InfoHub Logo

Parlament depýtattarynyń qatary sırep barady. Buǵan deıin minberde belsendilik tanytqan keıbir depýtattar qazir jańa jumys izdep, saıası transformasıanyń alǵashqy nyshandaryn kórsetip otyr.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Reforma depýtattardy oıatty

Parlamenttiń eshbir shaqyrylymy óz ókilettigin sońyna deıin atqaryp shyqpaǵan. VIII shaqyrylym depýtattary bul dástúrdi buzamyz dep bekingen edi. Alaıda, saıası jaǵdaı ózgerip, jańa talaptar týyndady.

Prezıdent 2025 jylǵy joldaýynda bir palataly júıege kóshýde asyǵystyq bolmaıtynyn, qazirgi quram 2028 jylǵa deıin jumys isteıtinin aıtqan bolatyn. Parlamenttiń 8-shi shaqyrylymy 2023 jylǵy 29 naýryzda bastalǵan edi. Standartty 5 jyldyq merzim boıynsha kelesi saılaý 2028 jyly ótýge tıis edi.

Alaıda, saıasattyń óz logıkasy bar. Qoǵam suranysy men jańǵyrý qarqyny uzaq kútýdi kótermeıdi. Reformalar jyldam júzege asýy kerek, áıtpese eldiń qyzyǵýshylyǵy joǵalady.

Memleket basshysy el múddesin basty nazarda ustap, reformalardy jedeldetti. Jańa Konstıtýsıa bılik ókilettikteriniń teńgerimin ózgertip, ınstıtýttardy qaıta jańartýdy talap etedi. Bul jańa saılaý ótkizýdi qajet etedi, áıtpese eski júıemen jańa mandat arasynda quqyqtyq qaıshylyq týyndaıdy.

2026 jylǵy 15 naýryzdaǵy referendýmnan keıin el qos palataly júıeden bir palataly Parlamentke kóshti. Endi ol "QR Quryltaıy" dep atalady. Alaıda, qoldanystaǵy Ata zańda Senat pen Májilis áli de bar, al ómirde senatorlar men májilismender jumysyn jalǵastyrýda. Jańa saılaý osy qaıshylyqty joıýǵa tıis.

Depýtattar nege ketti?

Qazirdiń ózinde eki palatanyń 15 múshesi óz mandatyn tapsyrdy. Bul birtindep júretin proses, árbir jaǵdaıdyń ózindik sebebi bar: bireýi joǵary qyzmetke taǵaıyndaldy, bireýi bıznesine oraldy, endi bireýin partıasy ketýge májbúrledi.

Májilisten ketkender:

Senattan ketkender:

Quryltaı saılaýy qashan ótedi?

Jańa júıe boıynsha saılaý bıylǵy qyrkúıekte jańa sesıa ashylǵanǵa deıin ótýi tıis. Ony ázirleýge jaýapty – qazirgi Parlament. Depýtattar óz ókilettigin toqtatatyn zańǵa ózderi daýys beredi.

Aldaǵy jumada Májilis pen Senattyń birlesken otyrysy ótedi. Bul – búkil bılik júıesin qamtıtyn aýqymdy transformasıa.

Bir palataly Quryltaımen qatar, "Qazaqstan Halyq Keńesi" atty joǵary konsýltatıvtik organ da qurylady. Jańa Ata zańnyń 70-babyna sáıkes, onyń qurylý tártibi konstıtýsıalyq zańda aıqyndalady.

Prezıdenttiń aıtýynsha, quqyqtyq baza tolyq daıyndalyp, ınstıtýttar reformalanyp, jańalary qurylýy qajet. Bul proses 2026 jyldyń sońyna deıin jalǵasýy múmkin.

2026 jyldyń jazynda parlamenttik saılaý ótedi. Jańa Ata zańnyń 95-babyna sáıkes, Parlament óz ókilettigin 2026 jylǵy 1 shildeden bastap toqtatady. Quryltaı saılaýyn Prezıdent jańa Konstıtýsıa kúshine engennen keıin 1 aı ishinde jarıalap, 2 aı ishinde ótkizýge tıis. Demek, saılaý 2026 jylǵy 31 tamyzǵa deıin ótýi yqtımal.

Endigi jańalyq – budan bylaı depýtattar tek partıalyq tizimder boıynsha saılanady. Quryltaıdyń barlyq 145 depýtatyn tek biryńǵaı saılaý okrýgi boıynsha partıalar anyqtaıdy. Aldaǵy saılaý – partıalardyń báıgesi bolmaq.