InfoHub Logo

2026 jyl Qazaqstanda sıfrlandyrý men jasandy ıntellekt jyly bolyp jarıalandy. Alaıda, eldegi sý tasqynynan bastap, bılik jobalaryndaǵy daýlarǵa deıingi naqty máseleler áli kúnge deıin óz sheshimin tappaı otyr. Jasandy ıntellekt (JI) adamnan asyp túsetin múmkindikterge ıe bolǵanymen, sarapshylar onyń tıimdi basqarýdy almastyra almaıtynyn jáne ashyqtyq bolmasa, búdjetti ıgerýdiń jańa quralyna aınalýy múmkin ekenin aıtady.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Sıfrlandyrý: Ýáde men shyndyq

Qazaqstan bıligi JI-di qoldanyp bastaǵanyna eki jyldan assa da, memlekettik basqarýdy sıfrlandyrý prosesteri budan da buryn bastalǵan edi. Alaıda, memlekettik basqarýdy aqparattandyrý men ońtaılandyrý jumystary júrgizilip jatqanyna qaramastan, qazaqstandyqtar onyń sapasyna áli de kóńilderi tolmaı otyr. Bul tek qarapaıym halyqtyń ǵana emes, iri sarapshylardyń da pikiri.

Saıasatker Danıar Ashimbaevtiń aıtýynsha, data-ortalyqtar kóp energıa qajet etedi, al bul energetıkany damytýdy talap etedi. Ol JI-diń bilim berý salasyna enýimen qatar, sapasyz oqýlyqtar men sıfrlandyrý bıznesiniń órkendep jatqanyn aıtady. «Adamnyń tabıǵı ıntellektýaldyq kemshiligin eshqandaı jasandy ıntellekt jaba almaıdy», – deıdi ol.

Qalalyq máseleler men «aqyldy qala»

Áleýmettik jelilerde sheneýnikterdiń tıimsiz jumysy men keıbir sheshimderdiń aqylǵa syımaıtyny týraly shaǵymdar jıi aıtylady. Almatyda jańbyr jaýsa, joldar men trotýarlar sý astynda qalatyny – osynyń bir ǵana mysaly. Bul jaǵdaı, Almaty 2016 jyldan beri «aqyldy qala» retinde tanystyrylyp, barlyq resýrstar tıimdi paıdalanylady dep jarnamalanǵan kezde odan ári ózekti bolyp kórinedi.

Sarapshylardyń pikiri

Kompúterlik tehnologıalar boıynsha sarapshy, Most Ventures venchýrlik qorynyń bas seriktesi Álim Hamıtov halyqtyń skeptısızmi túsinikti ekenin aıtady. Onyń sózinshe, adamdardyń ómiri jaqsarsa, onda JI týraly áńgimeler oryndy bolady. «Sıfrlandyrý keıbir qyzmetterdi jeńildetip, kezekterdi azaıtyp, prosesterdi jyldamdata alady. Biraq ol qalany, eldi basqarýdy almastyrmaıdy. Jáne jasandy ıntellekt ekologıa nemese qala qurylysy máselelerin sheshpeıdi. Sondyqtan munda qural men naqty ózgeristerdi shatastyrmaý mańyzdy», – deıdi ol.

Ekologıalyq jáne qarjylyq saldary

JI men onyń ınfraqurylymyn damytý qorshaǵan ortaǵa keri áser etedi. Derekter ortalyqtary kóp energıa men sýdy tutynyp, elektrondy qaldyqtardy kóbeıtedi. Bul Qazaqstan sıaqty sý jáne energıa tapshylyǵy bar elder úshin úlken másele. Álim Hamıtovtiń aıtýynsha, Qazaqstanǵa JI-di tek ekonomıkalyq nemese áleýmettik tıimdiligi dáleldengen jaǵdaıda ǵana qoldaný kerek.

Qazaqstannyń ınternet-assosıasıasynyń basshysy Sháýket Sábirov JI-diń damýyna kóp qarjy men tabıǵı resýrstar qajet ekenin moıyndaıdy. Alaıda, ol bul máseleniń Qazaqstanǵa tikeleı qatysty emes ekenin, sebebi JI-di damytýmen negizinen AQSH pen Qytaı sıaqty elder aınalysatynyn aıtady. Qazaqstan tek daıyn tehnologıalardy qoldanady deıdi ol.

Bolashaqqa degen úmit

Degenmen, sarapshylar sıfrlandyrý men JI-diń zor áleýeti bar ekenine senedi. Máselen, Qazaqstanda memlekettik qyzmetterdiń 90%-y onlaın qoljetimdi, bul azamattar men bıznes úshin ýaqytty únemdeıdi. Sondaı-aq, densaýlyq saqtaý salasynda JI-di qoldaný arqyly ınsýlt ortalyqtarynda emdeý tıimdiligi artqan. «Tehnologıa azamattyń ýaqytyn únemdep, prosestiń qunyn azaıtyp, dıagnostıkany jaqsartyp, sybaılas jemqorlyqty azaıtyp, ashyq, ólshenetin nátıje berse, bul jaqsy. Al eger JI degen jeleýmen qymbat haıp satylsa, basqarý sapasy ózgermese, qoǵamnyń skeptısızmi oryndy», – dep qorytyndylady Álim Hamıtov.