InfoHub Logo

Endi elestetip kórińiz: jatyn bólme, as úı jáne qonaq bólme – bári bir bólmede, aýmaǵy 15-20 sharshy metr, kireberissiz. Tek dárethanasy bólek. Bul jataqhanadaǵy bólme emes, qazir mundaı shaǵyn páterlerdi «stýdıa» nemese «apartament» dep ataıdy. Bul úrdis álemde keńinen taralýda. Onda bul turǵyn úıler Qazaqstanda qanshalyqty tanymal? Jańa salynǵan úılerde nege shaǵyn páterler kóbirek kezdesedi? Osyndaı baspanalar qandaı talaptarǵa saı bolýy kerek jáne nelikten zańsyz bolýy múmkin? Osy suraqtarǵa jaýap izdep kóreıik.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Basqa elderdegi shaǵyn páterler týraly

«15-20 sharshy metr – bul áli eshteńe emes», – deıdi joǵary sanatty rıeltor Aleksandr Bıketov. – «Polshanyń Krakov qalasynda álemdegi eń kishkentaı, aýmaǵy nebári 2,5 sharshy metr bolatyn páter bar».

Bul erekshe nysannyń sýretin biz jyljymaıtyn múlik jaldaý saıtynan taptyq. Sıpattamada aıtylǵandaı, bul álemdegi eń kishkentaı páter. Terezesi joq zamanaýı stýdıa. Aralyq qabyrǵanyń ar jaǵynda dýsh pen dárethana ornalasqan, al tósek ústińgi qabatta, qarsydaǵy qabyrǵada kishkentaı teledıdar bar.

Munda úsh kún turý úshin – bul eń qysqa merzim – 72 myń teńgeden astam aqsha tóleýge týra keledi.

Álemniń basqa elderinde de osyndaı mysaldardy kezdestirýge bolady. Mysaly, Londonda burynǵy qoımalarǵa ornalastyrylǵan, aýmaǵy 5,5 sharshy metr bolatyn páterler bar ekeni Techinsider.ru saıtynda jazylǵan.

Nú-Iorkte, munda jaldamaly páterlerdiń baǵasy tym qymbat, 7,2 sharshy metrlik páterdi áldeqaıda arzan baǵamen jalǵa alýǵa bolady. Biraq, dárethana men as úıdi úı ıelerimen bólisýge týra keledi.

Parıjdegi menshikti jumys orny, as úıi jáne vanasy bar kishkentaı páterdi 7,9 sharshy metrge syıdyrýǵa múmkindik bolǵan. Buryn bul bólme qyzmetshilerge arnalǵan bólme bolǵan eken.

Árıne, mundaı turǵyn úı buqaralyq naryq emes, ıaǵnı úlken kólemde jasalmaıdy jáne belgili bir tutynýshylar tobyna arnalǵan. Mysaly, týrıser úshin erekshe jaǵdaıda birneshe kún turý qyzyqty tájirıbe bolady.

Biraq bul bastapqy jyljymaıtyn múlik naryǵynda da jeke segmentke aınaldy. Qurylys salasyndaǵy Qazaq Expert Club sarapshysy Dılára Seıtnurovanyń aıtýynsha, shaǵyn turǵyn úıler qymbat jeri bar qazirgi megapolısterde, mysaly Máskeýde paıda bola bastady.

«Bul trend 2018 jyl shamasynda paıda boldy», – dep rastaıdy rıeltor Aleksandr Bıketov. – «Sebebi Máskeýdegi jyljymaıtyn múlik baǵasy óte qatty ósti. Arzan páterlerge, ásirese ortalyqqa jaqyn jerlerde qajettilik týyndady. Osylaısha, 9-10-20 sharshy metrlik stýdıalar paıda boldy. Iá, aýmaǵy kishkentaı, biraq qalalyq tirkeýde bolasyz, qala turǵyny bolasyz. Onyń ústine – barlyq ınfraqurylymǵa qoljetimdilik bar».

2010 jyldardyń sońyna qaraı, Dılára Seıtnurovanyń aıtýynsha, 11-15 sharshy metrlik stýdıalar buqaralyq ónimge aınalyp, Máskeýdegi jańa úılerdegi usynystardyń onnan bir bóligin qurady.

Shaǵyn «kvadrattar» Qazaqstanda qalaı bekidi

Bir kezderi jańa turǵyn úı keshenderindegi shaǵyn páterler nusqasy Qazaqstanda da trendke aınaldy. Biraq jalpy, qazaqstandyqtar úshin, ásirese egde býyn úshin, shaǵyn turǵyn úıler tańsyq emes.

Burynǵy jataqhanalar

Ótken ǵasyrdyń 60-shy jyldarynda keńestik «malosemeıkalarda» – bul otbasyly juptarǵa arnalǵan jataqhanalar – jáne «hrýshevkalarda» toǵyz sharshy metrden bastalatyn turǵyn bólme men bes sharshy metrden bastalatyn as úı alýǵa bolatyn edi. Biraq keıin bul segment jobalaý praktıkasynan shyǵyp qaldy.

Qazirgi jyljymaıtyn múlik naryǵy týraly aıtatyn bolsaq, alǵashqy shaǵyn páterler burynǵy jataqhana bólmeleri negizinde paıda boldy, dep eske alady Aleksandr Bıketov:

«Olar Astanada jetkilikti boldy, ásirese Almatyda kóp boldy. Iaǵnı, bólmeler – ádette toǵyz sharshy metr bolatyn – jekeshelendirilip, olardan tolyqqandy páterler jasaldy, sonda dárethanalar da ornalastyryldy. Keıin mundaı turǵyn úıler satyldy, olar boıynsha usynystar áli de bar. Bir ǵana eskeretin jaıt, burynǵy jataqhanalardaǵy páterler ıpotekaǵa jatpaıdy, sondyqtan olardy qolma-qol aqshaǵa satyp alady».

TengriHome jarnama saıttaryndaǵy mundaı jyljymaıtyn múlik usynystaryn zerttedi. Burynǵy jataqhanadaǵy almatylyq shaǵyn páter 6-dan 25 mıllıon teńgege deıin turady. Árıne, baǵasy ornalasqan jeri men aýmaǵyna baılanysty. Qalanyń tómengi jaǵyndaǵy toǵyz sharshy metrlik páterler eń arzany, biraq ortalyqta 30 sharshy metrge jýyq páterler de usynylady. Bul – keńestik «malosemeıkalar».

Astanada osyndaı nusqalar 7,5-ten 13,5 mıllıon teńgege deıin turady.

Jańa úılerdegi shaǵyn páterler

Qashan jáne nege paıda boldy

Jańa úılerdegi alǵashqy zamanaýı shaǵyn páterler, dep kórsetedi Dılára Seıtnurova, 2010 jyldardyń ortasynda Astana men Almatyda paıda boldy. Olar 25-30 sharshy metr aýmaqtaǵy stýdıa-páter formatynda jasaldy.

Anyqtama: stýdıa-páter – bul bólmeler arasynda ishki qalqalary joq, ashyq josparly turǵyn úı. Bir keńistikte as úı, qonaq bólmesi jáne jatyn bólme ornalasqan. Tek dárethana ǵana bólek bólme.

Biraq spıkerler atap ótkendeı, 2018 jyldan keıin mundaı jyljymaıtyn múlikterdi kóbirek sala bastady.

«Men Almatyda 2018-2019 jyldary salynǵan turǵyn úı keshenin jaqsy esimdemin, onyń jertóle qabaty osyndaı kishkentaı páterlerge – 13-ten 20 sharshy metrge deıin – bólingen bolatyn. Tek, onda tolyqqandy terezeler bolmady, biraq kórý terezeleri bar edi. Sol kezde mundaı páterler segiz mıllıon teńgege satyldy, ıaǵnı jataqhanalarmen birdeı baǵada, biraq bir bólmeli páterden eki ese arzan. Olarǵa suranys joǵary boldy», – dep eske alady Aleksandr Bıketov.

Dılára Seıtnurova «shaǵyn aýmaqty» jappaı salý – bul sáýlettik eksperıment emes ekenin, naryq zańdarymen jáne satyp alýshynyń suranysymen aıqyndalǵanyn, ol metr baǵasyna emes, jalpy somaǵa qaraıtynyn qosady.

Shaǵyn páterdiń baǵasy tolyqqandy «bir bólmeli» páterden de tómen bolady, demek «shaǵyn páterge» suranys joǵary bolady. Sonymen qatar – shaǵyn páterler birinshi bolyp satylady jáne qurylysqa erte aqsha aǵynyn beredi.

«Mundaı turǵyn úı salý – bul qurylys salýshynyń ónimin tólem qabiletti suranysqa jáne ıpotekalyq qarjylandyrý baǵdarlamalaryna beıimdeý tásili boldy. Osy ýaqytqa deıin «Otbasy bank» jáne «7-20-25» baǵdarlamalary qoljetimdi ıpotekalyq tólemniń parametrlerin belgiledi, soǵan naryq ónimdi beıimdedi. Qurylys salýshy suranys parametrlerine sáıkes aýmaqtardy ońtaılandyrýdyń eń ekonomıkalyq negizdelgen jolyn tańdady», – dep túsindiredi sarapshy.

Dıláranyń aıtýynsha, barlyq ıpotekalyq ónimderdiń óz nesıe lımıti bar. Mysaly, Almatydaǵy ekonom-klassty turǵyn úı keshenindegi 30 sharshy metrlik stýdıa 2025 jyly 18-26 mıllıon teńge aralyǵynda boldy. Bul bank ortasha tabysy bar otbasyǵa maquldaı alatyn jáne bere alatyn nesıe shegi.

Sondyqtan qazaqstandyqtar shaǵyn páterdi alǵashqy menshikti baspanasy retinde nemese ınvestısıa retinde – jaldap berý úshin alady.

«Nátıjesinde, 2020 jyldan bastap Almatydaǵy jańa turǵyn úı keshenderinde 35 sharshy metrge deıingi páterler úlesi ósýde. Almatydaǵy 2023-2025 jyldardaǵy turǵyn úı keshenderine arnalǵan jyljymaıtyn múlik portaldaryndaǵy usynystar derekteri boıynsha, 18-28 sharshy metrlik stýdıalar ekonom jáne komfort-klasstaǵy jobalardaǵy páterlerdiń 25-40 paıyzyn quraıdy», – deıdi Dılára Seıtnurova.

Qazirgi tańda qazaqstandyq naryq qandaı shaǵyn páterlerdi usynady?

Astanada 15-20 sharshy metrlik zamanaýı shaǵyn formattaǵy páterlerdi tabýǵa bolady. Eń arzan nusqalar bıik ǵımarattarda emes, 2000 jyldardyń basynda salynǵan úsh-tórt qabatty kirpish úılerde ornalasqan. Mundaǵy turǵyn úı 7 mıllıon teńgeden bastalady. Jańa bıik ǵımarattarda, ortańǵy qabattarda – 12-15 mıllıon teńge.

Almatyda mundaı turǵyn úı baǵasy 10 sharshy metr úshin 9 mıllıon teńgeden bastalyp, 20 sharshy metr úshin 23,5 mıllıon teńgege deıin jetedi.

«Normatıvtik baza turǵyn qabatta shaǵyn páterge ruqsat etedi, eger [erejeler jınaǵy (SP RK 3.02-101-2012)](https://k.akyl.kz/wp-content/uploads/2019/11/%D0%97%D0%94%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%AF-%D0%96%D0%98%D0%9B%D0%86%D0%95-%D0%9C%D0%9D%D0%9E%D0%93%D0%9E%D0%9A%D0%92%D0%90%D0%A0%D0%A2%D0%98%D0%A0%D0%9D%D0%AB%D0%95.pdf) saqtalsa. Bul qujatta shaǵyn páterlerdiń parametrleri de sıpattalǵan. Mysaly: tóbeniń bıiktigi – keminde 2,5 metr, balkonnyń bolýy, mindetti normatıvtik ınsolásıa jáne tabıǵı jaryqtandyrý. Aýmaq boıynsha da normalar bar: as úı – keminde bes sharshy metr, al jalpy turǵyn aýmaq – keminde 12 sharshy metr. Al QR «Turǵyn úı qatynastary týraly» zańy boıynsha ár adamǵa tıesili paıdaly aýmaq keminde 18 sharshy metr bolýy kerek degen norma bar», – deıdi spıker.

Sondyqtan as úı aımaǵy úsh-tórt sharshy metrdi alyp, turǵyn bólmeniń bir bóliginde ornalasqan 15-22 sharshy metrlik stýdıa, keıbir jaǵdaılarda parametrlerge sáıkestigin jeke baǵalaýdy talap etedi.

«Men satyp alýshyǵa quqyq belgileıtin qujattardaǵy EJ, sondaı-aq úı-jaıdyń maqsaty boıynsha parametrlerdi qaraýǵa keńes beremin», – dep keńes beredi Dılára Seıtnurova.

Sokol jáne tehnıkalyq qabattar

Almatyda, elordamen salystyrǵanda, jarnamalarǵa qaraǵanda, jertóle qabattaryndaǵy turǵyn úı nusqalary jıirek usynylady – jóndeýsiz úı-jaıdy 2,5 mıllıon teńgege tabýǵa bolady. Sońǵy qabattarda da nusqalar bar. Bul jaǵdaılarda da tekserý qajet: bul turǵyn qabat pa, álde tehnıkalyq qabat pa?

«Munda aıyrmashylyqty túsiný mańyzdy. Turǵyn qabatta normatıvtik shaǵyn páter bar. Al jertólede, podvalda, tehnıkalyq qabattaǵy nusqalar bolady. Biraq erejeler jınaǵyna (SP RK 3.02-101-2012) sáıkes, jertóle jáne podval qabattarynda turǵyn úı-jaılarǵa ruqsat etilmeıdi. Tehnıkalyq qabattar da sol EJ boıynsha turýǵa arnalmaǵan», – dep atap kórsetedi jyljymaıtyn múlik sarapshysy.

Mansard qabatyndaǵy páterler

Sondaı-aq, materıaldy daıyndaý barysynda biz shatyr astyndaǵy – ıaǵnı úıdiń shatyry astyndaǵy – 18 sharshy metrlik páter satylymy týraly habarlandyrýǵa tap boldyq.

Onyń ústine, habarlandyrýda turǵyn úıdiń shaǵyn páterlerge arnalǵan úı ekeni kórsetilgen. Iaǵnı, bul formatqa baǵyttalǵan nysandar bar.

«Mansarda tek tóbeniń bıiktigi, ınsolásıa jáne evakýasıa joldarynyń bolýy talaptary saqtalǵan jaǵdaıda ǵana turǵyn qabat retinde ruqsat etiledi», – dep atap kórsetedi Dılára Seıtnurova.

Basqa nusqalar

Rıeltor Aleksandr Bıketov buǵan basqa mysaldardy qosady – mysaly, bólingen turǵyn úıler. Bul úlken páterlerdi satyp alyp, olardy, mysaly, úsh 20-25 sharshy metrlik páterge bólgen jaǵdaı. Sondaı-aq, Almatydaǵy qonaq úı keshenderindegi apartament formatyndaǵy jyljymaıtyn múlikter satylymǵa shyqty. Mundaı habarlandyrýdyń avtory bylaı dep jazǵan:

«Páter sýbarenda arqyly aıyna 300-350 myń teńge kóleminde jaqsy turaqty tabys ákeledi».

Anyqtama: apartament – mundaı nysandar kóbinese qonaq úı kesheninde, apart-otelinde ornalasqan. Olar qonaq úı nómiri sıaqty kórinedi, biraq bólmede, jatyn ornynan basqa, ádette shaǵyn as úı bolady. Negizinen mundaı nysandardy keıinnen jaldap berý úshin satyp alady.

«Munda úı-jaıdyń bastapqy maqsatyna sáıkes kelmeıtin formattar bolýy múmkin ekenin qosý kerek: sol apartamentter, nómirlik qor. Olar turǵyn qorǵa kirmeıdi, bul komersıalyq maqsattaǵy úı-jaılar. Al turaqty tirkeý, tirkeý – ol jerde suraq týdyrady, jáne komýnaldyq qyzmetterge tarıfter basqasha bolady, óıtkeni bul komersıalyq úı-jaı», – dep joramaldaıdy Dılára Seıtnurova.

Sarapshylardyń segment boıynsha boljamdary

Sarapshylar segmenttiń qalyptasqanyna senimdi – onyń óz baǵasy jáne óz satyp alýshysy bar. Seıtnurova shaǵyn páterdi jeke naryqtyq ónim dep sanaıdy. Ol «eki bólmeli» jáne «úsh bólmeli» páterlermen básekelespeıdi. Kerisinshe – jaldamaly pátermen nemese ata-anasynan bólme alýmen básekelesedi. Al qazaqstandyqtar kóbinese shaǵyn stýdıany tańdaıdy.

«Almatydaǵy 2024-2025 jyldardaǵy jańa úılerdegi 18-25 sharshy metrlik stýdıanyń sharshy metriniń baǵasy ortasha baǵadan 15-30 paıyzǵa joǵary. Satyp alýshy menshikke ıe bolý múmkindigi úshin syıaqy tóleıdi. Investor jaldaýdy tez júzege asyrý úshin syıaqy tóleıdi. Metro, ýnıversıtetter jáne ortalyq mańyndaǵy qolaıly jerde jaqsy jaldaý kiristiligi jyldyq 9-10 paıyzdy quraıdy», – dep sandarmen bólisedi Dılára Seıtnurova.

Sarapshylardyń pikirinshe, munda ártúrli senarıler damýy múmkin. Bir jaǵynan, tejeýshi faktorlar paıda bolady.

«2026 jyldyń shildesinen bastap kúshine enetin QR «Sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys qyzmeti týraly» jańa Kodeksi jobalyq saraptamany jáne úı-jaılardyń maqsatyna qoıylatyn talaptardy qataıtady. Al biz aıtqanymyzdaı, stýdıa-páterler kóbinese jertóle, tehnıkalyq qabattarda ornalasady. Sodan keıin, QR «Turǵyn úı qurylysyndaǵy úlestik qatysý týraly» zańyna engizilgen túzetýler qurylys salýshylardyń jumysyn qataıtady. Demek, shaǵyn aýmaqtarmen jumys isteıtin usaq qurylys salýshylardyń bir bóligin naryqtan shyǵarady», – deıdi Dılára Seıtnurova.

Sonymen qatar, ıpotekalyq baǵdarlamalar «arzandap», halyqtyń naqty tabysy 20-30 paıyzǵa ósse, segment «qysqarýy» múmkin. Bul jaǵdaıda, sarapshynyń pikirinshe, qazaqstandyqtar úlken aýmaqtarǵa aýysady. Biraq orta merzimdi perspektıvada bul tendensıa joq.

«Qazirgi ýaqytta qurylys salýshyny da, tutynýshyny da shaǵyn aýmaqtarǵa nazar aýdarýǵa ıtermeleıtin qarapaıym sharttar áreket etedi. Komersıalyq ıpotekanyń mólsherlemesi eki tańbaly bolyp qalýda. «7-20-25», «Naýryz» jeńildikti baǵdarlamalary nysannyń aýmaǵyn emes, nesıe somasynyń joǵarǵy shegin belgileıdi. Mundaı qurylymmen qurylys salýshy árqashan tólem lımıtine sáıkes ónimdi bóledi. Sondyqtan Almaty men Astanadaǵy shaǵyn páter – bul qazirgi turǵyn úı ekonomıkasyndaǵy jumys isteıtin ónim», – dep sendiredi spıker.

Al Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq ulttyq palatasynyń prezıdenti Talǵat Muhamedǵalıev joramaldaıdy: qazirgi turǵyn úı baǵalary men qazaqstandyqtardyń tómen satyp alý belsendiligin eskere otyryp, jaqyn bolashaqta naryqtaǵy mundaı páterlerdiń sany artýy múmkin.

«Tek, belgili bir qaıshylyq alańdatady. Úıdi, mysaly, úshinshi komfort klasyn alaıyq. Eger erejeler jınaǵyna (SP) júginsek, bul úıdegi páterler úshin adam basyna shaqqandaǵy turǵyn aýmaq – keminde 18 sharshy metr bolatyn parametrler bolady. Al munda «shaǵyn páterdiń» óziniń aýmaǵy shamamen 20 sharshy metr, ol qalaı ornalasady? Sondyqtan mundaı páterlerdi kóbinese tyıym salynǵan jerlerge – jertóle jáne tehnıkalyq qabattarǵa, podvaldarǵa ornalastyrýy múmkin. Bul ortaq menshik bolyp sanalsa da, ıaǵnı osy úı páterleriniń ıeleriniń menshigi bolyp sanalsa da», – dep táýekelderdi sıpattaıdy Talǵat Muhamedǵalıev.

Alaıda, bolashaqta tek shaǵyn páterlerden turatyn úıler kóbirek paıda bolýy múmkin dep sanaıdy. Biraq onda, onyń pikirinshe, qoldanystaǵy qurylys normatıvterin qaıta qaraý qajet. Mysaly, erejeler jınaǵynda TK-daǵy ár páterge arnalǵan avtokólik oryndarynyń sany týraly talaptar bar. Shaǵyn turǵyn úı úshin olar mindetti emes. Múmkin, bul normalardy qaıta qaraý kerek.

Al «Turǵyn úı qatynastary týraly» zańǵa shaǵyn turǵyn úı uǵymyn engizý jaqsy bolar edi, deıdi Muhamedǵalıev. Sebebi bizde shaǵyn aýmaqtar bar, olar suranysqa ıe, biraq belgili bir dárejede áli de «sur aımaqta» qalyp otyrǵandaı.