InfoHub Logo

Endi ekinshi deńgeıli bankter (BDB) turǵyn úı qurylys jınaqtary boıynsha salymdar ashyp, turǵyn úı nesıelerin bere alady. Alaıda, memlekettik syıaqy tek «Otbasy bankine» ǵana tıesili bolady. Bul jańalyq ıpoteka naryǵynda qandaı ózgeristerge ákeledi jáne nesıe mólsherlemeleri tómendeı me? Osy suraqtarǵa «Expert Credit» konsaltıń kompanıasynyń dırektory, ıpotekalyq broker Kanat Bershınbaev jaýap berdi.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Jeke bankterdiń básekege qabilettiligi

Buryn tek «Otbasy banki» ǵana turǵyn úı qurylys jınaqtary (TQJ) júıesin usynsa, endi basqa bankter de bul naryqqa aralasa alady. Degenmen, memlekettik 20% syıaqysyz bul bankterdiń qandaı artyqshylyqtary bolady degen suraq týyndaıdy. Kanat Bershınbaevtyń aıtýynsha, bul jańalyq bankterge arzan qarajat tartýǵa múmkindik bergenimen, onyń maqsatsyz paıdalanylý qaýpin arttyrady. Jeke bankter kóbinese aralyq nesıelerge basa nazar aýdarýy múmkin. Bul – klıent úı qunynyń 50%-yn birden tólep, alty aıdan soń qalǵan somaǵa nesıe alatyn júıe. Bul «Otbasy bankiniń» eń tanymal jáne tabysty ónimi.

«Jana ıpoteka» sıaqty burynǵy jobalarǵa qaraǵanda, bankter bul baǵytta jyldam ári tıimdi sheshimder usynýy yqtımal. Alaıda, 3,4 mıllıon salymshysy bar «Otbasy bankimen» klasıkalyq TQJ júıesi boıynsha básekelesý qıynǵa soǵady. Bershınbaev bul ózgeristerdi Fransıadaǵy modelge uqsatady, onda memlekettik syıaqy joq jáne júıe daǵdarysqa ushyraǵan.

Nesıe mólsherlemeleri men baǵalarǵa áseri

Mamannyń pikirinshe, bul ózgerister ıpoteka mólsherlemeleri men nesıe lımıtterine aıtarlyqtaı áser etpeıdi. Kerisinshe, nesıeler qymbatyraq, biraq jyldamyraq bolýy múmkin. Memlekettik syıaqynyń mańyzy ásirese shaǵyn salymdar men jınaqtaý kezeńinde zor. Al iri somalarǵa beriletin aralyq nesıelerde syıaqynyń róli az. «Otbasy banki» basqarma tóraıymy Lázzat Ibragımovanyń aıtýynsha, memlekettik syıaqyny tek jınaqtaý kezeńinde ǵana berý múmkindigi qarastyrylýda.

BDB-dan aralyq nesıe alý jyldam bolǵanymen, syıaqysyz jáne qymbatyraq bolady. Bul, ásirese, usynys tartymdy bolsa, baǵanyń ósýine yqpal etýi múmkin.

«Otbasy bankiniń» IPO-sy jáne naryqtyń bolashaǵy

«Otbasy bankiniń» IPO-ǵa shyǵýy týraly áńgime 2016 jyldan beri aıtylyp keledi. Sarapshy bul jaǵdaı banktiń ámbebap bankke aınalýyna ákelýi múmkin dep esepteıdi. Bul ózgeristerdi BDB-nyń TQJ naryǵyna kirýimen baılanystyrady. Alaıda, Bershınbaev «Otbasy bankiniń» burynǵydaı jabyq júıede qalýyn qalaıdy, sebebi bul júıe valútalyq shoktar men ınflásıadan qorǵaıdy.

Ipotekalyq baǵdarlamalar men baǵalar

«7-20-25» baǵdarlamasy boıynsha lımıtterdiń 30 mln teńgege deıin kóterilýine qaramastan, qarajat birneshe kúnde taýsylyp qalady. Bul baǵdarlamanyń tıimdiligin azaıtyp, ony «lotereıaǵa» aınaldyrady. Basty máseleler – lımıtterdiń retsiz berilýi, baǵanyń joǵarylaýy jáne nesıe alý merziminiń uzaqtyǵy. «Naýryz» baǵdarlamasy turaqty qarajatpen qamtamasyz etilgenimen, aı saıynǵy tólemderdiń joǵary bolýy jáne páterlerdiń kóbinese qara qurylys kúıinde berilýi kemshilikteri bolyp tabylady.

Bazalyq mólsherlemeniń 18%-dan tómendeýi ınflásıa men valúta baǵamynyń ózgerýine baılanysty kúmándi. Eger mólsherlemeler tómendese, baǵalardyń ósýi yqtımal. Óıtkeni, jyljymaıtyn múlik satyp alý basqa salalarda da baǵanyń ósýine yqpal etedi.

Jyljymaıtyn múlik naryǵyndaǵy «qarapaıym emes» aqshalar

Sońǵy eki jylda ıpoteka naryǵynda aıtarlyqtaı ózgerister boldy: mólsherlemeler, bastapqy jarna talaptary (qazir mindetti 20%), qaryz alýshylarǵa qoıylatyn talaptar qataıdy. Biraq, ıpotekanyń úlesi artyp keledi. Naryqty kóbinese ıpotekalyq qaryz alýshylar qozǵaltady. Sonymen qatar, 2026 jylǵy jańa salyq kodeksine deıin kóptegen adamdar tabystaryn zańdastyrý úshin jyljymaıtyn múlikti qolma-qol aqshaǵa satyp alǵan. Qazirgi ýaqytta qurylys salýshylardan qolma-qol aqshaǵa satyp alýǵa tyıym salynǵan.

Mamannyń aıtýynsha, jyljymaıtyn múlik naryǵynda «taza emes» aqshalardyń aınalymy jetkilikti. Ásirese, bastapqy naryqta bul qarajattardy ótkizý ońaı bolǵan.