InfoHub Logo

Qazaqstanda eń tómengi jalaqyny (ETJ) 85 myń teńgeden 150 myń teńgege deıin kóterý týraly másele qaıta kún tártibine shyqty. Bul tek jalaqynyń eń tómengi shegi ǵana emes, sonymen qatar áleýmettik tólemder, dekrettik demalys aqysy, bala kútimi boıynsha járdemaqylar sıaqty mańyzdy qarjylyq kórsetkishterge de áser etedi.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Eń tómengi jalaqynyń mańyzy

Qazirgi tańda Qazaqstandaǵy eń tómengi jalaqy – 85 myń teńge. Bul – eldegi kez kelgen jumys orny úshin tolyq aılyq eńbekaqynyń resmı mınımýmy. Alaıda, bul kórsetkish tek jalaqymen shektelmeıdi. Ol Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan tólenetin mańyzdy tólemderge tikeleı baılanysty. Eger azamat resmı túrde jumys istese, onyń ETJ-ǵa baılanysty tólemderi ómirdegi qıyn nemese mańyzdy jaǵdaılardaǵy qarjylyq qoldaý mólsherin anyqtaıdy.

Mysalǵa:

Qorytyndylaı kele, ETJ – bul tek tabys deńgeıiniń deklaratıvti kórsetkishi nemese shartty mınımým emes. Ol eldiń búkil qarjy júıesinde ózgerister týdyratyn makroekonomıkalyq tetik bolyp tabylady. Eger eń tómengi jalaqy 150 myń teńgege deıin kóterilse, bul birden birneshe shyǵyndar men tólemder deńgeıine áser etedi.

ETJ-ny kóterýge eki ret bas tartyp, endi nege oılandy?

Qazaqstanda ETJ-ny 150 myń teńgege deıin kóterý ıdeıasy alǵash ret 2026 jyldyń sáýir aıynda aıtylǵan bolatyn. Biraq buǵan deıin úkimet bul usynystan bas tartqan edi. Máselen, 2025 jyldyń tamyz aıynda vıse-premer Serik Jumanǵarın ETJ-ny kóterý jospary joq ekenin málimdegen bolatyn. Eki aıdan keıin depýtattar ony 110 myń teńgege deıin kóterýdi usyndy. Alaıda, sol kezdegi jaǵdaıǵa baılanysty, bılik memleketti turaqtandyrýǵa basty nazar aýdaryp, bul usynysty qabyldamady.

Al 2026 jyldyń sáýir aıynda Ulttyq ekonomıka birinshi vıse-mınıstri Azamat Ámrın ETJ-ny 85 myń teńgeden 150 myń teńgege deıin kóterý múmkindigin qarastyryp jatqanyn aıtty. Onyń aıtýynsha, bul jyldyń túsimderine baılanysty bolady. Mundaı múmkindik munaı baǵasynyń kúrt ósýimen baılanystyrylyp otyr. Memlekettik búdjetke túsetin túsimder boljamnan asyp túskendikten, úkimette «artyq aqshanyń» paıda bolýy múmkin. Bul qarajatty ETJ-ny kóterýge baǵyttaý josparlanyp otyr.

Kóterýge qarajat bar ma?

Ekonomıserdiń pikirinshe, ETJ-ny kóterý úshin memlekette múmkindikter bar. Birinshi kezeńde bul shyǵystardy ońtaılandyrý, rezervterdi paıdalaný, Ulttyq qordan transfertter nemese qaryz alý esebinen júzege asyrylýy múmkin. Alaıda, keıbir sarapshylar munaı baǵasynyń ýaqytsha joǵarylaýyna súıený qaýipti ekenin eskertedi. Sebebi, munaı baǵasy tómendep ketse, áleýmettik mindettemelerdi oryndaý qıyndaýy múmkin.

Munaı baǵasynyń ósýi – ETJ-ǵa negiz bola ala ma?

Halyqaralyq broker Arman Beısembaevtiń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta búdjetke túsetin tabystyń artýy ýaqytsha qubylys. Munaı baǵasynyń ósýi Iranmen baılanysty geosaıası jaǵdaılarǵa baılanysty. Bul jaǵdaı turaqtalǵan kezde munaı baǵasy qaıta tómendeýi múmkin. Sondyqtan, ol ETJ-ny kúrt kóterýge qazirgi ýaqyt qolaıly emes dep sanaıdy. Sebebi, memlekettik kirister azaıǵanmen, áleýmettik shyǵyndardy qysqartý múmkin bolmaıdy.

ETJ-nyń ósýi bızneske qalaı áser etedi?

Eger ETJ kóterilse, bul memleket qazynasyna qosymsha salyq jáne áleýmettik aýdarymdar túsýine ákeledi. Bul shaǵyn jáne orta bıznes (SHOB) úshin belgili bir stress-test bolady. Degenmen, sarapshylar kompanıalardyń jappaı jabylýyn kútpeıdi. Kerisinshe, jalaqynyń «kóleńkeden» shyǵýyna yqpal etedi. Kóptegen jumys berýshiler resmı túrde 85 myń teńge emes, 140-150 myń teńge jalaqyny kórsetýge májbúr bolady.

ETJ-nyń ósýi ınflásıany arttyra ma?

ETJ-nyń kúrt ósýi ınflásıalyq qysymdy kúsheıtýi múmkin. Bir mıllıonǵa jýyq adamnyń tabysy artqanda, olardyń satyp alý qabileti joǵarylaıdy. Bul ekonomıkada aqsha massasynyń ulǵaıýyna ákelip, baǵanyń ósýine yqpal etýi yqtımal. Alaıda, bul áserdiń asa aýqymdy bolmaıtyny boljanady. Biraq keıbir óńirlerde, ásirese, ETJ alatyn azamattar kóp shoǵyrlanǵan jerlerde baǵanyń ósýi seziledi.

Qorytyndylaı kele, ETJ-ny kóterý – bul tek sandyq kórsetkish emes, ol jumysshy tabysy, bıznes shyǵyndary, áleýmettik tólemder, salyqtar jáne ınflásıalyq táýekelder sıaqty kóptegen faktorlardy qamtıtyn mańyzdy sheshim. Bul sheshimdi qabyldaý kezinde saıası upaı jınaý emes, naqty ekonomıkalyq esepteýlerge súıený qajet.