InfoHub Logo

Almaty oblysy, ásirese Uıǵyr aýdany, qazirgi tańda joǵary búdjetti serıaldar men ekshn fılmderdiń túsirilim alańyna aınalyp otyr. Ońtústik Koreıanyń juldyzdary men Djekı Channyń komandasy osy aımaqty tańdaýy tegin emes. Bul jańalyqtar Almaty oblysynyń týrızm salasyna qandaı serpin beredi jáne qandaı jańa múmkindikter ashady?

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Tabıǵat pen oqıǵaly týrızm

Ótken jazda 1,8 mıllıon adam qabyldaǵan Qapshaǵaı sý qoımasy týrızmniń kóshbasshysy bolyp qala bermek. Qazirgi tańda sý qoımanyń soltústik jaǵalaýy da abattandyrylyp, burynǵy demalys bazalary jandanyp jatyr. Jeke kásipkerler ártúrli suranystarǵa saı, qymbat demalys oryndarynan bastap, qoljetimdi búdjettik nusqalarǵa deıin usynyp úlgerdi.

«Oblystyń 10 týrısik orny respýblıkalyq kartaǵa engizildi. Eń tanymaldary – «İle Alataýy», «Kólsaı kólderi» jáne «Sharyn» ulttyq parkteri. Olarǵa 700 myńnan astam adam bardy. Qaıyńdy kóline deıin 10 shaqyrym asfált jol salyp, kelesi jyly elektr energıasyn júrgizemiz. Kólsaı kólderine túsetin týrıs aǵynyn azaıtý úshin ınfraqurylym qajet», – deıdi oblystyq týrızm basqarmasynyń basshysy Qýanyshbek Myrzambekuly.

Ekinshi oryndaǵy Sharyn shatqalyna degen qyzyǵýshylyq eki ese artyp, 250 myń týrıske jetti. Tipti, ánshi Dımash Qudaıbergen de osynda klıp túsirgen.

«Mamyr aıynda «Evronús» telearnasynyń jýrnalıseri keldi, qazir túsirilimder júrgizip jatyr. Jaqynda 3 mıllıonnan astam jazylýshysy bar qytaılyq bloger Taotaomen kezdestik. Ol Qazaqstanǵa birinshi ret kelgen joq. Bul joly Kólsaı, Qaıyńdy, Sharyn, Qonaev, Talǵar jáne Qarasaı aýdandaryn aralady», – dep jalǵastyrdy basqarma basshysy.

Aty ańyzǵa aınalǵan akter Djekı Chan da óziniń «Dospehı boga-4» fılminiń jalǵasyn túsirý úshin osy aımaqtaǵy lokasıalardy tańdap úlgerdi. Ótken jyldyń kúzinde Almatyǵa kelgende, túsirilim alańdary retinde Qaskeleń men Sharyn shatqaly atalyp edi.

Tabıǵattan bólek, oblys eksklúzıvti oqıǵaly týrızmge de basymdyq beredi. Munda Baıserke aerodromyndaǵy áýe shoýy, jazǵy jáne qysqy drıft-shoýlar, 2 myńǵa jýyq motosıklshini jınaǵan motosezonnyń ashylýy, sondaı-aq Tengri Ultra últramarafony sıaqty iri sporttyq sharalar ótedi.

Resmı túrde oblys Almaty men Astanadan keıin sheteldikterdi qabyldaý boıynsha Qazaqstanda úshinshi orynda. Biraq is júzinde bul kórsetkish joǵary: ońtústik astanaǵa kelgen sheteldik qonaqtardyń 90 paıyzy Almaty oblysyna ekskýrsıa jasaıdy.

Eksklúzıvti artyqshylyq

«Adamdardyń kóptiginen tanymal ulttyq parkterden aýlaq júrip, týrıseri az jerlerge baǵyt tańdaımyn», – deıdi tanymal taý gıdi jáne bloger Aleksandr Gabchenko. – «Alatau Amanat Trail» jańa jobasyna úlken úmit artamyn.

Bul Qazaqstandaǵy alǵashqy úlken trekıng baǵyty, ony búkil aýtdor qaýymdastyǵy men memleket birigip quryp jatyr. Jobanyń maqsaty – İle Alataýy jotasy arqyly shyǵystan batysqa qaraı biryńǵaı belgilengen, ınfraqurylymy bar baǵyt jasaý. Tikeleı eseptegende bul 400 shaqyrymnan asady, al qosymsha shyǵýlardy eseptegende 1000 shaqyrymnan asady. Jabaıy tabıǵatta jaıaý saıahattaý – álemdik trend. AQSH pen Eýropada mundaı sýperjoldar 5 myń shaqyrymǵa deıin jetedi.

Ótken jyly Sarytaý taýlary men Shelek ózeni ańǵarynda barlaý ekspedısıasy júrgizildi. Qıyn ýchaskelerde áli de qajetti jabdyqtar ornatylýy tıis: tireýler, baspaldaqtar nemese kópirler. Basty mindet – daıyn týrıstiń arnaıy álpınısik qural-jabdyqsyz, tek shatyr men trekıng taıaqtarymen búkil baǵytty óte alatyndaı jaǵdaı jasaý.

«Bul jol eń aldymen sheteldikterge qyzyq bolady dep oılaımyn. Álemde Qazaqstanda áli de bar bastaý tabıǵat tapshylyǵy bar. Bizdiń artyqshylyǵymyz – jabaıy landshaftar megapolıske jaqyn ornalasqan», – dep esepteıdi Gabchenko.

Trekıngten bólek, saıahatshylar arasynda velosıpedpen saıahattaý, ózendermen aǵý, sondaı-aq komersıalyq kýrorttardan alys taýda shańǵymen saıahattaý sıaqty avtonomdy týrızmniń basqa da túrleri tanymal.

Tarıh aıaq astynda

«Týrıser, ásirese qalanyń shamadan tys qarbalas tirshiliginen sharshaǵan almatylyqtar jabaıy tabıǵatqa, tynyshtyqqa jáne biregeılikke zor suranys bildiredi.

Bizde zerttelmegen jerler kóp. «Tarıhı demalys kúnderi» jobasy aıasynda tarıh aıaq astynda jatqanyn dáleldep júrmin», – deıdi tarıh jáne ólketaný zertteýshisi, gıd Evgenıa Morozova. – «Men týrısermen birge Almatynyń irgeles qalalary – Talǵar, Qaskeleń, Esik, Uzynaǵash aýylyn aralap, jergilikti taǵamdar, qolónershiler men mádenıet arqyly olardy jańa qyrynan ashamyz.

Qonaevqa degen qyzyǵýshylyq oblys ortalyǵy bolǵanda artty, biraq biz oǵan toptardy áldeqaıda buryn, tipti jaǵalaýǵa emes, alyp barǵan edik. Qalanyń ózindik tarıhy bar, ólketaný murajaıynyń joqtyǵynan ony qumdy sýyryp jınaýǵa týra keledi. Men týrıserge ındýstrıalandyrý izderin kórsetemin, Qapshaǵaı sý qoımasynyń astynda qalǵan eski İle-Alataý kentinen kóshirilgen adamdar týraly aıtamyn. Ókinishke oraı, kóshirilgenderdiń tarıhı aǵash úıleri qazir buzylyp jatyr. Tarıh úshin kem degende bir nysandy saqtap qalý mańyzdy edi. Ekinshi jaǵynan, Qonaevtyń qalalyq jańǵyrýy qýantady: jabyq paneldi qasbetter sándi mýraldarǵa aınaldy.

Evgenıa Morozovanyń aıtýynsha, óńirdiń taǵy bir maqtanyshy – arheologıa. Ol ejelgi nysandarǵa qol jetkizýge qol jetkizilgenin aıtady. Olardyń qatarynda Qazaqstan aýmaǵyndaǵy Uly Jibek jolynyń mańyzdy nysandarynyń biri – Talǵardaǵy Talhız qalashyǵy bar.

«Talhızdiń týrısik artyqshylyǵy – bul biregeı ortaǵasyrlyq eskertkishtiń kólikpen qoljetimdi bolýy», – dep túsindiredi gıd.

«Nan men oıyn-saýyq»

Ónertanýshy, ekskýrsıa júrgizýshi Oksana Tanskaıanyń aıtýynsha, adamdardyń suranystary aıtarlyqtaı ózgerdi – olar maǵyna, tarıh jáne sapaly storıtellıng izdeıdi, al klasıkalyq tabıǵat saıahattary tereń tarıhı-mádenı saparlarǵa aınalýda.

«Saıahatshylarǵa bólshekter qyzyq: XIX-XX ǵasyrlar toǵysyndaǵy Jetisý kazaktarynyń turmysynan bastap jergilikti sáýletke deıin. Mundaı transformasıanyń jarqyn mysaly – Sharyn shatqalynan Qyrǵyzsaı aýylyndaǵy Áýlıe Vasılıı Jarkentskıı memorıaldyq úıine deıingi jańartylǵan baǵyt. Bastapqyda zıarat etý týry jappaı aýdıtorıaǵa beıimdeldi. Joba avtorlary biregeı memorıaldyq úıdi qalpyna keltirip, antıkvarlyq turmystyq zattar arqyly sol dáýirdiń atmosferasyn qaıta jańǵyrtty, al sharshaǵan saıahatshylar úshin kelálarda yńǵaıly túneý uıymdastyryldy.

Jońǵar qaqpasyna qaraı baratyn mundaı shalǵaıdaǵy nysandarǵa baratyn jol endi logıstıkalyq kemshilik emes, shytyrman oqıǵanyń bir bóligi bolyp sanalady. Bar-joǵy eki saǵat ishinde týrıser aldynan Sharynnyń kúnnen kúıgen shólderinen salqyn taý etegine deıingi landshaftardyń kaleıdoskopy ótedi.

Marshrýttyń tabysty bolýynda gastronomıanyń róli zor.

«Shatqalǵa barar joldaǵy Baıseıit aýyly etno-gastronomıalyq ortalyqqa aınaldy. Munda týrıser Jetisýdyń maýsymdyq ónimderin: qyzanaq, asqabaq satyp ala alady. Jergilikti kafelerde shyryndy shashlyqtar men 40-tan astam laǵman túrleri usynylady, al jol boıyndaǵy tandyr ortalyqtary toptar úshin naǵyz shoý uıymdastyrady», – deıdi Tanskaıa. – «Mine, zamanaýı týrısik ónimniń tamasha formýlasy: tabıǵatty, tiri tarıhty, jaılylyqty jáne jarqyn gastronomıalyq boıaýdy biriktirý.

«İz qaldyrmaǵan týrıs – eń úzdik týrıs»

Alaıda, Almaty oblysynyń tanymaldylyǵynyń sharyqtap ósýi ótkir máseleni ashyp kórsetti: ınfraqurylym qonaqtar aǵynyna ilese almaı jatyr. Aımaqqa sapaly joldar, zamanaýı vızıt-sentrler, mádenı dárethanalar qajet.

Asfált tósep, dárethana salý – jarty sharý ǵana. Demalýshylardyń mentalıtetin ózgertý áldeqaıda qıyn. Tájirıbe kórsetkendeı, demalys kúnderinen keıin qalǵan qoqys úıindilerin negizinen ishki týrıser qaldyrady.

«Sheteldik elderdiń tájirıbesin kórip otyrmyz: týrıser sany artqanda eshqashan bári tamasha bolmaıdy, barlyq jerde úzdiksiz jumys isteý kerek», – dep atap ótti Qýanyshbek Myrzambekuly. – «Kólsaı kólderine baratyn joldaǵy jol boıyndaǵy qyzmet kórsetýdiń joqtyǵyna qatysty kóp syn aıtylady, Shelekte ótetin adamdar qalypty sanıtarlyq-gıgıenalyq torap taba almady. Bul máseleni biz bıznes pen ınvestısıalar arqyly birtindep sheship jatyrmyz – kelesi jyly zamanaýı janarmaı quıý stansıasy ashylady.

Qoqys máselesi de bar. Rekreasıalyq júktemeniń joǵary bolýyna baılanysty komýnaldyq qyzmetter ony shyǵarýǵa úlgermeı jatyr, – dep moıyndady oblystyq týrızm basqarmasynyń basshysy. – Ulttyq parkterge kelýshilerge shekteý engizý týraly usynys ta túsken, biraq zań boıynsha biz muny isteı almaımyz. Sondyqtan týrısermen jáne týrkompanıalarmen jumys isteýge tyrysamyz. Týrıs iz qaldyrmasa – eń úzdik týrıs ekenin túsindiremiz.