InfoHub Logo

Qazaqstan aldaǵy jyldary jan basyna shaqqandaǵy JİÓ-niń eń joǵary ósimin kórsete alatyn damýshy ekonomıkalar reıtıńinde alǵashqy ondyqqa endi. Bul týraly Halyqaralyq Daffodıl ýnıversıtetiniń profesory, sarapshy Greg Saımons pikirin bildirdi. Ol bul úrdistiń qanshalyqty turaqty ekenin, jańa ekonomıkalyq arhıtektýrada Qazaqstannyń róli qandaı bolatynyn jáne bul boljamdardyń oryndalýy nege baılanysty ekenin aıtyp berdi.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Damýshy ekonomıkalar alda

Visual Capitalist portaly jarıalaǵan reıtıńke sáıkes, Qazaqstan 2030 jylǵa qaraı jan basyna shaqqandaǵy JİÓ ósimi boıynsha 9-orynda tur. Bul kórsetkish eldiń ekonomıkalyq áleýetin ǵana emes, sonymen qatar damyǵan elderden damýshy naryqtarǵa ekonomıkalyq dınamıkanyń birtindep aýysyp jatqanyn da kórsetedi.

Greg Saımonstyń aıtýynsha, bul úrdis baılyqtyń shoǵyrlanýynyń Globaldyq Ońtústikke qaraı aýysyp jatqanyn bildiredi. Sarapshy bul proses áli aıaqtalmaǵanyn, biraq AQSH sıaqty damyǵan elder óz pozısıalaryn saqtap qalýǵa tyrysatynyn atap ótti. Ol sondaı-aq strategıalyq resýrstardy baqylaý arqyly damýshy ekonomıkalardyń ósýin tejeý áreketteri baıqalatynyn aıtty.

Boljam – kepildik emes

Sarapshy Qazaqstannyń reıtıńtegi joǵary orny men boljamdalǵan JİÓ ósimi eldiń qazirgi áleýetin kórsetetinin basa aıtty. Alaıda, bul boljamnyń oryndalýy memlekettik saıasattyń sapasyna jáne ınstıtýsıonaldyq ortaǵa tikeleı baılanysty.

«Osyndaı ósý qarqynynyń turaqty bolýy úshin júıeli uzaq merzimdi strategıa qajet. Adam kapıtalyn, ınfraqurylymdy jáne ınovasıalardy damytýǵa resýrstar salý týraly sóz bolyp otyr», - dedi profesor.

Ol Qazaqstannyń Eýrazıadaǵy damýshy ekonomıkalar arasynda mańyzdy oıynshy bolý áleýeti bar ekenine senim bildirdi. Biraq, sarapshy geoekonomıkalyq jáne geosaıası jaǵdaıdy eskerý qajettigin eskertti.

Qazaqstannyń utymdy jáne perspektıvaly tásili

Saımons Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń saıasaty eldiń áleýetin ashýǵa baǵyttalǵan reformalardy júıeli júzege asyrýǵa múmkindik beretinin atap ótti. Ol elimizdiń ekonomıkalyq saıasatynyń ishki ózgeristermen de, syrtqy saıası baǵytpen de baılanysty ekenin aıtty.

Profesor Qazaqstannyń energetıkalyq sektoryn álemdik ekonomıka úshin, ásirese Eýrazıa keńistiginde mańyzdylyǵyn saqtap otyrǵandyǵyn negizgi artyqshylyq retinde atady. Sonymen qatar, Saımons bir resýrsty shamadan tys táýeldi bolmaýdyń strategıalyq mańyzdylyǵyn eskertip, dıversıfıkasıany damýdyń kilti dep atady.

«Qazaqstannyń Prezıdentiniń basshylyǵymen reformalardyń strategıalyq baǵyty belgilenedi. Bul shashyrańqy sharalar emes, ekonomıkalyq transformasıanyń tutas modelin qurý áreketi ekeni mańyzdy. Kóptegen reformalar jaqynda ǵana bastalǵandyqtan, olardyń nátıjeleri orta merzimdi jáne uzaq merzimdi perspektıvada aıqynyraq bolady», - dedi sarapshy.

Negizgi faktor – derbestik pen táýelsizdik

Saımonstyń pikirinshe, qazirgi geosaıası prosester syrtqy kúsh ortalyqtaryna shamadan tys táýeldiliktiń táýekelderin aıqyn kórsetedi. Mundaı jaǵdaıda Qazaqstan úshin tepe-teńdikti saqtaý, óz ınstıtýttaryn damytý jáne qaqtyǵysqa emes, ózara tıimdi yntymaqtastyqqa baǵyttalǵan saıasat júrgizý mańyzdy. Bul tásildi sarapshy pragmatıkalyq dep atady.

Sondaı-aq, sarapshy Qazaqstannyń aımaqtyq ekonomıkalyq hab retindegi pozısıasyn nyǵaıtý áleýeti bar ekenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, bul áleýettiń júzege asyrylýy ishki reformalar men syrtqy ekonomıkalyq saıasattyń qanshalyqty tıimdi úılestiriletinine baılanysty bolady.