InfoHub Logo

Qazaqstanda úleskerlerdiń aqshasyn tartý boıynsha jańa erejeler bıylǵy jyldan bastap kúshine endi. Endi qurylys kezindegi páterlerdi tek úlestik qatysý shartymen jáne tek qolma-qol aqshasyz esep aıyrysý arqyly ǵana satyp alýǵa bolady. Alaıda, keıbir qurylys kompanıalary zańdy aınalyp ótýdiń joldaryn izdep júr.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Burynǵy jaǵdaı qandaı edi?

Buǵan deıin qurylys kompanıalaryna úleskerlerden aqsha jınaýǵa ruqsat etilgen bolatyn. Bul úshin kompanıalardyń biryńǵaı operator – «Qazaqstannyń turǵyn úı kompanıasy» AQ-nyń kepildigi nemese banktiń qoldaýy bolýy shart edi. Almaty ákimdiginen ruqsat alǵannan keıin ǵana qurylys jumystaryn bastaýǵa múmkindik berildi. Alaıda, zańger Tatána Zyránovanyń aıtýynsha, kóptegen qurylys kompanıalary azamattyq kodeksti negizge alyp, memlekettik tirkeýdi qajet etpeıtin basqa da kelisimsharttardy usyna bastaǵan. Olardyń qatarynda «aldyn ala satý-satyp alý sharty» jáne «tapsyrys berý sharty» sıaqty qujattar boldy. Bul jaǵdaılar, ásirese, «7-20-25» baǵdarlamasy kezinde úlken másele týdyrdy.

Zań nelikten qataıtyldy?

Ótken jyldyń jazynda «úlestik qatysý týraly» zańǵa engizilgen túzetýler arqyly Azamattyq kodekske de ózgerister engizildi. Bul ózgerister boıynsha, qurylys kezindegi páterlerdi tek úlestik qatysý shartynan basqa kez kelgen balama kelisimshartpen satyp alýǵa tyıym salyndy. Bul erejeler shaǵyn aýdany 50 nysannan turatyn az qabatty turǵyn úı keshenderine de qoldanylady.

Qazirgi jaǵdaı

Bıylǵy jyldan bastap qurylys kompanıalarynan páter satyp alý kezinde qolma-qol aqsha qabyldaýǵa da tyıym salyndy. Barlyq tólemder tek bank arqyly júzege asyrylýy tıis. Degenmen, keıbir kompanıalar áli de zańdy aınalyp ótýdiń joldaryn izdep júr. Mysaly, olar «ınvestısıalyq kelisimsharttar» usynyp, oǵan qosymsha kelisim arqyly páter berýdi ýáde etedi. Bul ádis arqyly olar úleskerlerdiń quqyqtaryn qorǵaýdy qıyndatady. Sondaı-aq, keıbir kompanıalar oblıgasıa shyǵarý arqyly páter satýǵa tyrysady.

Qandaı táýekelder bar?

Vıktor Mıkrúkov, Qazaqstan qurylysshylar qaýymdastyǵynyń prezıdenti, qolma-qol aqshamen jasalatyn mámilelerdiń kóbeıip ketkenin aıtady. Azamattar arzan baǵaǵa nemese tıimdi sharttarǵa aldanyp, ondaǵan mıllıon teńgeni qolma-qol tólep, úlestik qatysý shartynsyz kelisim jasaıdy. Bul óz kezeginde úlken táýekelge ákep soǵady. Eger qurylys kompanıasy bankrotqa ushyrasa nemese aqshamen qashyp ketse, azamattar óz aqshalaryn qaıtaryp ala almaı qalýy múmkin.

Quqyqbuzýshylyqtar men jaýapkershilik

Qurylys nysandaryna ruqsatsyz jarnama jasaýǵa da tyıym salynǵan. Degenmen, keıbir kompanıalar áli de áleýmettik jeliler men messendjerler arqyly jarnamalanýda. Zańdy buzǵan kompanıalarǵa 2000 AEK (8,65 mln teńge) kóleminde aıyppul salynady. Eger buzýshylyq qaıtalansa, aıyppul mólsheri artyp, jumysyna shekteý qoıylýy múmkin.

Tutynýshylarǵa qandaı keńester beriledi?

Mamandar tutynýshylarǵa kelesi keńesterdi usynady:

Eń bastysy – táýekelge barmaı, tek zań aıasynda jumys isteıtin qurylys kompanıalaryn tańdaý qajet.