InfoHub Logo

Qazaqstan Senaty janýarlarǵa qatysty daýly túzetýlerdi maquldamaı, qujatty qaıta qaraý úshin Májiliske jiberdi. Senatorlar bul normalardyń keıbirine, sonyń ishinde janýarlardy ustaý merzimi men olardyń sanyn retteý tártibine qatysty eskertýler jasady. Joǵarǵy palata keıbir erejelerdi jumsartýdy usyndy.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Bes kúndik merzimnen bas tartý jáne ókilettikti óńirlerge berý

Eń kóp talqylanǵan máselelerdiń biri – «ólim taımeri» boldy. Májilis ýaqytsha ustaý ortalyǵyna túskennen keıin bes kún ótken soń úısiz janýarlardy evtanazıalaýǵa ruqsat etýdi usynǵan edi.

Senatorlar bul merzimdi negizsiz qysqa dep tanydy. Bes kún ishinde janýarǵa jańa ıe taýyp nemese ony eriktilerge berý múmkin emes dep eseptedi. Ár óńirdiń jergilikti jaǵdaı men baspananyń qoljetimdiligin eskere otyryp, sheshim qabyldaýy úshin janýarlar sanyn retteý tártibi men merzimin anyqtaý quqyǵyn jergilikti máslıhattarǵa berý usynyldy.

Termınologıany ózgertý jáne mysyqtarǵa erekshe mártebe berý

Sondaı-aq, janýarlar sanyn retteýge qatysty zań babynda «evtanazıa» termıninen bas tartý usynyldy. Senatorlar jazalaý leksıkasynan aýlaq bolýdy jón kórdi.

Budan bólek, janýarlar sanyn retteý kezinde qoldanylýy múmkin sharalar tiziminen mysyqtar tolyǵymen alynyp tastaldy. Parlamentshiler mysyqtardyń agressıvti ıtter sıaqty qoǵamdyq qaýipsizdikke onsha qaýip tóndirmeıtinin jáne óltirý maqsatynda qaıtarymsyz aýlaýǵa jatpaıtynyn atap ótti.

Ielerin qorǵaý jáne úısiz janýar uǵymyn qaıta qaraý

Senat sondaı-aq, janýardyń úısiz bolyp sanalýyna qatysty krıterıılerdi qaıta qarady. Zańnyń bastapqy nusqasynda chıptiń bolmaýy ıtti avtomatty túrde úısiz dep sanaýdy kózdegen. Senatorlar bul tásildiń táýekelderin atap ótti: shalǵaıdaǵy aýyldyq jerlerde jappaı chıpteý prosesi áli aıaqtalmaǵan jáne mıkrochıpi joq úı janýary kezdeısoq qaqpadan shyǵyp ketse, ony dereý aýlaýǵa iligýi múmkin.

Jańa redaksıada úısiz janýardyń negizgi belgisi ıesiniń bolmaýy bolyp qala beredi.

Ákimdikterdiń jaýapkershiligin kúsheıtý jáne adam faktory

Jańartylǵan zań jergilikti atqarýshy organdardyń ókilettikteri men mindetterin aıtarlyqtaı keńeıtedi. Endi ákimdikter baspana uıymdastyrý, joǵalǵan úı janýarlaryn izdeý, vaksınasıalaý jáne halyqpen aqparattyq jumys júrgizý úshin tikeleı jaýapty bolady.

Senatorlar Prezıdenttiń ustanymyn qoldap, úısiz ıtter máselesi – bul eń aldymen adamnyń beıjaılyǵy men jaýapsyzdyǵynyń saldary ekenin atap ótti. Osyǵan baılanysty zań tártipti tárbıeleýge jáne janýarlardy kóshege tastap, aınalasyndaǵylarǵa qaýip tóndiretinderden jaýapkershilikti talap etýge baǵyttalǵan.

Qoldanystaǵy «Janýarlarǵa jaýapkershilikpen qaraý týraly» zań 2021 jyly qabyldanǵan jáne olardyń sanyn retteýdiń sterılızasıalaý jáne kóshege qaıtarý júıesi arqyly júzege asyrý tásilin bekitken. Alaıda, depýtattardyń aıtýynsha, 2026 jylǵa qaraı resmı statısıka bul modeldiń tıimsizdigin kórsetken.

Sáýir aıynyń basynda Májiliste úısiz janýarlardy ustaý merzimi ótkennen keıin evtanazıalaý týraly túzetýler usynylǵannan keıin, zań jobasy zooqorǵaýshylar men qoǵamnyń bir bóliginiń narazylyǵy men synyna sebep boldy. Bul bastamaǵa qarsy shyqqandar jańa normalar is júzinde janýarlardy jappaı óltirýdi zańdastyrady dep málimdedi. Qatty reaksıanyń fonynda túzetý avtorlary qujat aınalasynda «spekýlásıa men manıpýlásıa bastalǵanyn» málimdedi.