InfoHub Logo

Aqtaý qalasynda atomdyq súńgýir qaıyqtardyń komandıri, teńiz maıory Maıdan Salmenov 80 jas mereıtoıyn atap ótti. Bul – tek bir adamnyń ǵana emes, Qazaqstannyń áskerı-teńiz kúshteri tarıhyndaǵy mańyzdy sát.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Maıdan Salmenovıch Salmenov 1946 jyly 9 mamyrda Pavlodar oblysynyń Jelezın aýdanyndaǵy Antonovka aýylynda dúnıege kelgen. Jastaıynan teńizdi armandaǵan ol, tipti jaǵasynda teńiz joq aýylda ósse de, ákesiniń anasy Lıdanyń áńgimelerinen teńiz ben kemeler týraly kóp estigen.

Áskerı jolǵa bet burý

Mektep bitirgen soń áskerge shaqyrylǵan Maıdan Salmenovke Lenıngradqa oqýǵa joldama usynylady. Osylaısha, bolashaq súńgýir qaıyqshynyń joly bastalady. Ol Lenıngradtaǵy Lenkomsomol atyndaǵy Joǵary áskerı-teńiz ýchılıshesin, keıinnen súńgýir qaıyq komandırleriniń joǵary ofıserlik kýrstaryn tamamdaıdy. Aýyldaǵy qazaq mektebinen keıin orys tilinde oqyp, bilim alý ońaı bolmaǵanymen, Maıdan Salmenov tabandylyq tanytyp, oqýyn sátti aıaqtaıdy.

«Túnde otyryp oqydym. Keıde qazandyq bólmesinde de sabaq oqyǵan kezderim boldy. Biraq báribir jeńip shyqtym», - dep eske alady Maıdan Salmenov.

Qazaqstandyq teńizshiniń maqtanyshy

Oqý kezinde Maıdan Salmenovtiń kallıgrafıalyq jazýynyń arqasynda ýchılıshege arnalǵan urandar men transparanttardy daıyndaý jumystaryna atsalysqan. Búginde onyń sýreti týǵan mektebi men áskerı-teńiz ýchılıshesinde kýrsanttarǵa úlgi retinde ilinip tur.

Ol Kamchatkada, Tynyq muhıt flotynda qyzmet etti. Jalpy, Maıdan Salmenov Áskerı-teńiz flotyna 25 kúntizbelik jyl qyzmet etti. Kamchatkadaǵy eńbek ótilin qossaq, bul jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt.

Maıdan Salmenov Keńes flotyndaǵy jalǵyz qazaq retinde strategıalyq maqsattaǵy zymyrandyq atomdyq súńgýir qaıyqty basqarǵan. Kýrsant kezinde alǵash ret teńizdi kórgen ol, keıinnen 90 táýlikke, sodan soń 60 táýlikke teńizge shyǵatyn bolǵan. «Temir ishinde, ıaǵnı súńgýir qaıyqta qysym qalypty. Tirshilikke qajetti júıeler bar», - deıdi ardager.

Atomdyq súńgýir qaıyqta 16 balıstıkalyq zymyran bolǵan, al 129 ekıpaj múshesiniń ómiri kún saıyn komandırdiń áreketterine baılanysty boldy. «Súńgýir qaıyqtaǵy qarapaıym kún – bul únemi jaýyngerlik jumys. Onda qarapaıym kún degen bolmaıdy. Tehnıka, qarý-jaraq kóp – bárine úlgerý kerek», - deıdi Maıdan Salmenov.

Ol súńgýir qaıyqtyń negizgi bólimsheleriniń biri – zymyrandyq-jaýyngerlik bóliminiń mamany bolyp qyzmet etti. «Súńgýir qaıyqta ótirikke, aldaýǵa oryn joq. Óıtkeni bul adamdardyń ómirine tikeleı áser etedi», - dep atap ótti ol.

Qazaqstan flotynyń negizin qalaýshy

45 jasynda zeınetkerlikke shyqqannan keıin de Maıdan Salmenov elge qyzmet etýdi jalǵastyrdy. 1993 jyly Qazaqstan Áskerı-teńiz kúshteri qurylǵannan keıin ony qaıta qyzmetke shaqyrady. Ol Aqtaýda QR ÁTK shtabyn qurýdy basqaryp, qazaqstandyq flottyń negizin qalaýshylardyń biri boldy. Keıinnen Kólik jáne komýnıkasıa mınıstrliginde jumys istep, QR «Saýda teńizshiligi týraly» zańyn ázirleýge qatysty, sondaı-aq Fort-SHevchenko aýdandyq máslıhatynyń depýtaty boldy.

Búginde ardager Astanada jubaıymen birge turyp, alty nemeresin tárbıelep otyr. Úlken uly Aqtaýda otbasymen turady, al kishi uly ákesi sıaqty teńiz jolyn tańdap, sol áskerı-teńiz ýchılıshesin bitirgen.

Maıdan Salmenovtiń ózi moıyndaǵandaı, ómirin qaıta súrýge múmkindik bolsa, ol taǵy da teńizdi tańdar edi. «Men súńgýir qaıyqshy bolǵanymdy maqtan tutamyn», - deıdi ardager.

Qazaqstandyq áskerı teńizshiler mereıtoı ıesin quttyqtady. QR Áskerı-teńiz kúshteriniń bas qolbasshysynyń birinshi orynbasary – QR ÁTK bas shtabynyń bastyǵy, 1-rangty kapıtan Danıar Haırýshev óz sózinde Maıdan Salmenovtiń eldiń Áskerı-teńiz kúshterin damytýǵa qosqan úlesin atap ótti.