InfoHub Logo

Qazaqstan azamattary úshin kútpegen jańalyq: buryn jınaqtalǵan qolma-qol aqshalary úshin endi salyq tóleýge týra keledi. Eger qarajattar buǵan deıin deklarasıalanbasa, salyq organdary onyń 10%-yn óndirip alýy múmkin. Bul zańdy ma ári aktıvterdi qalaı qorǵaýǵa bolady degen suraqtardy salyq sarapshysy Gúlvıra Ábeý túsindirip berdi.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Jınaqtarǵa salyq salý zańdy ma?

Kópshiliktiń oıyndaǵy basty másele – ondaǵan jyl boıy jınaqtalǵan aqshaǵa salyq salýdyń zańdylyǵy. Keıbireýler bul árekettiń zańnyń keri kúshine ıe bolmaý prınsıpin buzatynyn aıtady. Alaıda, sarapshy bul pikirmen kelispeıdi.

Jalpyǵa birdeı deklarasıalaýdyń maqsaty

Jalpyǵa birdeı deklarasıalaýdyń negizgi mindeti – ádil salyq salýdy qamtamasyz etý, áleýmettik saıasatty jetildirý, jeke tulǵalardyń tabystaryn baqylaýdyń tıimdi tetigin qurý, sondaı-aq sybaılas jemqorlyq pen kóleńkeli ekonomıka deńgeıin tómendetý bolyp tabylady.

«Kiris» deklarasıasy jáne onyń mańyzy

Salyq sarapshysy Gúlvıra Ábeýdiń aıtýynsha, 2021 jyldyń 1 qańtarynan bastap deklarasıalaý kezeń-kezeńimen engizildi. Onyń pikirinshe, árbir azamat ózindegi múlik pen qolma-qol aqshalaı jınaqtardy «kiris» deklarasıasy (forma 250.00) arqyly kórsetýi tıis. Eger qarajattar osy ýaqytqa deıin jınaqtalǵan bolsa, olar mindetti túrde osy deklarasıada kórsetilýi kerek. Tek deklarasıada kórsetilgen (10 myń AEK-ke deıingi) nemese banktegi shottardaǵy aqsha ǵana memleket tarapynan resmı bolyp sanalady. Eger qolma-qol aqshany kórsetpeseńiz, onyń shyǵý tegin dáleldeı almaı, 10% salyq tóleýge májbúr bolasyz. Bul zańdy áreket bolyp sanalady.

Sıfrlandyrý jáne salyqtyq baqylaý

Kóptegen azamattar deklarasıa tapsyrý mindetinen bosatylǵanymen, memlekettik organdardyń derekter bazalaryn sıfrlyq ıntegrasıalaý, qolma-qol aqshasyz esep aıyrysýdyń joǵary úlesi jáne monıtorıńti avtomattandyrý arqyly salyqtyq baqylaý tıimdi bolyp qala beredi.

Dáleldeý mindeti

Azamattardyń ózderinen tabys kózderin dáleldeýdi talap etý keıbireýlerdi yzalandyrady. Alaıda, sıfrlandyrý jaǵdaıynda bul jumystyń bir bóligi avtomatty túrde oryndalady. Sarapshynyń aıtýynsha, 250-shi deklarasıada buryn kórsetilgen aktıvterdi qaıta dáleldeýdiń qajeti joq. Tek qolma-qol aqsha somasyn ǵana azamat ózi qosady.

Kameraldyq baqylaý jáne túsindirý

Kameraldyq baqylaý nátıjeleri boıynsha tabys pen shyǵys arasyndaǵy sáıkessizdik týraly habarlamalar kelýi múmkin. Biraq bul salyqtyń avtomatty túrde esepteletinin bildirmeıdi. Azamatqa jaǵdaıdy túsindirýge 30 jumys kúni beriledi. Mysaly, eger tabys resmı túrde rastalmasa, ata-ananyń nemese týystyń kómekteskenin kórsetýge bolady. Týystar arasyndaǵy qaryz sharttaryn notarıýspen rastaý mindetti emes, qolhat jetkilikti.

Qaryz sharttary jáne jaýapkershilik

Eger qaryz týystardan emes, dostardan nemese seriktesterden alynsa, qujat mindetti túrde notarıýspen kýálandyrylýy kerek. Notarıýspen rastalǵan qaryz sharttary aqshanyń zańdy kózi retinde qarastyrylady. Ýaqytynda esep bermegeni úshin 15 AEK-ke deıin, qatelikter úshin 3 AEK-ke deıin, al aktıvterdi jasyrǵany úshin tólenbegen salyq somasynyń 200%-na deıin aıyppul salynýy múmkin. Memlekettik qyzmetkerler úshin shyǵys tabystan 1000 AEK-ten assa, aıyppul 90% bolady.

Zańdastyrý joldary

Sarapshy buryn esepke alynbaǵan qarajattardy zańdastyrýdyń bir ǵana joly bar ekenin aıtady. Azamattar qosymsha 250-shi deklarasıa tapsyryp, qolma-qol aqshany kórsetý arqyly olardy «zańdy» etýge bolady. Bul ádis artyq salyq tóleýden qutqarady.

Sarapshynyń pikirinshe, baqylaýdyń kúsheıýi kóleńkeli ekonomıkany azaıtady. İri satyp alýlar úshin tabystyń «aq» ekenin rastaý qajet bolady, al shaǵyn shyǵyndar nazardan tys qalady.

Qorytyndylaı kele, azamattarǵa eki tańdaý qalady: ne esepke alynbaǵan tabystan 10% salyq tóleý, ne olardy aldyn ala zańdy quraldar arqyly, mysaly, 3% mólsherlemesi bar jeńildetilgen júıedegi JK arqyly deklarasıalaý.