InfoHub Logo

Qazaqstan tarıhyndaǵy eń aýqymdy ózgeristerdiń biri – jańa Konstıtýsıa jobasy referendýmǵa shyǵaryldy. 15 naýryzda ótetin daýys berýde el azamattary jańa negizgi zańdy qabyldaý-qabyldamaý týraly sheshim qabyldaıdy. Bul joba eldiń 84 paıyzyn qamtıtyndyqtan, is júzinde jańa Konstıtýsıany qabyldaýmen teń. Tengrinews.kz saıtynyń taldaýyna súıensek, bul ózgerister memlekettiń negizgi qaǵıdattarynan bastap, azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryna, saıası júıeniń jańarýyna deıingi aýqymdy máselelerdi qamtıdy.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Jańa Konstıtýsıa: Negizgi ózgerister men mańyzdy jańalyqtar

Jańa Konstıtýsıa jobasy boıynsha, azamattar búkil qujatty birden qabyldaý nemese qabyldamaý týraly sheshim qabyldaıdy. Jekelegen baptardy nemese bólimderdi tańdap daýys berý múmkin emes. Bul ózgerister memlekettiń jańa qaǵıdattaryn, ulttyq valúta – teńgeniń mártebesin, halyqtyń egemendik ıesi retindegi rólin aıqyndap, azamattyqqa qatysty erejelerdi qataıtýy múmkin.

Azamattardyń quqyqtary men bostandyqtary

Jańa jobada azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn shekteýge negizder keńeıtildi, bul ulttyq qaýipsizdikti qamtýy múmkin. Sóz bostandyǵy, qamaýǵa alý, zań kómegi, jeke derekterdi qorǵaý jáne sıfrlyq hat-habarlarǵa qatysty normalar naqtylandy. Medısına men bilim berý salalaryndaǵy «tegin» degen sózdiń ornyna «ózderi tólemeıtin» degen sıaqty beıtarap sóz tirkesteri qoldanylǵanymen, qyzmetterge qoljetimdilik saqtalady.

Din, neke, mıtıń jáne menshik

Din, neke, mıtıń, turǵyn úı jáne menshik máseleleri boıynsha jańa erejeler men memleket tarapynan retteýdiń qosymsha negizderi paıda boldy. Mysaly, neke tek «er adam men áıel arasyndaǵy erikti jáne teń quqyqty odaq» retinde anyqtaldy. Mıtıńilerge qatysty quqyq «beıbit jınalystar» deńgeıine deıin qysqartylyp, shekteýlerge negizder kóbeıdi.

Saıası júıe reformasy

Prezıdenttiń ókilettikteri kúsheıtilip, naqtylandy, vıse-prezıdent laýazymy engizildi. Eki palataly parlamenttiń ornyna keń ókilettikteri bar bir palataly Quryltaı qurylady. Sondaı-aq, jańa organ – Qazaqstan Halyq Keńesi qurylyp, ol zań jobalaryn usynyp, referendým bastamasyn kótere alady.

Ótpeli kezeń jáne jańa Konstıtýsıanyń kúshine enýi

Eger Konstıtýsıa qabyldansa, ol 2026 jylǵy 1 shildeden bastap kúshine enedi. Budan keıin parlamentti jáne birqatar mańyzdy memlekettik ınstıtýttardy qaıta qurý prosesi bastalady. Jańa Konstıtýsıanyń qabyldanýymen elimizdiń negizgi zańyna ózgerister engizýdiń jańa tetikteri paıda bolady – endi bul máselelerdi halyq referendým arqyly sheshe alady.