InfoHub Logo

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Bloger Sáýle Bazarhannyń plasıkalyq hırýrgıa klınıkasynda lıposaksıa jasatý kezinde qaıtys bolýy eldi dúrliktirdi. Bul oqıǵa otandyq klınıkalardyń qaýipsizdigi men jabdyqtalýyna qatysty suraqtardy qaıta qozǵady. TengriHealth tilshisi maı sorý operasıasynyń qalaı jasalatynyn, qandaı qaýipteri bar ekenin jáne medısınalyq ortalyqtar qandaı talaptarǵa saı bolýy kerektigin anyqtady.

Tragedıaǵa jaýap: tekserý jáne baqylaýdy kúsheıtý

Sáýle Bazarhan – tanymal bloger, kásipker jáne sulý áıel bolǵan. Onyń neden qaıtys bolǵany áli tolyq anyqtalmaǵan. Jaqyndarynyń aıtýynsha, ol Almatydaǵy jeke klınıkaǵa maıdy syrtqa shyǵarý operasıasyn jasatý úshin barǵan.

«Bir-bir jarym saǵattyq josparly operasıa (dárigerlerdiń aıtýynsha) bizdiń otbasymyz úshin tragedıaǵa aınaldy. Bir saǵat. Bir jarym. Eki. Úsh. Suraqtarǵa jaýap bermedi. Tek únsiz qaldy. Anamyzdyń endi joq ekenin keshki saǵat 18:00 shamasynda ǵana týysqan áıelge habarlady», – dep jazdy marqumnyń kelini áleýmettik jelide.

Qazirgi tańda tekserýler bastaldy. Densaýlyq saqtaý mınıstri Aqmaral Alnazarova isti jeke baqylaýyna aldy.

«Mamandar klınıkanyń lısenzıasy bar-joǵyn, qyzmetkerlerdiń tıisti biliktiligi bolǵanyn, prosedýralar medısınalyq standarttarǵa saı júrgizilgenin jáne tótenshe jaǵdaı kezinde jedel kómek durys kórsetilgenin anyqtaıdy», – dedi mınıstr.

Eger tekserý kezinde zańbuzýshylyqtar anyqtalsa, barlyq materıaldar dereý quqyq qorǵaý organdaryna beriledi. Sonymen qatar, Alnazarova elimizdegi barlyq estetıkalyq klınıkalarǵa baqylaýdy kúsheıtýdi tapsyrdy.

Qazaqstanda buǵan deıin de sulýlyq izdegen áıelderdiń lıposaksıadan kóz jumǵan jaǵdaılary bolǵan. Mysaly, 2016 jyly Almatydaǵy jeke klınıkada bir áıel birden eki operasıadan keıin qaıtys boldy: lıposaksıa jáne emshektiń astyndaǵy tyrtyqtardy alý. Týystary bul operasıalardyń aǵzaǵa túsken salmaqty kótere almaǵanyn aıtty. Operasıadan keıin naýqas basqa klınıkanyń jansaqtaý bólimine aýystyrylyp, erteńine qaıtys boldy. 2020 jyly Almatyda lıposaksıa kezinde tórt balanyń anasy kóz jumdy.

Lıposaksıa: operasıa kimge qajet jáne qansha maıdy ala alady?

Sáýle Bazarhannyń ólimine qatysty tekserýler júrip jatqanda, lıposaksıanyń qanshalyqty tanymal ári qaýipti ekenin anyqtaýǵa tyrystyq.

Plasıkalyq hırýrg Alekseı Kýımovtyń aıtýynsha, Qazaqstandaǵy plasıkalyq hırýrgıa tájirıbesinde lıposaksıa eń kóp taralǵan operasıalardyń biri emes, biraq top-10 prosedýranyń qataryna kiredi.

Dáriger operasıanyń kishi jáne úlken kólemdi bolatynyn túsindiredi. Mysaly, tek ıektiń astyndaǵy maıdy ketirý bir bólek, al deneniń ártúrli bólikterinen maıdy alyp, ony basqa jerge (mysaly, bókse nemese sút bezderine) «qondyrý» – lıposkýlptýra 360 operasıasy múldem basqa.

Sarapshy týraly: Alekseı Kýımov – plasıkalyq hırýrg, Qazaqstan plasıkalyq, estetıkalyq jáne rekonstrýktıvti hırýrgteriniń qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy, Eýropa rınoplastıka qoǵamynyń múshesi.

— Bir ýaqytta qansha maıdy ketirýge bolady? Bilerimde, belgili bir standarttar bar ǵoı.

— Lıposaksıa kezinde tek maı emes, aspırat (maı men eritindiniń qospasy) alynady. Operasıa «qurǵaq» júrgizilmeıdi. Aldymen teri astyndaǵy maı qabatyna fızıologıalyq eritindi (natrıı hlor, adrenalın men jergilikti anestetıkter qosylǵan) engiziledi. Bul maıdy alýdy jeńildetý, tinderdiń zaqymdanýyn azaıtý, operasıadan keıingi isiný men kógerýdi kemitý úshin jasalady.

Sondyqtan maıdyń kólemi eritindimen birge esepteledi. Naqty standarttar joq, biraq ádette hırýrgter jalpyǵa qabyldanǵan normany ustanady: bir operasıada 4 lıtrden aspaıtyn aspırat alý. İs júzinde bul – eki lıtr eritindi men soǵan teń maı.

— Eki lıtr maı – kóp pe, álde az ba? Bul kólem ne sheshedi?

— Lıposaksıa arqyly salmaq tastaýǵa bolady degen qate pikir bar. Bul – pasıentter arasynda keń taralǵan úlken qatelik. Bul operasıa salmaq joǵaltýǵa emes, dene kontýrlaryn túzetýge, «maıly tuzaqtardan» maıdy ketirýge arnalǵan. Aǵzamyzda maı birinshi bolyp jınalatyn, sońǵy bolyp ketetin jerler bar – búıirler, ishtiń tómengi bóligi, sannyń ishki jaǵy.

Mundaı máseleler salmaǵy qalypty adamda da kezdesip, oǵan psıhoemosıonaldyq jaısyzdyq týdyrýy múmkin. Sol kezde salmaq joǵaltý úshin emes, lıposaksıa jasalady. Sondyqtan, basym kópshilik jaǵdaıda eki lıtr maı – problemaly aımaqtardy túzetý úshin jetkilikti kólem. Ol úshin bir operasıa jetkilikti.

Eger hırýrgke artyq salmaǵy bar, tipti semizdikke shaldyqqan adam kelse, alynatyn maıdyń kólemi úlken bolýy múmkin, bul birneshe operasıany talap etedi. Munda táýekelder artady jáne ár maman mundaı pasıentke barmaıdy.

— Fotosýretterge qaraǵanda, qaıtys bolǵan áıel salmaǵynda problemasy joq, aryq adam bolǵan sıaqty. Demek, bul jerde shaǵyn túzetý týraly aıtylǵan dep oılaýǵa bola ma?

— Eshnárseni boljaýǵa bolmaıdy, fotosýretterge qarap operasıa kólemin baǵalaý da múmkin emes. Áıeldiń belgili bir prosedýralardy jasatý úshin klınıkaǵa barǵanyn bilemiz, al odan keıin ne boldy, qandaı sebepten tragedıa oryn aldy – ony quzyrly organdar anyqtaıdy. Qazir asyǵys qorytyndy jasaýdyń qajeti joq.

— Al týystary aıtqan operasıa ýaqytyna – bir-bir jarym saǵat jergilikti anestezıamen jasalǵanyna keletin bolsaq. Bul lıposaksıa kezinde múmkin be?

— Estetıkalyq jáne jalpy hırýrgıadaǵy kóptegen operasıa jergilikti anestezıamen júrgizilýi múmkin. Bul qalypty tájirıbe. Jergilikti anestezıany operasıanyń qysqa merzimi men az kólemdi hırýrgıalyq aralasý kezinde qoldanýǵa bolady, ásirese bir-bir jarym saǵatqa syısa. Shaǵyn kólemdegi lıposaksıa da jergilikti anestezıamen júrgizilýi múmkin.

Lıposaksıa: operasıa qanshalyqty qaýipti jáne qandaı asqynýlar bolýy múmkin?

— Basqa plasıkalyq operasıalarmen salystyrǵanda lıposaksıa qanshalyqty táýekeldi dep sanalady?

— Ol operasıadan keıingi asqynýlardyń joǵary táýekeli bar hırýrgıalyq aralasýlar qataryna jatady, sebebi onyń ózindik erekshelikteri bar.

Kópshilik onyń qalaı jasalatynyn shamamen biledi.

Denedegi kishkentaı tesikter arqyly maı qabatyna ıne (kanúlá) engiziledi, sonyń kómegimen maı sorylyp alynady. Ine vakýmdy aspıratorǵa qosylǵan. Onyń tesikteri maıdy kesip, aspıratorǵa túsiretin arnaıy ushy bar.

«Shyndyǵynda, operasıa soqyr túrde júrgiziledi. Hırýrg ıneniń ornalasqan jerin sezip, qozǵalysyn baqylaıdy, biraq janynda iri qan tamyrlary bar-joǵyn kórmeıdi. Ádette maı qabatynda olar bolmaıdy, biraq adamdardyń anatomıasy ártúrli, kez kelgen jaǵdaı bolýy múmkin. Bul – birinshisi.

Ekinshi mańyzdy faktor – lıposaksıa kezinde úlken jaraqatty betkeı qalyptasady, biraq ol kózden tasada qalady. Hırýrg tek teridegi tesikti kóredi. Kanúlá áser etetin maı jasýshalarynyń bir bóligi alynady, bir bóligi zaqymdanyp ishte qalady.

Aǵza jaraqat alǵanda, adrenalın, kortızol, gıstamın sıaqty ártúrli bıologıalyq zattar bólinedi. Olar aǵzada belgili bir prosesterdi bastaýy múmkin, keıbir jaǵdaılarda patologıalyq sıpat alýy yqtımal.

— Lıposaksıa kezindegi eń qaýipti asqyný qandaı?

— Maıly embolıa – maı jasýshalarynyń fragmentteri qan aınalymyna túsetin proses. Olar qan tamyrlaryn bitep tastaýy múmkin jáne qaıda túskenine baılanysty asqynýlardy týdyrady. Eger maı bólikteri ókpege, júrekke nemese mıǵa tússe, bul óte qaýipti. Mundaı jaǵdaıda saldary ómirge sáıkes kelmeýi múmkin.

— Bul tez bolady ma?

— Tezirek, biraq birden emes. Maıly embolıa damyp jatqanyn sezdiretin belgiler bar. Keıbireýlerde proses jyldam, keıbireýlerde baıaý júredi.

— Naýqasqa osy kezde kómektesýge bola ma?

— Taǵy da, árqashan emes… Bári maı bólikteri qaı qan tamyrlaryna túskenine jáne qanshalyqty tez anyqtalǵanyna baılanysty. Sondaı-aq, tromboembolıa sıaqty qaýipti asqyný bar. Biraq ol kez kelgen operasıa kezinde, ásirese jalpy anestezıamen júrgizilgende damýy múmkin, bul aıaqtarda trombtyń paıda bolýyna yqpal etýi múmkin. Eger adamnyń tromby úzilip, mańyzdy organdardaǵy qan tamyrlaryn bitep tastasa – bul da óte qaýipti.

Árıne, kez kelgen medısına qyzmetkeri kezdesetin birinshi asqyný – anafılaktıkalyq shok.

Plasıkalyq hırýrgıa klınıkalary: lısenzıalar jáne jabdyqtar

— Asqynýlar kez kelgen sátte týyndaýy múmkin bolsa, mundaı operasıalardy júrgizetin klınıka qanshalyqty muqıat jabdyqtalýy kerek?

— Jabdyqtarǵa qatysty standarttardy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Medısınalyq jáne farmasevtıkalyq baqylaý komıteti belgileıdi. Klınıka olarǵa sáıkes kelse ǵana lısenzıa ala alady. Zańdy medısınalyq uıym olarsyz jumys isteı almaıdy.

— Naqtylaıyq: plasıkalyq hırýrgıa klınıkasynda jansaqtaý bólimi bolýy kerek pe? Árdaıym suraq týyndaıdy: nege adamǵa sol jerde kómek kórsete almady?

— Meniń oıymsha, tek josparly – jedel emes hırýrgıamen (al barlyq plasıkalyq operasıalar osyǵan jatady) aınalysatyn klınıkada jansaqtaý bólimi joq. Bul estetıkalyq qana emes, kez kelgen hırýrgıalyq aralasý túrine qatysty.

Talaptar boıynsha plasıkalyq hırýrgıa klınıkasynda oıatý palatasy bolýy kerek, biraq jansaqtaý bólimi emes.

Anyqtama: Oıatý palatasy – hırýrgıalyq operasıadan keıin nemese sedasıadan keıin naýqasty aýystyratyn arnaıy jabdyqtalǵan medısınalyq bólme. Onyń basty maqsaty – anestezıadan qaýipsiz shyǵý jáne ómirlik mańyzdy fýnksıalardy baqylaý. Oıatý palatasynda personal púls, qysym, satýrasıa jáne tynys alýdy únemi baqylaıdy. Ádette naýqas onda 1-2 saǵat bolady. Sodan keıin ony qalypty palataǵa aýystyrady.

Tótenshe jaǵdaılarǵa arnalǵan jabdyqtarǵa keletin bolsaq – olar kóp emes, standartty jáne zańdy jumys isteıtin kez kelgen klınıkada bar dep oılaımyn.

Krıtıkalyq jaǵdaılarda klınıkada pasıentke ottegi berý uıymdastyrylýy kerek. Ol úshin ókpe jeldetý apparaty, Ambý qaby (ókpeni qolmen jeldetý úshin qoldanylady), defıbrıllátor qajet – bul jıyntyq kez kelgen jedel manıpýlásıalardy júrgizýge jetkilikti.

— Onda nege Sáýle Bazarhan qaıtys bolǵan klınıka ókilderi jedel járdem shaqyrdy degen suraq týyndaıdy? Kem degende, marqumnyń jaqyndary solaı deıdi.

— Tótenshe jaǵdaıda pasıentti mamandandyrylǵan kómek kórsetetin basqa medısınalyq mekemege aýystyrý qajet bolýy múmkin. Bul jerde jansaqtaý bóliminiń joqtyǵy emes. Asqynýlar týyndap, pasıentke basqa túrli kómek, plasıkalyq hırýrg jasaı almaıtyn basqa operasıa qajet bolady.

— Sizdiń mamandyǵyńyzǵa kirý talaby qazir qanshalyqty joǵary? Plasıkalyq hırýrgter arasynda kásibı emes adamdar kezdesip, pasıentterge zıan keltirip, aqsha úshin táýekelderdi eskermeıtin problema bar ma?

— Dáriger, onyń ishinde hırýrg mamandyǵyna kirý talaby óte joǵary. Tek oqýǵa shamamen toǵyz jyl ketýi kerek. Sodan keıin bedel jınaý jyldary – dáriger úshin eń qundy nárse. Senińizder, medısına – adamdar aqsha tabý úshin keletin sala emes.

— Biraq plasıkalyq hırýrgter týraly kóbinese aqshamen baılanysty aıtady. Tipti dárigerlerdiń ózderi de kúledi: aqsha tapqyń kelse, keýdeńdi úlkeıtýge nemese maıdy soryp alýǵa bar.

— Stomatologtar bul týraly sizben daýlasar edi. Jalpy, mundaı pikir plasıkalyq hırýrgıada eshqashan tegin operasıalar bolmaǵandyqtan qalyptasady. Kópshilik olardy adamnyń erkindigi retinde qabyldaıdy. Biraq bul adamdar tek aqsha tabý úshin keledi degendi bildirmeıdi jáne bul dárigerlerdiń kásibıligine áser etedi.

— Mamandyq salasynda eshqandaı problema joq pa, barlyq plasıkalyq hırýrgıa klınıkalary men dárigerler jaýapkershilikpen jáne joǵary deńgeıde jumys isteı me? Men qateler týraly aıtyp otyrǵan joqpyn (olar kez kelgen hırýrgte bolýy múmkin), men deńgeı týraly aıtyp otyrmyn.

— Bizdiń salamyzda biz yqpal ete almaı júrgen bir úlken problema bar. Ol – «qara» kosmetologtar. Olar kóbirek, al «qara» hırýrgter – azdaý, biraq olar da bar. Bul – ádette profıldi bilimi joq, medısınalyq qyzmetke ruqsat qujattary joq adamdar, biraq olar múldem daıyn emes jaǵdaılarda operasıalar júrgizedi. Sonyń saldarynan pasıentterde kóptegen asqynýlar týyndaıdy.

Bizdiń qaýymdastyq komıtetke jáne medısınalyq-farmasevtıkalyq baqylaý departamentterine júgindi, biraq sol kezde zańnama boıynsha aldyn alý tekserýlerin júrgizý múmkindigi bolmady. Erejeler bylaı jumys istedi: bir jamandyq bolmaıynsha jáne zardap shekkender departamentke resmı shaǵymmen júginbese – eshkim eshteńe isteı almaıtyn.

Adamdar mundaı klınıkalarǵa barady, sebebi olar salystyrmaly túrde arzan baǵa usynady jáne medısınalyq bilimi joq jalǵan dárigerler hırýrgıalyq operasıalar jasaıdy. Mine, bizdiń salamyzdaǵy eń úlken problema osy.

– Bul jaǵdaıda biz lısenzıasyz jumys isteı almaıtyn iri klınıka týraly aıtyp otyrmyz. Demek, zańdy sektorda da problemalar bar. Túsinemin, bul sizdiń áriptesterińiz, jáne biz bul jaǵdaıdy naqty baǵalaı almaımyz.

Biraq jalpy aıtsaq: kóptegen adamdar úshin plasıkalyq hırýrgıa – báribir aqsha týraly áńgime. Bir hırýrg táýekelderdi túsinip, operasıa qaýipti ekenin aıtady, sebebi adamda qarsy kórsetilimder bar, al ekinshisi tabysty basym kóredi – jáne sol lıposaksıany jasaýǵa kirisedi.

— Tájirıbemnen bilemin: adam bir nárse jasaý ıdeıasyn sanasyna bekitip alsa, oǵan kómektesetin adamdy tabady. Operasıa – bul kez kelgen jaǵdaıda táýekel. Biz bul týraly únemi aıtamyz, biraq bul sózderge qulaq asatyndar az.

Men óz pasıentterime árdaıym Femıdanyń eki tarazysyn elestetýdi usynamyn. Bir jaǵynda – syrtqy kelbetin ózgertýge degen umtylys, ekinshi jaǵynda – qorqynyshtar men kúmánder. Eger ekinshisi basym bolsa, operasıany múldem jasaýǵa bolmaıdy.

— Tragedıalardyń qaıtalanbaýy úshin qazir ne isteý kerek?

— Bul jaǵdaıdyń sebepterin muqıat zertteý kerek. Olardy qalaı boldyrmaýǵa bolatynyn túsinip, olardy bolashaqta boldyrmaý úshin belgili bir sharalar qabyldaý qajet. Tyıym salý? Aıyppul salý? Jazalaý? Bizde jıi osy jolmen júredi, biraq bul durys emes.

Durys jol – «qara» qyzmetter naryǵymen kúresý jáne zańdy lısenzıalanǵan klınıkalar men sertıfıkattalǵan mamandardyń jumys isteýi úshin jaǵdaı jasaý.

Plasıkalyq hırýrgıa jáne kosmetologıa – kóptegen adamdarǵa shynymen qajetti suranysqa ıe qyzmetter. Bul prosedýralardy pasıentter úshin qaýipsiz etý – quzyrly organdar men kásibı medısınalyq qaýymdastyqtardyń negizgi mindeti. Biraq bul tek tyıymdar men jazalar arqyly ǵana emes, sonymen qatar basqa da sharalar arqyly júzege asady.