InfoHub Logo

Qazaqstannyń dalalyq alqaptarynda kıikterdiń sany rekordtyq kórsetkishke jetti. Degenmen, bul jaǵymdy jańalyq janýarlardyń tirshiligine tónetin jańa qaýipterdi alǵa tartady. Bıolog Qajym Jumalıevtiń aıtýynsha, jappaı ósim keıbir jaǵdaılarda keri áser etýi múmkin.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Kıik sanynyń ósýi jáne onyń saldary

Qazirgi tańda Qazaqstanda kıikterdiń sany 5-6 mıllıon basqa jetken. Bul – janýarlardyń qorǵalýy men tabıǵatty qorǵaý sharalarynyń nátıjesi. Alaıda, bul jappaı ósim janýarlar arasyndaǵy aýrýlardyń taralýyna, jappaı qyrylýǵa jáne ekologıalyq tepe-teńdiktiń buzylýyna ákelýi yqtımal. Mamandardyń aıtýynsha, memlekettik organdar bul jaǵdaıdy tıisti deńgeıde retteı almaı otyr. Ótken jyly 700-800 myń bas kıikti alyp tastaý qajet bolsa, olar tek 200 myń basyn ǵana ıgere alǵan.

Agroónerkásip kesheniniń áseri

Qajym Jumalıevtiń aıtýynsha, Qazaqstan tabıǵatyna eń úlken zıandy agressıvti agroónerkásip kesheni keltiredi. Jabaıy dalalardy egistikke aınaldyrý jáne olardy hımıalyq zattarmen óńdeý janýarlardyń mekendeıtin ortasyn joıyp jiberýde. Bul tek iri janýarlarǵa ǵana emes, usaq jándikter men jándikterge de qaýip tóndiredi. Ǵalymdardyń pikirinshe, tabıǵattaǵy árbir býynnyń mańyzy zor, olardyń biriniń joǵalýy búkil ekojúıeniń quldyraýyna ákelýi múmkin.

Brakonerlik jáne onymen kúres

Kıikterdiń múıizderine degen joǵary suranysqa baılanysty brakonerlik áli de ózekti másele bolyp qalýda. Ásirese, Ońtústik-SHyǵys Azıada kıik múıiziniń quny joǵary baǵalanady. Bul jaǵdaı kıikterdi zańsyz aýlaýdy arttyrady. Sonymen qatar, qyzyl kitapqa engen bekire tuqymdas balyqtar da brakonerlerdiń qurbany bolyp otyr. Eldegi jabaıy janýarlardy qorǵaý júıesin jetildirý jáne brakonerlikke qarsy zańdardy qataıtý qajettiligi aıtylýda.

Tabıǵatty qorǵaýdaǵy jańa tásilder

Qajym Jumalıevtiń aıtýynsha, tabıǵatty qorǵaýda halyqaralyq tájirıbelerdi qoldaný mańyzdy. Mysaly, AQSH-ta ulttyq saıabaqtardyń 98%-y ańshylyq pen balyq aýlaýǵa ashyq. Bul janýarlar resýrstaryn tıimdi paıdalanýǵa jáne olardyń sanyn retteýge múmkindik beredi. Qazaqstanda da ańshylyq sharýashylyqtaryn damytý arqyly tabıǵatty qorǵaýǵa bolady. Ańshylardyń tólegen aqshasy jabaıy janýarlardy qorǵaýǵa, olarǵa jem-shóp berýge jáne ınfraqurylymdy damytýǵa jumsalady. Bul – «jasyl ekonomıkanyń» bir bóligi bolyp tabylady.