InfoHub Logo

Qazaqstan úkimeti «North Caspian Operating Company» (NCOC) kompanıasynyń, ıaǵnı Qashaǵan ken ornynyń operatorynyń batys aksıonerlerinen Kaıran jáne Aqtoty munaı ken oryndaryn tárkileýi múmkin. Otrasl mamany, Energy Monitor qorynyń basshysy Nurlan Jumaǵulovtyń pikirinshe, munyń sebebi – ınvestorlardyń óndiristi keńeıtýge aqsha salýdan bas tartýy.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Qashaǵandaǵy óndiristi ulǵaıtý jospary kesheýildep tur

Másele Qashaǵandaǵy óndiristi ulǵaıtý jobasynyń «2A kezeńine» qatysty bolyp otyr. Otrasl portaly Upstream Online málimetterine súıensek, táýligine 63 myń tonnaǵa deıin óndirýdi kózdegen bul kezeńniń aıaqtalýy 2026 jyldan 2031 jylǵa aýystyrylǵan. Alǵashqyda 2031 jyly «2B kezeńi» aıaqtalyp, óndiristi táýligine 89,5 myń tonnaǵa jetkizý josparlanǵan edi.

Óndiristi arttyrý úshin áli salynýy tıis úshinshi tarap zaýytynda kúkirtti gazdy óńdeý qajet. Alaıda, Jumaǵulov muny Qashaǵan ınvestorlarynyń «óte utymdy oıyny» dep atady.

Investorlardyń maqsaty ne?

«Aksıonerlerdiń maqsaty aıqyn. Olar ondaǵan mıllıard dollar salyp, óndiristi nege ulǵaıtýy kerek? Óıtkeni, olar bar bolǵany 3 mıllıard barel munaıǵa jetkenshe paıdanyń 90 paıyzyn alyp otyrady. Alǵashqy mıllıard barel ótken jyly toǵyz jylda jınaldy. Qazirgi óndiris kólemimen (táýligine 400 myń barel) kelisimshart merzimi aıaqtalǵansha úlgeredi», – deıdi sarapshy.

Onyń aıtýynsha, mundaı áreketter úkimetti qatań sharalarǵa, tipti Kaıran men Aqtoty ken oryndaryn ulttandyrýǵa deıin ıtermeleýi múmkin. Bul jaǵdaıda ınvestorlar óz quqyqtaryn sot arqyly ǵana qorǵaı alady. Onyń ústine, memlekettiń ekologıalyq talaptarǵa qatysty sot isteri men Ónimdi bólý týraly kelisimsharttar aıasyndaǵy daýlar da áli jalǵasyp jatyr.

Kaıran men Aqtoty – Qashaǵan jobasynyń bóligi

Kaıran men Aqtoty – Soltústik Kaspıı jobasynyń bes ken ornynyń ekeýi. Bul jobadaǵy eń irisi – Qashaǵan, onyń atymen búkil joba jıi atalady. Alaıda, Jumaǵulov nege tek osy eki ýchaskege nazar aýdarǵany naqtylanbaǵan.

Qańtar aıynyń sońynda Bloomberg basylymy Qashaǵan aksıonerleriniń memleket tarapynan sanksıa qaýpine tarıhı túrde mán bermeıtinin jazǵan bolatyn. Basylymnyń málimetinshe, olar birneshe jyl boıy ken ornynda kúkirtti saqtaý kezinde ekologıalyq normalardyń buzylǵanyn bilgen, biraq eshqandaı shara qoldanbaǵan. Nátıjesinde, 2022 jyly úkimet 2,3 trln teńgege sotqa talap aryz berdi. Keıinnen bul talaptarǵa qosymsha shaǵymdar qosyldy – memlekettiń pikirinshe, ınvestorlarǵa paıdanyń 98%-na deıin alýǵa múmkindik beretin tıimsiz ÓBT sharttaryna baılanysty shamamen 155 mlrd dollar talap etildi. Taǵy 6 mlrd dollar dál osyndaı sebeptermen basqa bir ken orny – Qarashyǵanaqtan talap etilýde.

NCOC aksıonerleri: QMG (16,88%), ıtalıalyq Eni, brıtandyq Shell, amerıkandyq ExxonMobil, fransýzdyq TotalEnergies (árqaısysy 16,81%), qytaılyq CNPC (8,33%) jáne japonıalyq Inpex (7,56%).