InfoHub Logo

Bıyl Qazaqstanda joǵary bilim alýdy josparlaǵan talapkerler men olardyń ata-analaryna arnalǵan mańyzdy ózgerister jarıalandy. Elimizdiń joǵary oqý oryndarynda bilim aqysy taǵy da 11 paıyzǵa qymbattady. Bul jańa Salyq kodeksiniń engizilýimen jáne jalpy ınflásıanyń ósýimen baılanysty.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

UBT synaǵy jáne arman joly

Erke esimdi talapker úshin bıylǵy Ulttyq biryńǵaı testileý (UBT) tek emtıhan ǵana emes, úsh jylǵa sozylǵan kúrestiń sheshýshi sáti boldy. Buǵan deıin metal izdegishti baıqamaı, qulaqqabyn qaltasynda alyp kirmek bolǵandyqtan, ol emtıhannan shettetilgen edi. Alaıda, bıyl 85 bal jınap, óziniń zańger bolý armanyna bir taban jaqyndady. Biraq memlekettik granttyń azdyǵy men básekeniń joǵarylyǵy onyń bul armanyna jetýine kedergi keltirýi múmkin. Grant bolmasa da, Erkeniń aqyly bólimge túsýge daıyn ekeni, óıtkeni ol sońǵy eki jylda aqsha jınaǵany aıtylady.

Joǵary bilimniń quny qansha?

Qazaqstandaǵy joǵary oqý oryndaryndaǵy oqý aqysy jyldan-jylǵa ósip keledi. Mysaly, Nazarbayev University bakalavrıat baǵdarlamalarynyń quny 2026/2027 oqý jylyna 15 000 dollardy quraıdy. Al Eýrazıa ulttyq ýnıversıtetinde bir jyldyq oqý aqysy 1,6 mıllıonnan 1,9 mıllıon teńgege deıin barady. Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-da bul kórsetkish 1,1 mıllıonnan 1,7 mıllıon teńgege deıin jetedi.

Oqý aqysynyń ósý sebepteri

Finprom agenttiginiń málimetinshe, joǵary bilim berý qyzmetteriniń quny 2026 jyldyń birinshi toqsanynda 10,8%-ǵa ósken. Buǵan jańa Salyq kodeksi boıynsha ýnıversıtetterdiń qosylǵan qun salyǵyn tóleı bastaýy jáne ınflásıanyń áseri sebep bolyp otyr. Oqý aqysynyń eń kóp qymbattaýy Atyraý, Túrkistan jáne Mańǵystaý oblystarynda baıqaldy.

Stýdentter aǵyny men "dıplom dástúri"

Oqý aqysy óskenine qaramastan, stýdentterdiń joǵary oqý oryndaryna aqyly negizde túsýi azaıǵan joq. Kerisinshe, 2025/2026 oqý jylynda aqyly bólimge qabyldanǵan stýdentter sany 27,6%-ǵa artyp, 130,8 myń adamǵa jetti. Bul qoǵamda dıplomnyń mańyzdylyǵy joǵary ekenin kórsetedi. Qarjylyq qıyndyqtarǵa baılanysty oqýyn toqtatqan stýdentterdiń úlesi jyl saıyn shamamen 3-5,9% aralyǵynda saqtalyp otyr.

Aımaqtyq aıyrmashylyqtar

Joǵary bilim berý uıymdarynyń tabysy Astana men Almatyda shoǵyrlanǵan. Bul qalalardaǵy ýnıversıtetter el boıynsha kórsetilgen bilim berý qyzmetteri kóleminiń 61%-yn qamtamasyz etedi. Al óńirlerdegi ýnıversıtetterdiń múmkindikteri men kórsetkishteri áldeqaıda tómen. Mysaly, Mańǵystaý oblysynyń ýnıversıtetteri jylyna nebary 4,3 mlrd teńgege qyzmet kórsetse, Almatyda bul kórsetkish 310,6 mlrd teńgege jetedi. Bul jaǵdaı bilim sapasy men múmkindikterdegi aıyrmashylyqty aıqyn kórsetedi.