InfoHub Logo

Qazaqstandyqtardy azyq-túlikke qatysty jappaı aldaý týraly eskertý jasaldy. Elimizde taǵamdyq alaıaqtyq, ıaǵnı ónimderdiń quramyn nemese sıpatyn ádeıi ózgertý derekteri jıilep ketti. Óndirýshiler qymbat ıngredıentterdi arzan balamalarmen almastyryp, qaptamadaǵy derekterdi burmalap, belgili brendterdi elikteýde. Tutynýshylarǵa qalaı aldaý jasalyp jatqanyn taǵam jáne veterınarlyq qaýipsizdik salasynyń mamany, PhD, qaýymdastyrylǵan profesor Laýra Aýteleeva túsindirip berdi.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Elimizdegi azyq-túlik qaýipsizdigin baqylaýdy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Sanıtarıalyq-epıdemıologıalyq baqylaý komıteti júzege asyrady. Baqylaý satyp alýlar men zerthanalyq zertteýler arqyly EAEO tehnıkalyq reglamentterine sáıkestigi tekseriledi.

Ótken jyldyń 10 aıynda 16 181 synama zerttelgen. Onyń 1942 synamasy, ıaǵnı 12,4 paıyzy belgilengen talaptarǵa saı kelmegen. Al barlyq buzýshylyqtardyń 90 paıyzdan astamy, 1631 jaǵdaı, qaptamadaǵy jazýlarǵa qatysty boldy.

Markırovkadaǵy alaıaqtyq

«Bul alǵashqyda jaman et nemese qaýipti bakterıa sıaqty qorqynyshty estilmeýi múmkin. Tek etıketka ǵoı dep oılaýyńyz yqtımal. Alaıda, naq osy jerde taǵamdyq alaıaqtyqtyń basty tetikteriniń biri jasyrynyp jatyr. Qaptamada ishindegige sáıkes kelmeıtin málimet kórsetilgende, satyp alýshy sanaly tańdaý quqyǵynan aıyrylady. Sonymen qatar, ónimniń shyqqan tegin anyqtaý múmkin bolmaı qalady: kim óndirdi, neden jasady, taýardy qanshalyqty adal rásimdedi», — deıdi sarapshy.

Falsıfıkasıa – senimdi joıatyn faktor

Taǵy 130 synama, ıaǵnı buzýshylyqtardyń 6,87 paıyzy, qaýipsizdik pen naryqqa degen senim turǵysynan eń sezimtal sanat bolyp sanalatyn falsıfıkasıa faktilerine tıesili boldy.

Jıi kezdesetin sqemalardyń qatarynda sút maıyn ósimdik maıymen almastyrý, syrtqy túrin jaqsartý úshin boıaǵyshtardy qoldaný jáne maı qyshqyldarynyń quramynyń kórsetilgen derekterge sáıkes kelmeýi bar. Nátıjesinde, satyp alýshy tek formaldy túrde úmitin aqtaıtyn ónimdi alady.

Spredter men margarınderdegi trans maılardyń mólsheri de alańdaýshylyq týdyrady. Keıbir jaǵdaılarda bul kórsetkishter ruqsat etilgen normalardan asyp túsken.

DNQ-taldaý nátıjeleri kúdik týdyrady

«DNQ-taldaý nátıjeleri erekshe alańdaýshylyq týdyrady. Qoı etinen qus etiniń DNQ-sy, sıyr eti bolýy tıis ónimderden onyń izderiniń tabylmaıtyny, al shujyq ónimderinen soıanyń shyǵýy – munyń bári tutynýshyǵa jaı ǵana «ereksheligi bar taýar» emes, is júzinde óz ataýyna sáıkes kelmeıtin ónim satylyp jatqanyn kórsetedi. Balǵa qatysty da suraqtar bar: dıastazalyq sandy burmalaý – bul sıroptardy qosýdyń nemese qatty qyzdyrýdyń jıi kezdesetin belgisi. Basqasha aıtqanda, bul satyp alýshy kútken tabıǵı ónim emes», — dep atap ótti sarapshy.

Tipti shaı sıaqty sanattarda da buzýshylyqtar anyqtalǵan: keıbir jaǵdaılarda odan tabıǵı ónimderge tyıym salynǵan jáne qaptamada kórsetilmegen sıntetıkalyq boıaǵyshtar tabylǵan.

Baqylaý júıesi jáne aımaqtyq erekshelikter

Eldegi baqylaý júıesi eki deńgeıde qurylǵan. Daıyn ónimderge sanıtarlyq-epıdemıologıalyq baqylaý komıteti, shıkizatqa aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń veterınarlyq baqylaý jáne qadaǵalaý komıteti jaýapty. Zerthanalyq monıtorıń jyl saıyn shamamen 23,6 myń synamany zertteıtin Veterınarıa jónindegi ulttyq referenttik ortalyq arqyly júrgiziledi.

Aýyl sharýashylyǵy damyǵan Almaty, Túrkistan, Shyǵys Qazaqstan, Jetisý jáne Jambyl oblystarynda tekserýlerdiń basym bóligi júrgiziledi.

Negizgi táýekelder

Maman úsh negizgi táýekeldi atap ótti. Birinshisi – mal sharýashylyǵyndaǵy antıbıotıkter: sıyr etinen kóptegen elderde ýlylyǵyna baılanysty tyıym salynǵan levomısetın (hloramfenıkol) tabylǵan. Ekinshisi – ettiń mıkrobıologıalyq qaýipsizdigi: 2025 jyly 11 buzýshylyq tirkelgen, negizinen qus eti ónimderinde. Úshinshisi – kadmıı, myshák jáne synap sıaqty aýyr metaldar.

Zerthanalardaǵy problemalar

Zerthanalardyń ózderinde de máseleler bar. 2024 jyly 121 mekeme tekserilip, onyń 98-inde buzýshylyqtar anyqtalǵan. Myńnan astam aspaptyń 878-i rastalǵan tekserýsiz qoldanylǵan, bul ólshemderdiń dáldigine kúmán keltiredi.

Mamannyń aıtýynsha, taǵamdyq alaıaqtyq shıkizattan bastap satylymǵa deıingi barlyq kezeńderde oryn alady. Onymen kúresý úshin ónimderdi ákelý, saqtaý jáne aınalym kezeńderinde baqylaýdy kúsheıtý, sıfrlyq qadaǵalaýdy damytý jáne táýekelge negizdelgen qadaǵalaýdy engizý qajet.

«Metrologıalyq qamtamasyz etý boıynsha sáıkessizdikterdiń joǵary deńgeıiniń sebepteriniń biri olardyń jeke menshik formada bolýymen baılanysty», — dep óz pikirin bildirdi sarapshy.

Sonymen qatar, jaýapkershiliktiń bir bóligi tutynýshylarǵa da júkteledi. Olarǵa quramy men tańbalanýyn muqıat zertteý, ónimniń shyqqan tegin tekserý, kúmándi túrde arzan baǵadan aýlaq bolý jáne buzýshylyqtar týraly baqylaý organdaryna habarlaý usynylady.

Mamandar búgingi kúngi negizgi másele baqylaý júıesiniń bar-joǵynda emes, onyń ónimderdi almastyrý men jalǵandaýdan aqsha tabatyndardyń ósip otyrǵan tapqyrlyǵyna qanshalyqty ilesip otyrǵanynda ekenin atap ótedi.