InfoHub Logo

Elimizdegi qarjy uıymdarynda aqparattyq qaýipsizdikke qoıylatyn talaptar kúsheıtiledi. 2026 jyldyń 12 shildesinen bastap kúshine enetin jańa erejelerge sáıkes, bankter men basqa da qarjy mekemeleri klıentterdiń derekterin qorǵaý, sıfrlyq júıelerge qoljetimdilikti retteý jáne kıbershabýyldarǵa jaýap berý tártibin jańartady.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Klıentter úshin qandaı ózgerister kútilýde?

Eń basty ózgeristerdiń biri – qarjylyq uıymdardyń sıfrlyq qyzmetterine kirý kezindegi tirkelý jáne kirý rásimderi. Jańa talaptar boıynsha, klıentterdiń júıege kirýi úshin mindetti túrde ıdentıfıkasıa jáne aýtentıfıkasıa júrgizilýi tıis. Ásirese, bankterdiń qorǵanys perımetrinen tys jerlerden kirý úshin keminde eki túrli aýtentıfıkasıa faktory qoldanylatyn bolady. Bul degenimiz, parólmen qatar, bir rettik kod, elektrondy sıfrlyq qoltańba (ESQ) nemese bıometrıa sıaqty qosymsha rastaý ádisterin jıi qoldanýǵa týra keledi.

Klıentti qashyqtan tirkeý jáne derekterdi jınaý

Klıentterdi qashyqtan tirkeý úshin keminde eki tekserý júrgiziledi. Onyń biri – memlekettik derekter bazasyndaǵy bet beınesimen salystyrý arqyly bıometrıalyq tekserý nemese klıenttiń jeke basyn kýálandyrý kezinde alynǵan bıometrıalyq derekterdi paıdalaný. Ekinshisi – memlekettik nómirler bazasynda tirkelgen telefon nómirin nemese jabyq ESQ kiltin tekserý.

Sonymen qatar, qarjy uıymdary klıentti sáıkestendirý úshin qajetti derekterdi jınaı alady. Buǵan paról, bir rettik paról generatoryna qosylý derekteri, mobıldi qosymshanyń biregeı ıdentıfıkatory, qurylǵy sıpattamalary, ESQ sertıfıkaty, qosymsha telefon nómiri, bıometrıalyq derekter jáne krıptografıalyq kiltter kiredi.

Uıymdardyń ishki jumysy men qaýipsizdigi

Jańa erejeler bankterdiń ishki jumysyna da áser etedi. Ár uıymnyń basshylyǵy aqparattyq qaýipsizdik saıasatyn bekitýi kerek, al birinshi basshy onyń oryndalýyna jeke jaýapty bolady. Qarjy uıymdary paıdalanýshylar men klıentterdiń sıfrlyq júıelerdegi áreketterin mindetti túrde tirkep otyrady. Kirý, sátti nemese sátsiz aýtentıfıkasıa, qaýipsizdik parametrlerin ózgertý, paıdalanýshy quqyqtary, eseptik jazbalar jáne jańartýlar sıaqty oqıǵalardyń aýdıtorlyq izi saqtalýy tıis. Bul derekter keminde úsh aı boıy jedel qoljetimdi rejımde, al bir jyl boıy arhıvte saqtalýy kerek.

Sıfrlyq ınfraqurylymdy qorǵaýǵa da erekshe nazar aýdarylady. Qarjy uıymynyń qorǵanys perımetrinen shyǵatyn baılanystar shıfrlanýy qajet. Qyzmetkerlerge qajetsiz jaǵdaıda jergilikti ákimshi quqyqtary berilmeıdi. Serverlerde, jumys stansıalarynda, noýtbýkter men mobıldi qurylǵylarda antıvırýstyq júıeler nemese baǵdarlamalyq ortanyń tutastyǵyn baqylaıtyn sheshimder qoldanylýy mindetteledi.

Elektrondy poshta jáne ınsıdentter týraly habarlaý

Elektrondy poshta servısterine qatysty da arnaıy talaptar bar. Memlekettik organdarmen jáne azamattarmen ózara is-qımyl úshin paıdalanylatyn poshta qyzmetteri tek Qazaqstan aýmaǵynda ornalasqan sıfrlyq ınfraqurylymda jumys isteýi tıis. Sonymen qatar, uıymdar ózderiniń qazaqstandyq elektrondy poshta mekenjaılaryn ashyq derekkózderde jarıalap, azamattarmen baılanys úshin osy mekenjaılar qoldanylatynyn naqtylaýy qajet.

Aqparattyq qaýipsizdikke qatysty eleýli ınsıdentter týyndaǵan jaǵdaıda, qarjy uıymdary dereý retteýshi organǵa habarlaýǵa mindetti. Buǵan osaldyqtardy paıdalaný, sıfrlyq júıelerge ruqsatsyz kirý, DDoS shabýyldary, zıankes baǵdarlamalarmen serverlerdiń zaqymdanýy, qaýipsizdik baqylaýynyń buzylýy saldarynan aqshany ruqsatsyz aýdarý, klıentterdi sáıkestendirý jáne aýtentıfıkasıa júıelerindegi aqaýlar nemese sıfrlyq júıelerdiń bir saǵattan astam ýaqyt irkilip qalýyna ákep soqtyrǵan basqa da ınsıdentter jatady.

Jalpy, jańa erejeler qarjy uıymdary klıentteriniń qorǵalýyn kúsheıtip, bankter men basqa da qarjy naryǵy qatysýshylarynyń sıfrlyq qyzmetter qaýipsizdigine jaýapkershiligin arttyrady. Bul qazaqstandyqtar úshin bank qosymshalaryna kirý jáne tirkelý rásimderiniń kúrdelenýi, bıometrıany, bir rettik kodtardy jáne basqa da rastaý ádisterin jıi qoldanýy múmkin ekenin bildiredi.