InfoHub Logo

1 shildeden bastap Qazaqstandaǵy komersıalyq bankterdiń ıpotekalyq nesıe mólsherlemesi 25%-dan 20%-ǵa deıin tómendeıdi. Bul týraly Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi men Qazaqstan Ulttyq banki birlesip qabyldaǵan qaýlyda aıtylǵan.

Bul ózgerister nesıe alýdy jeńildetýi tıis bolǵanymen, mamandar naryqtaǵy jaǵdaıǵa ártúrli baǵa berýde. Keıbiri bul jańalyqtyń bastapqy naryqqa áser etpeıtinin aıtsa, endi biri ekinshi deńgeıli turǵyn úı naryǵyndaǵy saýda kóleminiń azaıýyna ákelýi múmkin dep boljaıdy.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Ipoteka mólsherlemesiniń tómendeý tarıhy

Buǵan deıin de Ulttyq bank pen Qarjy naryǵyn retteý agenttigi ıpoteka mólsherlemesin 25%-dan 20%-ǵa deıin tómendetý týraly sheshim qabyldaǵan bolatyn. Alaıda, 2025 jyldyń qarasha aıynda Ulttyq bank bazalyq mólsherlemeni 16,5%-dan 18%-ǵa deıin kótergen soń, bankter ıpoteka berýdi toqtata turdy. Qarjy sarapshysy Rasýl Rysmambetovtiń aıtýynsha, bul kezde bankter Ulttyq bankke 18%-dan joǵary paıyzben aqsha alyp, ony halyqqa 20%-ǵa deıin ǵana bere alǵan. Bul bankterdiń paıdasyn kúrt azaıtty.

Sol sebepti, 2025 jyldyń qazan aıynda eki retteýshi organ maksımaldy mólsherlemeni 2026 jyldyń 1 shildesine deıin keıinge qaldyrýǵa májbúr boldy. Agenttik bul sharanyń nesıe qoljetimdiligi men bankterdiń turaqtylyǵy arasyndaǵy tepe-teńdikti saqtaýǵa baǵyttalǵanyn túsindirgen edi.

Turǵyn úı naryǵyna áseri qandaı bolady?

Ipoteka naryǵynyń reaksıasy

Premıým jyljymaıtyn múlik satý jónindegi sarapshy Vıtalıı Shalaevtyń pikirinshe, mólsherlemeniń tómendeýi jańa turǵyn úılerge beriletin ıpotekaǵa aıtarlyqtaı áser etpeıdi. Sebebi bankter jańa úılerdi qazirdiń ózinde 20,5-21% mólsherlememen berip júr. Jańa tıimdi mólsherleme kúshine engennen keıin 0,5-1,5% aıyrmashylyq asa mańyzdy bolmaıdy.

Al joǵary sanatty rıeltor Aleksandr Bıketovtiń aıtýynsha, bul ózgerister ekinshi deńgeıli turǵyn úı naryǵyna áser etedi. Buryn bul segmenttegi mólsherleme 25%-ǵa deıin jetken. Endi bankter marjasyn azaıtyp, mólsherlemeni tómendetýge májbúr bolady. Bul Almaty men Astanadaǵy jalpy saýda kóleminiń 30%-yn quraıtyn ıpotekalyq mámilelerdiń azaıýyna, ıaǵnı 20-30% satyp alýshylardyń joǵalýyna ákelýi múmkin.

Eski turǵyn úılerge arnalǵan ıpoteka kimderge arnalǵan?

Eski turǵyn úılerdi tańdaıtyndardyń kóbi – óz baspanasyn jaqsartýǵa nemese keńeıtýge nıetti jandar. «Otbasy banki» arqyly da múmkindik bar, biraq ol úshin depozıtke aqsha salyp, jınaý qajet. Komersıalyq bankterdegi ıpoteka kóbinese óz páterin satyp, úlkenirek úıge kóshkisi keletinderge nemese birden eki páter satyp, aqshany bólip alǵysy keletinderge baǵyttalǵan.

Nege jańa úılerge suranys artpaıdy?

Birinshiden, jańa turǵyn úı keshenderindegi sharshy metr baǵasynyń qymbattaǵany baıqalady. Inflásıa, dollar baǵamynyń ósýi qurylys materıaldary men jumys kúshiniń qymbattaýyna ákeldi. Nátıjesinde, jańa úılerdiń baǵasy eski úılerden shamamen 20%-ǵa ósti. Al halyqtyń tabysy tek 3-5%-ǵa ǵana artty. Bul halyqtyń satyp alý qabiletiniń tómendegenin kórsetedi.

Ekinshiden, bankter qazir áleýetti qaryz alýshylardy muqıat tekseredi. Buryn bir kúnde rásimdeletin nesıeler qazir áldeqaıda qatań tekserýden ótedi. Bankter klıenttiń tólem qabiletin jan-jaqty zerttep, nesıe berýden bas tartý paıyzy artqan.

1 shildeden bastap nesıe alý qıyndaı túsedi

Sarapshylardyń aıtýynsha, 1 shildeden bastap nesıe berý erejeleri qatańdaı túsedi. Tólem qabiletin anyqtaıtyn birneshe kórsetkish engiziledi:

Buǵan qosa, bankter zeınetaqy aýdarymdarymen rastalǵan resmı tabysqa basymdyq beredi.

Naryqta ne bolýy múmkin?

Baǵanyń quldyraýy kútile me?

Eger bankter ekinshi deńgeıli turǵyn úılerge ıpoteka berýdi azaıtsa, satyp alýshylar satyp alýdy keıinge qaldyrýy múmkin. Bul jaǵdaıda suranystyń keıinge shegerilýi baıqalady. Degenmen, baǵanyń kúrt quldyraýy bolmaıdy, tek ınflásıaǵa sáıkes bir-eki paıyz ósim bolady dep kútilýde.

Qazaqstandyqtar jaldaýdy tańdaı ma?

Rıeltor Aleksandr Bıketovtiń boljamy boıynsha, qazaqstandyqtar turǵyn úıdi jaldaýǵa kóbirek bet burýy múmkin. Onyń esepteýinshe, qazirgi tańda páter jaldaý ıpotekamen úı satyp alýdan áldeqaıda tıimdi. Sońǵy kezderi jaldaý baǵasy tómendep, aı saıynǵy ıpotekalyq tólemderden áldeqaıda arzanǵa túsýde.

Bankter men qurylys salýshylar ne isteıdi?

Ekonomıs Rasýl Rysmambetov naryqtyń neǵurlym tabysty jáne senimdi qaryz alýshylarǵa baǵyttalatynyn atap ótti. Al qalǵandary skorıngten óte almaıdy. Keıbir bankter jalaqy jobalaryna qatysatyn kompanıalar arqyly áleýetti klıentterdi anyqtap, olarǵa ıpoteka usynýy múmkin.

Aleksandr Bıketovtiń aıtýynsha, naýryz aıynan bastap komersıalyq bankter «Otbasy bank» sıaqty turǵyn úı jınaqtary júıesi boıynsha jumys isteı alady. Biraq ekinshi deńgeıli bankterdegi depozıtterge memlekettik syıaqy qosylmaıdy. Degenmen, turǵyn úı jınaqtary júıesi boıynsha jumys isteıtin bankterden tómen paıyzben ıpoteka alýǵa bolady.

Qurylys salýshylarǵa keletin bolsaq, olar óz obektilerin satý úshin jańa satý nusqalaryn oılastyrýǵa májbúr bolady. Múmkin, kompanıalar óz qarjylandyrý quraldaryn engizip, tipti ózderiniń qarjy uıymdaryn ashýy da yqtımal.

Jaǵdaıdy ne ózgerte alady?

Sarapshylar ıpotekalyq nesıe berýdiń kúrt toqtap qalmaýy kerektigin aıtady, áıtpese qurylys salasynda daǵdarys bastalýy múmkin. Vıtalıı Shalaev ıpotekalyq zaımdar boıynsha mólsherlemeniń tómendeýi burynǵydaı keıinge shegerilýi múmkin dep esepteıdi.

Al rıeltor Bıketovtiń boljamy boıynsha, aldaǵy alty aıda bazalyq mólsherlemeniń birtindep tómendeýi kútilýde. Bul ıpotekaǵa oń áser etedi. Eger bazalyq mólsherleme tómendese, 20% mólsherleme logıkaǵa saı bolyp, jumys isteıtin bolady.

Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Sýleımenovtiń aıtýynsha, ınflásıanyń tómendeýi, búdjet saıasatynyń qatańdyǵy jáne suranystyń azaıýy jaǵdaıynda bazalyq mólsherlemeni tómendetý múmkindigi paıda bolýy múmkin.

Ázirge bul jeńildik joq bolǵandyqtan, naryq jańa jaǵdaılarǵa beıimdelýge májbúr. Mólsherlemeniń tómendeýi naryqty jandandyrýǵa sebep bolmaıdy. Bankter klıentterdi muqıat iriktep, zaımdardy saqtyqpen beredi, al qaryz alýshylar jaqsy ýaqytty kútip, úı satyp alýdy keıinge qaldyrady.