InfoHub Logo

Jazǵy demalys maýsymy bastalǵanda, el ishindegi sý qoımalaryna erkin kirý quqyǵy týraly áleýmettik jelilerde jıi aıtyla bastaıdy. Eger jaǵajaı qorshalǵan, kúzetiletin nemese jekemenshik ıeliginde bolsa da, zań demalýshylardyń jaǵynda. Osy quqyqtyq normalar qalaı jumys isteıtinin jáne sizdi sýǵa kirgizbeı qoıǵan jaǵdaıda ne isteý kerektigin Infohub.kz saıty anyqtap kórdi.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Zań ne deıdi?

Buǵan deıin Aqmola oblysynyń blogeri Baqtıar Bashjanov Býrabaıdaǵy aqyly jaǵajaılarǵa reıd júrgizip, sýǵa qoljetimdilik týraly zańdylyqty túsindirgen bolatyn. Ol QR Konstıtýsıasynyń 6-babyna, Sý kodeksiniń 16 jáne 65-baptaryna, sondaı-aq Jalpy sý paıdalaný erejelerine silteme jasady.

«Jaǵajaı jekemenshikte nemese jalǵa alynǵan bolsa da, sýǵa deıingi 20 metrlik jaǵalaý jolaǵyna kirý erkin bolýy tıis», – dep túsindirdi Bashjanov.

Osy normalarǵa sáıkes, Qazaqstandaǵy barlyq sý aıdyndary jalpy paıdalanýǵa arnalǵan nysandar bolyp sanalady. Eshqandaı qorshaýlar, kúzet nemese ruqsat júıeleri sýǵa shomylý, demalý nemese balyq aýlaý úshin qoljetimdilikti shekteı almaıdy.

Ne úshin aqy tóleýge bolady, ne úshin bolmaıdy?

Zań jaǵajaı ıesiniń ne úshin aqy alýǵa quqyly ekenin, al ne úshin almaý kerektigin naqty kórsetedi. Tek qosymsha qyzmetter men ınfraqurylym úshin ǵana aqy alýǵa ruqsat etiledi. Olarǵa jaı ǵana demalýǵa arnalǵan oryndardy, qolshatyrlardy jáne besikterdi jalǵa berý jatady. Al sýǵa deıingi joldyń ózi kez kelgen jaǵdaıda tegin bolýy kerek.

Sýǵa kirýge tolyq tyıym salý – bul jaı ǵana buzýshylyq emes, ákimshilik quqyq buzýshylyq bolyp tabylady. QR Ákimshilik quqyq buzýshylyq kodeksiniń 364-babyna sáıkes, zań buzýshylarǵa, ásirese zańdy tulǵalarǵa 42 AEK-ke deıin aıyppul salynýy múmkin. 2026 jyly AEK mólsheri 4 325 teńge bolsa, eń joǵary aıyppul 181 650 teńgege jetedi.

Qaıda shaǵymdanýǵa bolady?

Eger sizdiń sý qoımasyna kirýińiz zańsyz shektelse, Bashjanov birden birneshe ınstansıaǵa habarlasýǵa keńes beredi: ákimdik, prokýratýra, polısıa, ekologıalyq ınspeksıa, Tutynýshylar quqyǵyn qorǵaý komıteti nemese Ekologıa mınıstrligi.

Demalys bazalarynyń ıeleri qarsy

Bul eskertýdi bári birdeı jyly qabyldaǵan joq. Demalys aımaqtarynyń ıeleri bul máseleniń ekonomıkalyq jaǵyn alǵa tartyp, pikir bildirýde.

«Men demalys bazasy úshin aqsha tóleımin, tipti artyq tóleımin, ózimniń taza ári bos jaǵajaıym bolsyn dep. Al endi bireýler shatyrlarymen kelip, tegin paıdalana ma? Jaǵajaıdy jaqsy jaǵdaıda ustaý jumysy aqysyz bolmaýy kerek», – dep jazdy Alakóldegi demalys bazasynyń ıeleriniń biri.

Basqa paıdalanýshylar bul ustanymdy qoldap, jaǵajaılardyń tazalyǵy men tártibin qamtamasyz etetin osy demalys bazalary ekenin aıtady.

Bashjanovtyń ózi sýǵa erkin qoljetimdiliktiń demalýshylardyń jaǵajaıdy taza ustaý mindetin joımaıtynyn atap ótti. Bul pikir jeke talqylaý týdyrdy – kóptegen pikir bildirýshiler erkin kelýshiler qaldyratyn qoqystyń aqyly jaǵajaı ıeleriniń basty dáleli bolatynyn aıtady.