© Tengrinews.kz / Bolat Aıtmolda
- 08 maý. 2026 14:01
- 29
Qazaqstannyń jańa ekonomıkalyq shyndyǵy: JİÓ ósimi men halyq tabysy arasyndaǵy alshaqtyq
Elimizde jalpy ishki ónimniń (JİÓ) ósýi halyqtyń tabysynyń artýyna árdaıym ákelmeıtini týraly pikirtalas qyzý júrip jatyr. Bul – Qazaqstannyń jańa ekonomıkalyq shyndyǵy, munda tabystyń ósýiniń ózi qarjylyq turaqtylyqty kepildendirmeıdi. Bul týraly ekonomıs Rýslan Sultanov Tengrinews.kz saıtyndaǵy maqalasynda jazdy.
Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.
Sońǵy on jylda JİÓ men halyqtyń naqty tabysy artqanymen, ómir súrý quny da ósti. Nátıjesinde, kóptegen otbasylar jaǵdaılarynyń jaqsarǵanyn sezbedi. Ásirese, ortasha jáne medıandyq tabystar arasyndaǵy alshaqtyqtyń ulǵaıýy alańdaýshylyq týdyrady. Ortasha kórsetkishter kádimgi adamnyń tabysynan jyldam ósýde.
Tutyný qurylymynyń ózgerýi
Bul jaǵdaıdy halyqtyń tutyný qurylymy da aıqyn kórsetedi. Eger 2015 jyly halyqtyń shyǵyndarynyń 44,7%-y azyq-túlikke jumsalsa, 2025 jyly bul kórsetkish 52,3%-ǵa jetken. Bul otbasylardyń búdjetiniń basym bóligin negizgi qajettilikterge jumsaıtynyn, al jınaq, bilim, medısına jáne ınvestısıalarǵa múmkindikter azaıatynyn bildiredi.
Bul úrdis Almaty men Astana sıaqty iri qalalarda da baıqalady. Mysaly, Almatyda azyq-túlikke jumsalatyn shyǵyn úlesi 42,2%-dan 51,9%-ǵa deıin ósken. Bul ekonomıkalyq ósimniń alǵashqy benefısıarlary bolýy tıis qalalardyń ózinde ómir súrý qunynyń halyqtyń qarjylyq múmkindikterinen jyldam ósip jatqanyn kórsetedi.
Tabys qurylymynyń ózgerýi
Halyqtyń tabys qurylymy da ózgeriske ushyraýda. 2015 jyldan 2025 jylǵa deıin eńbek tabystarynyń úlesi 80,1%-dan 74,9%-ǵa deıin tómendegen. Al áleýmettik transfertterdiń úlesi 16,6%-dan 21,2%-ǵa deıin artqan. Bul ekonomıkanyń turaqty naryqtyq tabys kózderin azyraq jasaıtynyn jáne memlekettik mehanızmder arqyly qaıta bólýge kóbirek súıenetinin bildiredi.
Inflásıanyń jańa sıpaty
Inflásıa tek baǵanyń ósýi ǵana emes, ol halyqtyń qalypty ómir súrý keńistiginiń tarylýyna ákeledi. Azyq-túlik, komýnaldyq qyzmetter, kólik jáne basqa da negizgi taýarlar men qyzmetterdiń baǵasynyń ósýi adamdardyń tek aqshasyn ǵana emes, múmkindikterin de azaıtady. Sondyqtan ınflásıamen kúres tek Ulttyq Bank pen úkimettiń mindeti emes, ol orta taptyń turaqtylyǵyn saqtaýdyń mańyzdy faktory bolyp tabylady.
Memleket pen halyq aldyndaǵy jańa mindetter
Bul jaǵdaı memleket aldynda jańa mindetter qoıady. Áleýmettik tólemder men baǵany ustap turý jetkiliksiz. Turaqty tabys ósiminiń basty kózi – eńbek ónimdiligi. Qazaqstanǵa básekelestikti damytý, ınvestısıa tartý, bıznes pen adamı kapıtaldy jetildirý qajet. Bul rette halyqtyń ózi de qarjylyq saýattylyǵyn arttyryp, shyǵystaryn basqarýdy úırenip, qosymsha tabys kózderin izdeýi tıis.
Jańa ekonomıkalyq jaǵdaıǵa beıimdelgen elder bul kezeńdi áldeqaıda jeńil ótkeredi. Eń bastysy – qoǵamnyń bolashaqqa degen senimdiligin joǵaltpaýy.