Photo: David Rama (https://www.pexels.com/@phreewil) / Pexels
Qazaqstanda ańshylyq maýsymy bastaldy: qustar men ańdardyń taǵdyry ne bolmaq?
Qazaqstanda ańshylyq maýsymy bastaldy. Jańa erejeler boıynsha, kóptegen jabaıy janýarlarǵa qatysty dobycha lımıtteri bekitildi. Bul ózgerister ásirese qustar men keıbir ańdardyń popýlásıasyna eleýli áser etýi múmkin. Alaıda, saıǵaqtar ázirge qaýipsiz: olardy kásiptik maqsatta aýlaýǵa tyıym salyndy, tek ǵylymı zertteýler úshin ǵana ruqsat berildi.
Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.
Janýarlarǵa arnalǵan lımıtter
Bıyl ańshylarǵa mynadaı janýarlardy aýlaýǵa ruqsat etildi:
Qustar popýlásıasyna qatysty alańdaýshylyq
Bul – dástúrli tájirıbe bolǵanymen, keıbir máseleler oryn aldy. Ekologıa mınıstrligi «EcoBioGen» JSHS daıyndaǵan «bıologıalyq negizdemege» súıenip, lımıtterdi bekitti. Alaıda, Qazaqstan bıoáralýandylyqty saqtaý qaýymdastyǵy (QBSQ) qustarǵa, atap aıtqanda, 1 335 310 úırek pen 3 029 606 qazdy aýlaýǵa arnalǵan lımıtterdiń tym joǵary ekenin aıtýda. Bul kórsetkishter ádettegideı, jalpy popýlásıanyń 15%-nan asyp túsedi.
QBSQ mamandary bul sannyń burmalanǵan popýlásıalyq derekterge negizdelgenin boljaıdy. Bir mezgilde birneshe jerde esepke alynǵan qustardyń sany qatelikterge ákelip soǵady.
«Bul úlken qatelikterge jáne lımıtterdiń oblystar arasynda kezdeısoq bólinýine ákeledi. Usynylǵan san ańshylardyń qajettiliginen áldeqaıda asyp túsedi, ıaǵnı bul úırek pen qazdy retteýge múmkindik bermeıdi. Bul – qabyldanbaıtyn jaǵdaı. Burynǵy jyldardaǵy tájirıbe boıynsha, búkil el boıynsha 250-300 myń úırek pen qazdyń lımıti jetkilikti bolatyn. Sol sıaqty, úırekter úshin 900 myńnan 1 mıllıonǵa deıingi lımıt jetkilikti. «Bıologıalyq negizdemeni» daıyndaýshylar muny túsinip, sandardy tıisinshe túzetýi kerek», – dep málimdedi QBSQ.
Qasqyrlarǵa qatysty jaǵdaı
Qasqyrlarǵa qatysty jaǵdaı da kúrdeli. Buryn qasqyr zıankes retinde sanalyp, ony joıýǵa ruqsat etilgen bolatyn. Alaıda, birneshe jyl buryn Ekologıa mınıstrligi qasqyrdy ańshylyq túri retinde tirkedi. Bul ózgeris ańshylyq sharýashylyqtardyń odan tabys tabýyna múmkindik berdi.
Alaıda, qasqyrdy retteletin túrler sanatynan shyǵarmaǵandyqtan, jaǵdaı kúrdelene tústi. QBSQ dırektory Sergeı Sklárenkonyń aıtýynsha, ańshylar aqyly pýtóvkalardyń ornyna, e-Licence arqyly tegin ruqsat alady. Bul ańshylyq sharýashylyqtardyń tabysyna nuqsan keltiredi.
Mınıstrlik ókilderiniń habarlaýynsha, lımıtter bekitilmese de, qasqyrlar popýlásıany retteý aıasynda joıyla beredi.
Saıǵaqtardyń jaǵdaıy
Saıǵaqtarǵa qatysty jaǵdaı da ońaı emes. Usynylǵan lımıtterde tek 1500 bas saıǵaqty ǵylymı maqsatta aýlaý kózdelgen. Alaıda, bul ǵylymı maqsattardyń ne ekeni, qandaı ǵalymdarǵa jáne ne úshin sonshama janýar qajet ekeni belgisiz. QBSQ atap ótkendeı, eger zertteý úshin janýarlar alynatyn bolsa, olardyń ne úshin qajet ekeni, qandaı ǵylymı baǵdarlama aıasynda jáne nege dál osy mólsherde alynatyny týraly naqty negizdeme usynylýy tıis.
Al saıǵaqtardy áýesqoılyq nemese kásiptik maqsatta aýlaý týraly eshteńe aıtylmaǵan. Orda.kz mınıstrlikke resmı saýal joldady. Jaýapta bylaı delingen:
«Bul kezeńde saıǵaq aýlaýdy ashý máselesi qosymsha zertteý men baǵalaýdy talap etetin birqatar faktorlar men táýekeldermen baılanysty. Atap aıtqanda, saıǵaqtardy zańdy túrde atý múmkindigi paıda bolsa, múıizderin alý úshin erkek saıǵaqtardy maqsatty túrde atýmen baılanysty brakonerlik táýekeli artady.»
Sondyqtan mınıstrlik qazir «Qazaqtelekom» AQ-men birlesip, saıǵaq múıizderinen jasalǵan taýarlardy sáıkestendirý quraldarymen ıdentıfıkasıalaý júıesin ázirleýde.
Sheneýnik tilinen qarapaıym tilge aýdarǵanda, Ekologıa mınıstrligi bylaı deıdi:
«Qazirgi zań boıynsha, qansha qasqyrdy atýǵa bolatyny týraly naqty norma belgilenbegen; qasqyrdy atqany úshin memlekettik baj tóleýdiń qajeti joq; saıǵaq aýlaý merzimi múldem anyqtalmaǵan. Sondyqtan bılik ázirge ańshylyqta qansha qasqyr men saıǵaqty aýlaýǵa ruqsat etýge bolatynyn eseptep, resmı lımıtterdi belgileı almaı otyr.»