InfoHub Logo

Chevron men Qazaqstan úkimeti Teńiz ken ornyndaǵy uzaqmerzimdi, turaqtandyrylǵan kelisimshartty 2033 jyldan keıin de jalǵastyrý máselesi boıynsha kelissóz bastady. Teńiz – eldiń basty eksporttyq munaı kózi, sondyqtan sheshimniń áseri ekonomıka, búdjet kirisi jáne óndiris turaqtylyǵyna tikeleı tıedi.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Kelissóz ne týraly

The New York Times basylymynyń 2026 jylǵy 3 qańtardaǵy jazbasyna sáıkes, Astana men Chevron kelisimshartty uzartý sharttaryn talqylaýǵa kirisken. Qoldanystaǵy kelisim 2033 jyly aıaqtalady.

NYT baǵalaýynsha, 2025 jyly Teńiz jobasy Chevron kompanıasyna shamamen 4 mlrd dollar tabys ákelýi múmkin. 2024 jyly osy ken orny kompanıanyń jalpy óndirisiniń shamamen 13%-yn bergen.

Nege bul mańyzdy

Teńiz – Qazaqstan ekonomıkasynyń tirek jobalarynyń biri. Sarapshylar deregi boıynsha, onyń úlesi eldiń JİÓ-sine aıtarlyqtaı áser etedi, al «Teńizshevroıl» memleket qazynasyna qomaqty salyq túsiretin iri tóleýshilerdiń qatarynda.

Ken ornynda shamamen 25 mlrd barel munaı qory bar dep baǵalanady. Keńeıtý baǵdarlamasy bastapqy jospardan shamamen 11 mlrd dollarǵa qymbattaǵanyna qaramastan, óndiristik áleýetti arttyrdy.

Táýekelder men syrtqy faktorlar

Sońǵy jyldary syrtqy faktorlardyń áseri jıileı tústi. 2025 jyldyń qarasha aıynyń sońynda Kaspıı qubyr konsorsıýmy (KQK) termınalyndaǵy jaǵdaıǵa baılanysty qazaqstandyq munaı eksporty ýaqytsha toqtaǵan edi – bul Teńiz munaıynyń da logıstıkasyna áser etti.

Sonymen birge, OPEK+ sheńberindegi óndirý kvotalary týraly pikir almasýlar da jalǵasyp keledi. Bul máseleler Teńiz boıynsha kez kelgen uzartý kelisiminiń praktıkalyq oryndalýyna yqpal etýi múmkin.

Sarapshylar pikiri

Prism Strategic Intelligence kompanıasynyń sarapshysy Keıt Mellınson Teńiz ben «Teńizshevroıl» arasyndaǵy seriktestikti Qazaqstan úshin sımvoldyq ári strategıalyq máni bar qatynas dep baǵalaıdy.

S&P Global Commodity Insights ókili Metú Seıdjerstiń aıtýynsha, kelisim sharttary el ekonomıkasyndaǵy mańyzdy segmenttiń ónimdiligine tikeleı áser etedi. NYT derekkózderi Chevron ketken jaǵdaıda joǵary bilikti menedjerler men tehnıkalyq mamandardy aýystyrý kúrdeli bolatynyn eskertedi.

Kontekst

Teńiz jobasy kópjyldyq ınvestısıalar men tehnologıalyq jańartýlardyń arqasynda álemdegi eń iri munaı óndirý habtarynyń ondyǵyna endi. Aldaǵy kelissózder osy qarqynnyń saqtalýy men jobanyń uzaq merzimdi turaqtylyǵyn aıqyndaıdy.