InfoHub Logo

Qazaqstanda sıfrlyq teńgeni engizý jumystary qarqyndy júrip jatyr. Sarapshylardyń aıtýynsha, 2026 jylǵa qaraı bul jańalyqtar elimizdiń qarjy júıesinde eleýli ózgerister ákelýi múmkin. Sıfrlyq teńge degenimiz ne, ony qalaı qoldanýǵa bolady jáne halyqqa qashan qoljetimdi bolady degen suraqtarǵa jaýap izdedik.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Sıfrlyq teńgeniń erekshelikteri

Sıfrlyq teńge – bul Qazaqstannyń ulttyq valútasynyń úshinshi formasy. Ol qolma-qol jáne qolma-qolsyz aqshanyń qasıetterin biriktiredi. Jańa valútanyń basty artyqshylyqtarynyń biri – ınternetsiz de tólem jasaý múmkindigi. Sondaı-aq, tólemderdi «baǵdarlamalaý» arqyly belgili bir maqsattarǵa ǵana jumsaýǵa bolady.

Sıfrlyq teńge tokender túrinde bolady, ıaǵnı qolma-qol teńgeniń sıfrlyq balamasy. Árbir tokenniń ózindik quny bar jáne ol sıfrlyq kod retinde tirkeledi. Bul jańalyqtyń logotıpi de bekitildi. Sıfrlyq teńgeniń emıtenti – Qazaqstannyń Ulttyq banki, ol valútanyń turaqtylyǵy men jumysyna kepildik beredi. Bir qolma-qol teńge bir qolma-qolsyz jáne bir sıfrlyq teńgege teń bolady.

Halyqaralyq deńgeıdegi qoldanys jáne merzimder

Ulttyq tólem korporasıasynyń sarapshylary sıfrlyq teńgeniń el aýmaǵynan tys qoldanylýy boıynsha zertteýler júrgizip jatyr. Anar Talqambaevanyń aıtýynsha, 2026 jyldyń sońyna deıin pılottyq tólemder júrgizý josparlanǵan. Al 2027 jyldyń ortasyna qaraı transshekaralyq tólemderdi masshtabtaý kózdelýde.

Qashan qoljetimdi bolady?

Jobany ónerkásiptik paıdalanýǵa berý bıylǵy jyly josparlanǵan. Alaıda, Rýslan Qonyrbaevtyń aıtýynsha, bul úshin kóptegen zańnamalyq ózgerister qajet. Qazirgi tańda sıfrlyq teńgeni árbir azamatqa mindetti túrde taratý jospary joq. Basty maqsat – «baǵdarlamalaý» múmkindigi arqyly sheshiletin eń ózekti máselelerdi anyqtaý.

Azamattar sıfrlyq valútany joba tolyqqandy paıdalanýǵa berilgennen keıin qoldana alady. Bul merzim bıylǵy jyldyń sońyna deıin josparlanyp otyr. Sıfrlyq teńge qolma-qol jáne qolma-qolsyz aqshaǵa almastyrý retinde emes, qosymsha múmkindik retinde qarastyrylady.

Sybaılas jemqorlyqpen kúres jáne pılottyq jobalar

Sıfrlyq valútany engizýdiń negizgi maqsattarynyń biri – aqshany «markırovkalaý» arqyly sybaılas jemqorlyqqa tosqaýyl qoıý jáne tranzaksıalardyń ashyqtyǵyn arttyrý. Bul salyq tólemderin jınaýdy jaqsartyp, búdjet qarajatyn maqsatty paıdalanýǵa múmkindik beredi. Alaıda, halyq pen bıznes arasyndaǵy habardarlyqtyń tómendigi jáne bankterdiń júıelerin jańartýǵa ketetin shyǵyndar sıaqty qıyndyqtar da bar.

Jol jóndeý jumystaryn baqylaý úshin pılottyq jobalar júzege asyryldy. Pavlodar jáne Atyraý oblystarynda búdjet qarajatynyń sońǵy alýshylarǵa deıin qalaı jumsalǵany baqylandy. Bul tásil qarajattyń maqsatsyz jumsalýyn azaıtýǵa kómektesedi.

Sıfrlyq teńge týraly alǵashqy sóz jáne atqarylǵan jumystar

Sıfrlyq teńge ıdeıasy 2020 jyly usynylyp, 2021 jyly Ulttyq bank tujyrymdamasyn jarıalady. 2022 jyly platformanyń tehnologıalyq múmkindikteri men ekonomıkalyq zertteýler júrgizildi. 2023 jyly sıfrlyq valúta bólshek saýda aınalymyna engizildi. Al 2024 jyly banktermen birlesip, oflaın-tólemderge basa nazar aýdarylatyn jobany masshtabtaý josparlanǵan.

2025 jyldyń shildesinde Premer-mınıstr búdjetten qarjylandyrylatyn 100 iri jobaǵa sıfrlyq teńgeni engizýdi tapsyrdy. Al 2026 jyldyń 1 mamyrynan bastap Qazaqstanda sıfrlyq aktıvter aınalymyn retteý týraly zań kúshine endi.

Ulttyq bank sıfrlyq teńgege qatysty ınvestısıalyq aldaý sqemalarynyń óskenin habarlady. Sıfrlyq teńge – bul zańdy tólem quraly, ınvestısıalyq qural emes ekenin esterińizge salamyz. Aldaý jaǵdaıynda dereý quqyq qorǵaý organdaryna habarlasý qajet.