InfoHub Logo

Qazaqstandaǵy ekologıalyq tólemderdiń, ıaǵnı ýtılsbor aqshasynyń qaıda jumsalatyny týraly kópten beri aıtylyp júrgen suraqqa «Jasyl damý» AQ (ROP operatory) jaýap berdi. Kompanıa 2024-2025 jyldardaǵy jumys nátıjeleri men aldaǵy josparlaryn jarıalap, qarjynyń naqty qaı baǵyttarǵa baǵyttalǵanyn ashyqtap kórsetti.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

«Jasyl damý» degen ne?

Kompanıa óz jumysynyń quqyqtyq negizin túsindirip, «Jasyl damý» eshqandaı jeke memlekettik baǵdarlama emes ekenin jáne qarajatty óz erkimen jumsamaıtynyn atap ótti. Barlyq ýtıldik tólemder Ekologıalyq kodeks pen úkimet qaýlylarynda belgilengen erejelerge sáıkes jumsalady.

«Qazirgi tańda zańnamada «Jasyl damý» baǵdarlamasy degen uǵym joq. Alaıda, «Jasyl damý» AQ 2022 jylǵy 18 qańtardaǵy №20 úkimet qaýlysyna sáıkes, óndirýshilerdiń (ımporttaýshylardyń) keńeıtilgen mindettemeleriniń operatory bolyp belgilendi», – delingen kompanıanyń jaýabynda.

Demek, «Jasyl damý» jeke qor emes, ýtıldik tólemderdi jınap, olardy Ekologıalyq kodekste aldyn ala anyqtalǵan baǵyttarǵa bóletin operator rólin atqarady.

Qaldyqtardy qaıta óńdeýge 185 mlrd teńge

Resmı jaýapqa sáıkes, eń úlken shyǵyn baǵyty – qaldyqtardy qaıta óńdeý jáne ekinshi shıkizattar salasyndaǵy jobalardy jeńildirilgen qarjylandyrý. Operator ROP málimetinshe, 2024-2026 jyldarǵa osy maqsattarǵa 185 mlrd teńge qarastyrylǵan. Bul qarajat «Jasyl damý»-da qalmaı, ónerkásipti damytý qory arqyly naqty jobalarǵa baǵyttalady. Aqsha qaldyqtardy qaıta óńdeý zaýyttaryn salý men jańǵyrtýǵa, suryptaý jelilerin iske qosýǵa, sondaı-aq ekinshi shıkizatpen jumys isteıtin kompanıalardyń jabdyqtary men ınfraqurylymyn jańartýǵa jumsalady.

«Ýtıldik tólem qarajaty «Ónerkásipti damytý qory» AQ arqyly qaldyqtardy qaıta paıdalanýǵa daıarlaý, suryptaý, óńdeý jáne joıý boıynsha óndiristerdi salý men damytý jobalaryn qarjylandyrýǵa baǵyttalady», – dep túsindirdi ROP operatory.

«Jasyl damý» derekteri boıynsha, qaldyqtardy basqarý salasyndaǵy 25 ınvestor qazirdiń ózinde 93,7 mlrd teńge alǵan. Bul qarajat eki jyl ishinde bólingen.

«Qarjylandyrylǵan jobalar aıasynda jalpy qýattylyǵy jylyna 395 myń tonna bolatyn 14 qaldyq óńdeý zaýytyn iske qosý, qýattylyǵy jylyna 490 myń tonna bolatyn tórt suryptaý jelisin ashý, sondaı-aq 112 qoqys tasıtyn arnaıy kólik satyp alý josparlanýda», – dep habarlady kompanıa.

Bul jobalarǵa tartylǵan jeke ınvestısıalar kólemi 18,7 mlrd teńgeni qurady. «Jasyl damý» habarlaýynsha, nysandardyń kópshiligi áli qurylys kezeńinde, sondyqtan ınvestısıalardyń tıimdiligi ýaqytqa sozylady.

EcoQolday: naqty óńdeý úshin tólem

Jańa óńdeý qýattaryn salý boıynsha ınvestısıalyq jobalardan bólek, ROP operatorynyń jumys istep turǵan kásiporyndardy qoldaýǵa arnalǵan jeke baǵyty bar. Bul – EcoQolday baǵdarlamasy. Ol qaldyqtarmen jumys isteý naryǵynda, ıaǵnı olardy jınaý, tasymaldaý jáne óńdeýmen aınalysatyn kompanıalarǵa arnalǵan. Bul jaǵdaıda tólemder nysandardyń qurylysyna emes, naqty óńdelgen kólemge baılanysty.

2024 jyly ROP operatory EcoQolday baǵdarlamasynyń qarjylandyrýyn qaıta iske qosty. Búgingi tańda baǵdarlama boıynsha 84 kelisimshart jasalǵan, al 2024-2025 jyldardaǵy jalpy tólem kólemi 884 mln teńgeden asqan. Baǵdarlama qaıta iske qosylǵannan keıin óńdeý kólemi aıtarlyqtaı ósken.

«2024 jyly 11 myń tonna qaldyq óńdeldi, al 2025 jyly bul kórsetkish bes esege jýyq ósip, 49 myń tonnadan asty. Eki jylda barlyǵy 60 myń tonnadan astam qaldyq óńdeýge baǵyttaldy, onyń basym bóligi qaǵaz ben shyny. 2026 jylǵa EcoQolday-dy júzege asyrýǵa 2,3 mlrd teńge qarastyrylǵan», – delingen jaýapta.

Infraqurylym jáne ekologıalyq aǵartý

Bólek shyǵyn baǵyty – bólek jınaýdy damytý jáne ekologıalyq aǵartý. Kompanıa habarlaǵandaı, bul shyǵyndar óńdeýdiń jyldam ósýin bermese de, Ekologıalyq kodekske mindetti bólik retinde engizilgen.

«ROP operatory ekologıalyq mádenıetti qalyptastyrýǵa jáne qaldyqtardy bólek jınaýdy damytýǵa baǵyttalǵan is-sharalar júrgizedi. Bul konteınerler men eko-ýrnalar ornatý, aqparattyq materıaldar taratý, sondaı-aq ulttyq parkter men mektepterde bilim berý jobalaryn qamtıdy», – deıdi «Jasyl damý» ókilderi.

Kompanıa ýtılsbordyń tıimdiligin tolyq baǵalaý tek tolyq eseptilik jarıalanǵannan keıin múmkin bolatynyn atap ótti.

«ROP operatorynyń 2025 jylǵa arnalǵan esebi ýákiletti organǵa 2026 jyldyń 1 mamyryna deıin usynylǵannan keıin ornalastyrylady. Oǵan deıin qarajattyń jumsalýy týraly derekter jekelegen baǵyttar boıynsha, biryńǵaı jıyntyqsyz beriledi», – dep habarlady «Jasyl damý».

Qazaqstandaǵy ýtıldik tólem bastapqyda qaldyqtardy qaıta óńdeýdi damytýǵa ekonomıkalyq yntalandyrý retinde oılastyrylǵan bolatyn. Alaıda, is júzinde bul tetiktiń tıimdiligi uzaq ýaqyt boıy daýly másele bolyp keldi. Tólemder jınalǵanymen, qaldyqtardy qaıta óńdeý deńgeıi tómen bolyp, qatty turmystyq qaldyqtardyń kóbi polıgondarǵa jóneltildi. Bul halyq pen bıznes arasynda «Ýtılsbor aqshasy qaıda ketedi?» degen suraq týdyrdy.

Óndirýshiler men ımporttaýshylardyń keńeıtilgen mindettemeleri (ROP) júıesi qaıta iske qosylǵannan keıin memleket «biryńǵaı qor» modelinen bas tartyp, Ekologıalyq kodeks normalary arqyly qarajatty rettelgen túrde bólýge kóshti. Nátıjesinde, ýtılsbor búginde biryńǵaı baǵdarlama emes, ártúrli tıimdilik merzimi bar quraldar jıyntyǵy retinde jumys isteıdi.