InfoHub Logo

Qazaqstan óziniń baı jer qoınaýyndaǵy altynyn tıimsiz paıdalanyp, ony eleýsiz qaldyryp jatyr. Zamanaýı tehnologıalar qaldyqtardan da paıda tabýǵa múmkindik berse de, elimiz áli de qymbat baǵaly resýrstardy ysyrap etýde.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Altyndy jerge kómý

Qazaq Expert Club sarapshysy, Qazaqstannyń eńbek sińgen geology, akademık Nızamı Djafarov eldi óz jer qoınaýyn tıimdi paıdalaný týraly oılanýǵa shaqyrady. Qazirgi tańda kóptegen memleketter jańa ken oryndaryn ıgerýdiń ornyna, eskilerinen barynsha paıda alýǵa tyryssa, Qazaqstan áli de paıdaly qazbalardy qaldyq retinde qarastyryp, resýrstardy joǵaltýda.

Buryn tek quramynda tonnasyna eki gramnan kem emes altyny bar rýdalar ǵana óndirilse, qazirgi tehnologıalar tonnasyna 0,4–0,5 gram altyny bar taý jynystarynan da baǵaly metaldy shyǵarýǵa múmkindik beredi. Alaıda, bul múmkindikter jıi eskerýsiz qalady. Qymbat baǵaly rýdalar jer astynda qala beredi.

«Qostanaı oblysyndaǵy Jetiǵara altyn ken orny 50 jylǵa jýyq ýaqyt boıy úzilistermen ıgerildi. Sol kezeńde óndiriletin rýdadaǵy altynnyń ortasha mólsheri tonnasyna 7–10 gram bolsa, ónerkásiptik dep sanalatyn rýdanyń quramynda kem degende úsh gram altyn bolýy tıis edi. Al «bos» taý jynystarynda altynnyń mólsheri tonnasyna úsh gramǵa deıin jetkenimen, mundaı materıaldar perspektıvaly dep sanalmady jáne jol qurylysy sıaqty jumystarǵa paıdalanyldy», - deıdi Nızamı Djafarov.

Jetiǵara ken ornynyń ekologıalyq qaýipti qaldyqtarynda áli kúnge deıin bir tonnadan astam altyn bar, ıaǵnı olar is júzinde ysyrap etilgen.

Kolossaldy shyǵyndar

Akademıktiń aıtýynsha, Qazaqstan ken oryndaryn baǵalaý kezinde-aq resýrstardy joǵaltady. Ken oryndaryndaǵy barlyq paıdaly qazbalardyń 60-80% mıneraldyq resýrs retinde baǵalanady. Bul kólemniń de 70-90% ǵana óndiriledi. Óńdeý prosesinde taǵy 30% deıin rýda joǵalady. Nátıjesinde, Qazaqstannyń baı jer qoınaýyndaǵy resýrstardyń tek jartysy ǵana naqty alynady.

Qazirgi zamanaýı tehnologıalar bul shyǵyndardy azaıtýǵa múmkindik beredi. Sarapshy kedeı rýdalar men baıytý qaldyqtaryna nazar aýdarýdy usynady – olardan da qundy resýrstardy óndirýge bolady jáne olardy keıingi óńdeý úshin saqtap qalýǵa bolady.

«Ken oryndaryn ıgerý prosesinde el joǵaltatyn resýrstardyń kólemin ǵana emes, ekonomıkalyq tıimdiligin de eskerý qajet», - dep atap ótti Nızamı Djafarov.

Buǵan deıin biz Jambyl oblysynda «Aqbaqaı» ken ornynan altyndy rýda urlamaq bolǵan toptyń áshkerelengeni týraly jazǵan bolatynbyz.