InfoHub Logo

Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy strategıalyq áriptestik jańa deńgeıge kóterilip, ekonomıkalyq baılanystardy tereńdetýge baǵyttalǵan mańyzdy qadamdar jasalýda. Elder arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynas jyldan-jylǵa nyǵaıa túsýde.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Strategıalyq seriktestik pen odaqtastyq nyǵaıýda

Elder basshylarynyń telefon arqyly sóılesýi barysynda aldaǵy Astanadaǵy kezdesýdiń strategıalyq áriptestik pen odaqtastyq qarym-qatynastardy nyǵaıtýdaǵy mańyzdylyǵy erekshe atalyp ótti. Sońǵy jyldary ekijaqty kún tártibi aıtarlyqtaı keńeıip, energetıka men saýdadan bólek, sıfrlandyrý, kólik ınfraqurylymy, ónerkásiptik kooperasıa, bilim, mádenıet, týrızm jáne gýmanıtarlyq jobalar qamtylýda. Degenmen, ekonomıka áli de eki eldi jaqyndastyratyn negizgi faktor bolyp qala beredi.

Saýdadan óndiristik kooperasıaǵa

2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy taýar aınalymy 27,4 mlrd dollardy qurady. Reseı Qazaqstannyń eń iri saýda-ekonomıkalyq seriktesi mártebesin saqtap otyr. Eki el arasyndaǵy ózara saýda kólemin 30 mlrd dollarǵa jetkizý josparlanýda. Qazaqstannan Reseıge eksporttalatyn negizgi taýarlar – metal, mıneraldy shıkizat, hımıa ónerkásibi men aýyl sharýashylyǵy ónimderi. Sonymen qatar, qaıta óńdelgen ónimder men ónerkásip ónimderiniń úlesi artyp keledi. Reseıden ımporttalatyn taýarlar tizimi áldeqaıda dıversıfıkasıalanǵan: jabdyqtar, tehnıka, munaı ónimderi, avtokólikter, hımıalyq ónimder, metal taýarlary jáne azyq-túlik.

QR Syrtqy saıasat zertteýleri ınstıtýty tóraǵasynyń orynbasary Manarbek Qabazıevtiń aıtýynsha, eki el arasyndaǵy qarym-qatynas sapalyq transformasıa kezeńine ótti. «Biz barlyq jaǵynan strategıalyq áriptestik pen odaqtastyq deńgeıine kóshtik. Bul dástúrli strategıalyq áriptestikten bas tartý emes, onyń evolúsıasy. Tehnologıalyq kooperasıaǵa, ınfraqurylymdy birlesip damytýǵa, sıfrlandyrýǵa jáne jahandyq arhıtektýranyń ózgerýi jaǵdaıynda qosymsha qun tizbegin qurýǵa basymdyq berilýde», - deıdi sarapshy.

Ekonomıs Baýyrjan Ysqaqov eki el ekonomıkasynyń tyǵyz ıntegrasıalanǵanyn atap ótedi. «Ónerkásiptik kooperasıany keńeıtý, kólik-logıstıka júıesin damytý, aýyl sharýashylyǵy, energetıka jáne sıfrlyq saýda ınfraqurylymy – oń dınamıkany saqtaýdyń negizgi baǵyttary bolyp tabylady. Mashına jasaý, munaı hımıasy, azyq-túlik óndirisi jáne tranzıttik baılanystardy damytý erekshe strategıalyq mańyzǵa ıe», - deıdi ol.

Qazirgi tańda Qazaqstanda reseılik qatysýy bar 22 myńnan astam kompanıa jumys isteıdi. Sońǵy eki onjyldyqta reseılik ınvestısıalar 28,5 mlrd dollarǵa, al qazaqstandyq ınvestısıalar Reseıge shamamen 9 mlrd dollarǵa jetti.

EAEO – ortaq múddeler aımaǵy

Ekonomıkalyq ózara is-qımyldyń aıtarlyqtaı bóligi Eýrazıalyq ekonomıkalyq odaq (EAEO) tetikteri arqyly júzege asyrylady. 2026 jyly Qazaqstan EAEO-ǵa tóraǵalyq etedi, al Astanada ótetin uıymnyń aldaǵy samıti jyldyń mańyzdy saıası oqıǵalarynyń biri bolmaq. Sarapshylardyń pikirinshe, álemdik ekonomıkanyń fragmentasıasy jaǵdaıynda odaqtyń áleýeti álsiremeıdi. EAEO taýarlardyń, qyzmetterdiń, kapıtaldyń jáne jumys kúshiniń erkin qozǵalysyn qamtamasyz etedi. Odaqtyń ıntegrasıalyq ortalyq retindegi áleýeti saqtalyp, tipti kúsheıe túsýde.

Odaq aıasynda ónerkásiptik kooperasıaǵa, sıfrlandyrýǵa jáne birlesken logıstıkalyq ınfraqurylymdy damytýǵa basymdyq berilýde. Bul Qazaqstannyń tek tranzıttik aýmaq qana emes, óndiristik torap retindegi rólin arttyrady.

Birlesken óndiris

Sońǵy jyldary ónerkásiptik kooperasıanyń keńeıýi baıqalady. 2026 jyldyń naýryz aıynda Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan men Reseı 122 iri birlesken jobany júzege asyrǵanyn, olardyń quny shamamen 25 mlrd dollar ekenin málimdedi. Bul jobalar tek shıkizattyq bastamalarmen shektelmeı, mashına jasaý, munaı hımıasy, kólik ınfraqurylymy, sıfrlandyrý jáne energetıka salalaryn qamtıdy. Manarbek Qabazıevtiń aıtýynsha, qazirgi kezeńniń basty ereksheligi – jekelegen jobalardan júıeli ózara is-qımylǵa kóshý. Energetıka, kólik, sıfrlandyrý jáne gýmanıtarlyq salalardaǵy sınergıalyq tıimdilik eki el ekonomıkasynyń uzaq merzimdi básekelestik artyqshylyqtaryn arttyrady.

Energetıka salasyndaǵy kooperasıanyń mańyzdy jobalarynyń biri – Qazaqstandaǵy alǵashqy atom elektr stansıasynyń qurylysy. Bul joba el ekonomıkasyn transformasıalaýǵa, joǵary tehnologıalyq sala qurýǵa jáne jańa óndiristik tizbekterdi qalyptastyrýǵa yqpal etedi. Sondaı-aq, munaı-gaz salasyndaǵy jáne elektr energetıkasyndaǵy yntymaqtastyq damyp keledi. QR Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenovtiń Máskeýde reseılik áriptestermen ótkizgen kezdesýinde birlesken ınfraqurylymdyq jobalar, munaı-gaz salasyndaǵy yntymaqtastyq, elektr energetıkasy jáne energetıkalyq qaýipsizdik máseleleri talqylandy.

Eýrazıanyń logıstıkalyq toraby

Jahandyq saýda baǵyttarynyń qaıta qurylýynan keıin Qazaqstannyń Shyǵys pen Batys arasyndaǵy tranzıttik aýmaq retindegi mańyzy artty. Qazaqstan-Reseı ózara is-qımyly úshin Reseıdi, Qazaqstandy jáne Ońtústik Azıa elderin baılanystyratyn «Soltústik-Ońtústik» halyqaralyq kólik dálizi mańyzdy ról atqarady. Qytaı men Eýropany baılanystyratyn baǵyttardyń da mańyzy joǵary.

Astana men Máskeý Qazaqstandy Eýrazıanyń ortalyq tranzıttik habtarynyń birine aınaldyrý týraly belsendi túrde aıtýda. Baýyrjan Ysqaqovtyń aıtýynsha, eger sıfrlandyrý, «Soltústik-Ońtústik» dálizin damytý jáne shekara mańyndaǵy ınfraqurylymdy jańǵyrtý jobalary tolyq júzege asyrylsa, Qazaqstan Eýrazıadaǵy negizgi tranzıttik habtardyń birine aınalýy múmkin. Bul Qytaı, Reseı jáne Eýropa arasyndaǵy mańyzdy logıstıkalyq torap retinde eldiń pozısıasyn nyǵaıtady. Tranzıttik kiristerdiń ósýi logıstıka salasyna ınvestısıa tartý úshin qosymsha múmkindikter týdyrady.

Kólik salasyn sıfrlandyrý – qarqyndy damyp kele jatqan salalardyń biri. 2026 jyldyń aqpanynan bastap Qazaqstan tranzıttik tasymaldar úshin navıgasıalyq plomba júıesin engizdi. Bul júkterdi fızıkalyq tekserýsiz baqylaýǵa jáne shekaradan ótý ýaqytyn qysqartýǵa múmkindik beredi. Temirjol qujat aınalymy da birtindep elektrondy formatqa kóshirilýde. Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy ushqyshsyz kólik jáne salanyń sıfrlandyrý salasyndaǵy ózara is-qımyl týraly memorandýmǵa qol qoıylýy yntymaqtastyqqa qosymsha serpin berdi.

Ári qaraıǵy ózara is-qımyl máseleleri

Joǵary deńgeıdegi yntymaqtastyqqa qaramastan, ekijaqty kún tártibinde qosymsha pysyqtaýdy talap etetin birqatar máseleler bar. Sonyń biri – qazaqstandyq aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń reseılik kólik ınfraqurylymyna qoljetimdiligi. 2026 jyldyń sáýir aıynda Qazaqstan reseılik teńiz porttary arqyly astyq pen burshaq daqyldaryn tranzıtteýge qoıylǵan shekteýlerdi alyp tastaý máselesin qaıta kóterdi. Manarbek Qabazıevtiń aıtýynsha, bul máseleni sheshý logıstıkalyq shyǵyndardy azaıtyp, qazaqstandyq agrarıılerdiń eksporttyq jetkizilimderiniń turaqtylyǵyn arttyrady.

Taǵy bir mańyzdy taqyryp – sý qaýipsizdigi. Astana men Máskeý Ertis sýyn paıdalaný jáne sý sharýashylyǵynyń bas josparyn daıyndaý boıynsha birlesken jumysty jalǵastyrýda. Sarapshylar klımattyń ózgerýi jáne sý resýrstarynyń tapshylyǵy jaǵdaıynda transshekaralyq ózender máselesiniń aımaqtyq saıasat úshin mańyzy arta beretinin atap ótedi.

Syrtqy ekonomıkalyq táýekelder, sonyń ishinde sanksıalyq qysym jáne jekelegen salalardyń syrtqy jaǵdaılarǵa táýeldiligi de saqtalýda. Baýyrjan Ysqaqovtyń pikirinshe, Qazaqstan úshin eń tıimdi strategıa – Reseımen yntymaqtastyqty damyta otyryp, Qytaımen, Ortalyq Azıamen, Eýropamen jáne Taıaý Shyǵyspen baılanystardy nyǵaıtý.

Gýmanıtarlyq ólshem

Sońǵy aılarda bilim, mádenıet jáne týrızm salalaryndaǵy yntymaqtastyq aıtarlyqtaı kúsheıdi. 2026 jyldyń sáýir aıynda QR Premer-mınıstriniń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva reseılik «Sırıýs» federaldy aýmaǵynyń basshylyǵymen kezdesý ótkizdi. Taraptar birlesken bilim berý jobalaryn, shyǵarmashylyq mektepterdi damytýdy jáne reseılik-qazaqstandyq balalar orkestrin qurýdy talqylady. Qazirgi tańda «Sırıýs» mektepteri Almatyda, Astanada jáne Qazaqstannyń basqa qalalarynda jumys isteıdi.

Sonymen qatar, akademıalyq yntymaqtastyq, ǵylymı bastamalar jáne mádenı almasý belsendi túrde keńeıýde. Manarbek Qabazıevtiń aıtýynsha, gýmanıtarlyq baǵyt ekijaqty qarym-qatynastyń tolyqqandy quramdas bóligine aınalýda. Mundaı jobalar mádenıetaralyq dıalogty nyǵaıtyp, adam kapıtalyn damytady jáne halyqtar arasynda senim negizin qalaıdy.

Kelissóz kún tártibin ne anyqtaıdy

Vladımır Pýtınniń Astanaǵa memlekettik sapary taraptarmen strategıalyq mańyzdy oqıǵa retinde qarastyrylady. Kelissózder energetıka men kólik salasynan bastap sıfrlandyrý, ónerkásiptik kooperasıa jáne gýmanıtarlyq salaǵa deıingi ekijaqty qarym-qatynastardyń barlyq spektrin qamtıdy dep kútilýde. Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy qarym-qatynas klasıkalyq «eksport – ımport» modelinen asyp, birlesken ınfraqurylym, ónerkásiptik kooperasıa, tranzıttik ózara táýeldilik jáne tehnologıalyq yntymaqtastyqqa negizdelgen kúrdeli baılanystar júıesi qalyptasýda.

Bul rette Qazaqstan kópvektorly syrtqy saıası baǵytty ustanyp, ártúrli derjavalarmen qarym-qatynastardyń teńgerimin saqtap qalýda. Manarbek Qabazıevtiń aıtýynsha, Qazaqstan Reseımen ózara tıimdi baǵyttar boıynsha yntymaqtastyqty tereńdete otyryp, Qytaımen, Eýropamen, Túrkıamen, AQSH-pen jáne Ortalyq Azıa elderimen dıalogty damytýda. Mundaı tásil strategıalyq ıkemdilik pen turaqtylyqty saqtaýǵa múmkindik beredi.

Álemdik ekonomıkanyń transformasıasy aıasynda qazaqstandyq-reseılik seriktestiktiń Eýrazıa keńistigi úshin mańyzy arta túsýde. Qazaqstan úshin Reseı iri saýda seriktesteriniń, ınvestorlardyń jáne aýqymdy ınfraqurylymdyq jobalardyń qatysýshylarynyń biri bolyp qala beredi. Máskeý úshin Astana eń jaqyn odaqtas qana emes, sonymen qatar eýrazıalyq keńistiktegi negizgi ónerkásiptik jáne logıstıkalyq seriktes bolyp tabylady. Aldaǵy Astanadaǵy kelissózder, ádette, qoldanystaǵy ózara is-qımyl tetikterin damytýmen ǵana emes, sonymen qatar jańa geoekonomıkalyq shyndyqqa sáıkes qarym-qatynastardy jetildirýge baǵyttalady.