásıa men jalaqynyń ósýi

ENPF málimetinshe, MJSH birneshe jyl boıy ınflásıa men basqa da ekonomıkalyq kórsetkishterdiń ósýine ilese almaı kelgen. Bul olardyń ózektiligi men bolashaq zeınetaqy tólemderimen baılanysyn álsiretken. Qordyń dereginshe, 2021 jyldyń jeltoqsanyndaǵy aıtarlyqtaı ósimnen keıin (sol kezde MJSH ortasha eseppen 70% -ǵa ósken), keıingi ósim qarqyndy bolmaǵan.

2023 jyly ósim shamamen 5,5% boldy, al 2024-2025 jyldary eń tómengi jalaqy men basqa da makroekonomıkalyq kórsetkishter artqanyna qaramastan, shekti mánder qaıta qaralmady. 2026 jyldyń basynda MJSH ortasha eseppen 10% -ǵa jýyq ósti. Osy kezeńde el ekonomıkasy joǵary ınflásıany bastan ótkerdi. Ulttyq statısıka búrosynyń dereginshe, 2021 jyly ınflásıa 8,4%, 2022 jyly - 20,3%, 2023 jyly - 9,8%, 2024 jyly - 8,6%, al 2025 jyly - 12,3% boldy.

Sonymen qatar, halyqtyń tabysy da ósti: ortasha jalaqy 2021 jyly 250,3 myń teńgeden 2023 jyly 364 myń, 2024 jyly 405 myń jáne 2025 jyly 473 myń teńgeden asty.

ENPF MJSH-ny uzaq ýaqyt boıy qaıta qaramaý ınflásıa men halyq tabysynyń ósýinen artta qalýyna ákeldi dep atap ótedi. Nátıjesinde, olar bolashaq tólemder úshin qajetti zeınetaqy jınaqtarynyń deńgeıin tolyq kórsete almaı qaldy.

Júıeniń negizgi mindeti

Qordaǵylar zeınetaqy jınaqtaryn turǵyn úı jáne emdeýge paıdalanýdyń kóptegen azamattarǵa áleýmettik máselelerdi sheshýge kómekteskenin atap ótedi. Alaıda, mundaı sharalar bolashaq zeınetaqy mólsherin azaıtpaýy kerek.

«Mınımaldy jetkiliktilik sheginiń adekvattylyǵy – jınaqtaýshy zeınetaqy júıesiniń turaqty ósýiniń mańyzdy sharty. Onyń maqsaty – salymshyǵa bolashaqta zeınetaqy tólemderin qamtamasyz etetin eń tómengi qajetti jınaq kólemin saqtaý».

ENPF-da belsendi jınaqtardy paıdalaný kezeńinen keıin júıe óziniń negizgi mindetine – laıyqty zeınetaqy deńgeıin qamtamasyz etýge oralýy kerek dep sanaıdy. Bul rette zeınetaqy jınaqtary jarnalar men ınvestısıalyq tabys esebinen ósýi tıis, bul júıeniń uzaq merzimdi turaqtylyǵy úshin mańyzdy.