InfoHub Logo

Elimizdiń ónerkásip salasyndaǵy mańyzdy nysandardyń biri – burynǵy "Azıa Avto" kompanıasynyń Óskemendegi avtozaýyty ınvestorlar nazaryna iligýde. Mınıstrlik bul nysandy satyp alýǵa nıet bildirgen qazaqstandyq kásipkerlerdiń bar ekenin rastady.

Bul týraly QR Ónerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaev málimdedi. Onyń aıtýynsha, "Azıa Avto" kompanıasy boıynsha sot prosesi 2025 jyly aıaqtalǵan. Mınıstrdiń sózinshe, zaýyt bazasy men jumysshylar áli de bar, sondyqtan ony jandandyrý múmkindigi qarastyrylýda.

«Óskemendegi avtoóndiriske arnalǵan baza qazirgi ýaqytta bar. Jumysshylar da bar. Bul máseleni qaraımyz. Biz usynystardy qabyldap jatyrmyz. Iá, satyp alýǵa nıet bildirgender bar. Olardyń arasynda qazaqstandyqtar da bar», - dedi Naǵaspaev.

Alaıda, mınıstr bul nysandy satyp alýǵa qytaılyq ınvestorlardyń qyzyǵýshylyq tanytpaǵanyn atap ótti.

"Azıa Avto" zaýytynyń tarıhy men problemalary

Buǵan deıin, 2025 jyldyń jeltoqsanynda QR Ónerkásip jáne qurylys vıse-mınıstri Oljas Saparbekov te "Azıa Avto" zaýytynda avtoóndiristi qaıta bastaý múmkindigi qarastyrylǵanyn habarlaǵan bolatyn. Biraq, bul áreketter sot isterine baılanysty qıyndap ketken edi.

«Azıa Avto» jáne onymen baılanysty kompanıalarǵa qatysty sottarda kóptegen ister qaralǵan. Olardyń qatarynda First Heartland Jusan Bank-ke kepilge qoıylǵan múlikter týraly máseleler de boldy. Atap aıtqanda, kompanıa «Sesnabankke» (keıinnen Jusan Bank, qazirgi Alatau City Bank) nesıe alǵanda, óziniń aktıvterin kepildikke qoıǵan.

Mysaly, Óskemen qalasynyń prokýrory keltirgen derekterge súıensek, 2024 jyldyń sońynda «Azıa Avto» tobyna qarasty kásiporyndardyń memleket aldyndaǵy bereshegi 180 mlrd teńgeden asqan. Al 2025 jyly «Jasyl Damý» aldyndaǵy bereshek 65 mlrd teńge, Alatau City Bank aldyndaǵy bereshek 47,6 mlrd teńge bolǵany anyqtaldy.

2025 jyly Shyǵys Qazaqstan oblysynyń mamandandyrylǵan aýdanaralyq ekonomıkalyq soty memlekettik kirister organynyń «Azıa Avto» kompanıasyn bankrot dep taný týraly ótinishin qabyldamady. Sebebi, kompanıanyń salyq bereshegi 807,3 mln teńge bolǵan.

Zaýytty jandandyrý usynysy

Buǵan deıin, 2025 jyldyń jeltoqsanynda depýtat Serik Erýbaev Premer-mınıstr Oljas Bektenovke «Azıa Avto» zaýytynyń ınfraqurylymyn paıdalanyp, avtokólikter men aýylsharýashylyq tehnıkalaryn shyǵarýdy usynǵan bolatyn. Depýtattyń aıtýynsha, táýelsizdik jyldary Qazaqstannyń menshikti avtoóndirisin qalyptastyrýǵa jasaǵan talpynystary kóbinese nátıjesiz aıaqtalǵan.

«Azıa Avto» kompanıasy jyldar boıy memleketten 361 mlrd teńge kóleminde salyq jeńildikterin, kedendik preferensıalar men ındýstrıaldy sýbsıdıalar alǵan. Alaıda, kompanıa tolyqqandy avtoóndiristi iske qospaı, tek «burandaı qurastyrýmen» shektelgen. Depýtat bul jaǵdaıdy bolashaq ındýstrıaldy jobalar úshin sabaq retinde qarastyrý qajettigin aıtty.

Qazirgi tańda Qazaqstanda AllurAuto jáne Hyundai Trans Kazakhstan sıaqty birneshe avtoóndiris jobalary júzege asyrylýda. Depýtat osy jobalarmen biriktirý nemese aýylsharýashylyq tehnıkalaryn shyǵarý úshin «Azıa Avto» zaýytynyń qýattylyqtaryn paıdalanýdy usyndy.

"Azıa Avto" qalaı jabyldy?

Indýstrıa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi (qazirgi Ónerkásip jáne qurylys mınıstrligi) birneshe jyl buryn «Azıa Avto» kompanıalar tobyna óndiris lokalızasıasynyń jetkiliksiz deńgeıine baılanysty talaptar qoıǵan. Mınıstrlik 2010 jáne 2012 jyldary «Azıa Avto» jáne «Azıa Avto Kazahstan» kompanıalarymen ónerkásiptik qurastyrý týraly kelisimderge otyrǵan. Kelisim boıynsha, kompanıalar 2017 jáne 2019 jyldardan bastap kem degende bir modeldi kólikti dánekerleý jáne boıaý mindettemelerin alǵan.

Alaıda, kompanıalar bul mindettemelerin oryndamaǵandyqtan, mınıstrlik 2020 jyly kelisimderdi buzý týraly habarlama jibergen. Kompanıalardan eshqandaı jaýap bolmaǵan soń, mınıstrlik kelisimdi buzý prosesin bastady.

«Azıa Avto» kompanıasy kelisimderdi buzýǵa zańdy negizder joq dep málimdegen. Olardyń aıtýynsha, qosymsha kelisimmen mindettemelerdi oryndaý merzimi 2020 jyldyń sońyna deıin uzartylǵan. Sondaı-aq, kompanıa 2020 jyldyń 31 jeltoqsanynan keıin jańa kelisim jasasýǵa eshqandaı kedergi kórmegen.

Kompanıa tolyq sıkldi óndiris qýattylyǵyn qurýǵa $76 mln ınvestısıalaǵanyn jáne jylyna 50 myń kólik shyǵarý jobasyn 2021 jyly iske qosýdy josparlaǵanyn habarlaǵan. Pandemıanyń saldarynan jobanyń iske asýy keshikken.

2020 jyldyń 12 tamyzynda Astana qalasynyń mamandandyrylǵan aýdanaralyq ekonomıkalyq soty memlekettik organdarǵa «Azıa Avto» kompanıalaryna qosymsha kelisimmen qarastyrylǵan jeńildikter men preferensıalardy berýge tyıym saldy. 24 tamyzda sot qosymsha kelisimdi jaramsyz dep tanyp, alǵashqy kelisimdi buzylǵan dep eseptedi.

«Azıa Avto» kompanıasynyń ıesi Anatolıı Balýshkın sol kezde Forbes nusqasy boıynsha eń baı qazaqstandyqtar tiziminde 35-orynda, baılyǵy $153 mln bolǵan. Ol Reseı azamattyǵyn alǵan jáne sol elde de avtosalondar jelisin basqarǵan.

2025 jyldyń jeltoqsan aıynda QR Bas prokýratýrasy Reseı azamaty Balýshkındi Qazaqstanǵa ekstradısıalaý bolmaıtynyn habarlady. Óıtkeni, 2025 jyly Óskemen soty ony alaıaqtyq jáne memleketke 174 mlrd teńgeden astam shyǵyn keltirgeni úshin syrttaı toǵyz jylǵa bas bostandyǵynan aıyrǵan bolatyn.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.