InfoHub Logo

Inflásıanyń árbir paıyzdyq tómendeýi zeınetaqy qoryna aýdarym jasaıtyn azamattarǵa aqshalaı «syılyq» ákeledi. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstandaǵy zeınetaqy jınaqtarynyń kiristiligi ınflásıadan tómen boldy. Alaıda, Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qory (BJZQ), Qazaqstan Ulttyq banki jáne jeke basqarýshy kompanıalar zeınetaqy ınvestısıalarynyń tıimdiligin bir jylmen baǵalaýǵa bolmaıtynyn aıtady. Zeınetaqy aktıvteri – bul uzaq merzimdi qural, sondyqtan naqty nátıjelerdi tek birneshe jyldyń kókjıeginde baǵalaýǵa bolady.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Salymshylar úshin ne ózgerdi?

BJZQ ınvestısıalyq portfelin taldaý basqarmasynyń basshysy Lázzat Ámirǵalıeva sońǵy jyldary zeınetaqy jınaqtaryn basqarý júıesi birtindep keńeıip kele jatqanyn eske saldy. Salymshylardyń jeke basqarýshy kompanıalarǵa qarajattyń bir bóligin aýdarýǵa jáne ınvestısıalyq strategıalardy tańdaýǵa múmkindigi paıda boldy.

«Belgili bolǵandaı, 2021 jylǵy qańtardan bastap salymshylarǵa mınımaldy jetkiliktilik sheginen joǵary zeınetaqy jınaqtarynyń bir bóligin jeke basqarýshy kompanıalarǵa berý múmkindigi berildi. Al 2023 jylǵy 1 shildeden bastap mindetti zeınetaqy jáne mindetti kásiptik zeınetaqy jınaqtarynyń 50% deıin, sondaı-aq erikti zeınetaqy jınaqtarynyń 100% deıin basqarýǵa zeınetaqy portfelin berý múmkindigi usynyldy», – dep atap ótti ol.

Onyń aıtýynsha, zeınetaqy aktıvteriniń jalpy kólemi ósip keledi. 2026 jylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha jınaqtar shamamen 26 trln teńgeni qurady. Qarajattyń negizgi bóligi áli de Ulttyq bankte. Jyl basyndaǵy jaǵdaı boıynsha zeınetaqy aktıvteriniń shamamen 99,66% Ulttyq bankte, al shamamen 0,34% – jeke basqarýshy ınvestısıalyq kompanıalarda.

Zeınetaqy aktıvteriniń ınvestısıalyq tabysynyń qurylymy birneshe kózden turady. Tabystyń negizgi bóligin baǵaly qaǵazdar men keri REPO operasıalary boıynsha syıaqylar quraıdy – shamamen 78%. Qosymsha baǵaly qaǵazdardy naryqtyq qaıta baǵalaýdan túsken tabystar men shyǵyndar, valúta boıynsha kýrstyq aıyrmashylyqtar jáne syrtqy basqarýdaǵy aksıalar boıynsha tabystar eskeriledi.

2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha zeınetaqy aktıvteriniń jıyntyq ınvestısıalyq tabysy 1,825 trln teńgeni qurady. BJZQ basqarýshylardyń tıimdiligin endi tek absolúttik kiristilik boıynsha ǵana emes, tańdalǵan strategıaǵa baılanysty belgilengen baǵyttar boıynsha da baǵalaıtynyn atap ótti.

Benchmark, K12, K36 jáne K60

2026 jyldyń negizgi jańalyqtarynyń biri – basqarýshy kompanıalardyń qyzmetin baǵalaý úshin kompozıttik ındeksti engizý boldy. Ámirǵalıevanyń aıtýynsha, bul júıeni naryqtyq logıkaǵa jaqyndatýy kerek, onda basqarýshynyń nátıjesi ınflásıamen nemese basqa oıynshylarmen emes, aldyn ala belgilengen baǵytpen salystyrylady.

«2026 jylǵy 1 qańtardan bastap zańnamaǵa ózgerister engizildi, olar salymshylar úshin ınvestısıalyq múmkindikterdi keńeıtýge múmkindik beredi. Atap aıtqanda, basqarýshy kompanıalardyń ınvestısıalyq qyzmetin baǵalaý úshin benchmark – kompozıttik ındeks engiziledi. Bul ınvestısıalyq portfeldi basqarý tıimdiligin baǵalaýǵa múmkindik beretin baǵyt», – dedi ol.

BJZQ ókili túsindirgendeı, jańa benchmark qazaqstandyq jáne halyqaralyq kórsetkishterdi qamtıdy – atap aıtqanda, KASE, MSCI jáne Bloomberg Global Aggregate ındeksterin.

«Kompozıttik ındeks ártúrli quramdas bólikterden turady – bul jergilikti KASE naryǵynyń ındeksi, sondaı-aq MSCI jáne Bloomberg Global Aggregate sıaqty halyqaralyq ındekster. Bul kórsetkishter ınvestısıalyq portfeldiń tıimdiligin baǵalaý úshin qoldanylady», – dep túsindirdi Ámirǵalıeva.

Tańdaý logıkasy endi úsh krıterıı boıynsha qurylady – K12, K36 jáne K60. Olar merzimi men portfel qurylymy boıynsha erekshelenedi: konservatıvti nusqalardan uzaq merzimdi jáne áleýetti úlken volatıldiligi bar strategıalarǵa deıin.

Mysaly, K36 krıterııi zeınetkerlikke shyǵý merzimi úsh jyldan aspaıtyn salymshylar úshin tańdaýdy kózdeıdi, al K60 zeınetkerlikke deıin on úsh jyl qalǵan salymshylarǵa arnalǵan. Bul aqparatty túsiniktirek etý úshin BJZQ invest.enpf.kz portalyn iske qosty, onda portfel qurylymyn, ınvestısıalaý krıterıılerin jáne basqarýshy kompanıalardyń kiristiligin kórýge bolady.

«Bul portalda zeınetaqy jınaqtary, ınvestısıalyq strategıalar jáne ınvestısıalaý krıterııleri týraly aqparat ornalastyrylǵan. Biz bul aqparatty salymshy ınvestısıalyq basqarýshyny tańdaý boıynsha sheshim qabyldaı alýy úshin qoljetimdi formatta usynýǵa tyrystyq», – dep atap ótti Ámirǵalıeva.

Nelikten kiristilik tómendeýi múmkin?

Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq bankiniń aqshalaı operasıalar departamenti dırektorynyń orynbasary Nurjan Nurǵazın, basqarýshylardyń eleýli qatelikteri bolmasa da, zeınetaqy portfeliniń kiristiligi nege keıbir kezeńderde tómendeýi múmkin ekenin túsindirdi.

Onyń aıtýynsha, 2026 jylǵy naýryzǵa qaraı zeınetaqy aktıvteri shamamen 26 trln teńgege jetti, al 2025 jyl boıy olardyń kólemi shamamen 12% ósti. Portfel qurylymy salystyrmaly túrde turaqty bolyp qalýda: shamamen 60% teńgelik quraldarǵa, al shamamen 40% – valútalyq quraldarǵa tıesili.

«2025 jyly zeınetaqy aktıvteri shamamen 12% ósti. 1 naýryzdaǵy jaǵdaı boıynsha olar shamamen 26 trıllıon teńgeni quraıdy. Zeınetaqy aktıvteri ártúrli aktıv klastarynan turady – bul oblıgasıalar, aksıalar, sondaı-aq valútalyq jáne teńgelik quraldar. Portfeldegi teńgelik quraldar shamamen 60% quraıdy, al valútalyq bóligi shamamen 40% quraıdy», – dep atap ótti ol.

Nurǵazın 2017 jyldan bastap valútalyq úlestiń birtindep 30% -dan 40% -ǵa deıin ulǵaıtylǵanyn eske saldy, bul uzaq merzimdi dıversıfıkasıa úshin mańyzdy.

«2017 jyldan bastap zeınetaqy aktıvteriniń valútalyq bóligi birtindep 30% -dan 40% -ǵa deıin ulǵaıtyldy. Bir qaraǵanda, bul shamaly ózgeris sıaqty kórinedi, biraq shyn máninde bul aıtarlyqtaı mańyzdy, óıtkeni aktıvterdiń ózderi jyl saıyn ósedi. Biz eń táýekeldi basqarýshylar emespiz, óıtkeni birinshi kezekte aktıvterdiń saqtalýyn, al ekinshi kezekte – uzaq merzimdi perspektıvadaǵy kiristilikti qamtamasyz etemiz», – dedi Nurǵazın.

Ol kiristiliktiń tómendeýiniń basty sebepteriniń biri retinde oblıgasıalardy qaıta baǵalaýdy atady. Inflásıa ósip, bazalyq mólsherleme kóterilgen kezde, buryn satyp alynǵan oblıgasıalardyń naryqtyq quny tómendeıdi.

«Kýpondyq tabystan basqa, qarjylyq quraldar qaıta baǵalaýǵa ushyraıdy. Mysaly, ınflásıa ósip, bazalyq mólsherleme kóterilse, oblıgasıalardyń kiristiligi ósedi, al olardyń baǵasy tómendeýi múmkin. Sáıkesinshe, teris qaıta baǵalaý paıda bolady. Biraq mólsherlemeler tómendeı bastaǵanda, keri proses bolady – oblıgasıalardyń baǵasy ósip, oń qaıta baǵalaý paıda bolady», – dep túsindirdi ol.

Sondyqtan, Nurǵazınniń aıtýynsha, zeınetaqy aktıvteri úshin tek qysqa merzimge baǵyttalýǵa bolmaıdy.

«Zeınetaqy aktıvteri – bul uzaq merzimdi ınvestısıalar. Sondyqtan kiristilikti qysqa merzimde – aı, eki nemese tipti jarty jylda ólsheýge bolmaıdy. 2014 jyldan bastap zeınetaqy aktıvterin shoǵyrlandyrý sátinen bastap uzaq merzimdi kókjıekti alsaq, jınaqtalǵan kiristilik jınaqtalǵan ınflásıadan asyp túsedi», – dedi Nurǵazın.

Ol sondaı-aq portfeldiń valútalyq bóliginde aksıalar úlesiniń 25% -dan 30% -ǵa deıin artqanyn habarlady. Bolashaqta 10% deıin balamaly quraldardy qosý josparlanýda.

Jeke basqarýshylar ne deıdi?

Jeke basqarýshy kompanıalar arasynda «Halyk Finance» AQ aktıvterdi basqarý departamenti dırektorynyń orynbasary Nurlan Mustafın pozısıasyn bildirdi. Ol kompanıa 2022 jyldyń sońynan bastap zeınetaqy aktıvterin basqaryp kele jatqanyn jáne nátıjelerdi úsh jyldyq merzimde baǵalaıtynyn atap ótti.

«Biz 2022 jylǵy jeltoqsanda zeınetaqy aktıvterin basqara bastadyq. Sondyqtan biz úsh tolyq jyldyń – 2023-2025 jyldardyń nátıjelerin keltiremiz. Osy kezeńniń qorytyndysy boıynsha ortasha jyldyq kiristilik shamamen 14,4% qurady. Eger salymshy 2023 jyldyń basynda 10 mıllıon teńge salsa, úsh jyldyń qorytyndysy boıynsha onyń jınaqtary shamamen 15 mıllıon teńgege jetýi múmkin edi», – dedi ol.

Onyń aıtýynsha, naryq úshin, ásirese 2025 jyl qıyn boldy – ınflásıanyń ósýi men aqsha-kredıt saıasatynyń kúrt qataıtylýyna baılanysty.

«2025 jyly ınflásıanyń ósýi baıqaldy, al Ulttyq bank bazalyq mólsherlemeni aıtarlyqtaı kóterdi. Jyl basynda ol shamamen 15% bolsa, jyl sońynda 18% -ǵa jetti. Mundaı jaǵdaıda portfeldegi oblıgasıalardyń quny tómendeıdi, óıtkeni naryqtaǵy kiristilik ósedi», – dep túsindirdi Mustafın.

Oblıgasıalar portfelderdegi aıtarlyqtaı úlesti alǵandyqtan, olardy qaıta baǵalaý qorytyndy kiristilikke aıtarlyqtaı áser etti.

«Bizdiń portfelimizdegi oblıgasıalardyń úlesi shamamen 70% quraıdy. Sondyqtan mólsherlemelerdiń ósýi bul qaǵazdardy qaıta baǵalaýǵa sózsiz áser etedi. Biraq bul, shyn máninde, ýaqytsha faktor», – dedi ol.

Bul rette, Mustafınnyń aıtýynsha, qazirgi kezeńde teńgelik quraldar joǵary kiristilik aıyrmashylyǵyna baılanysty tartymdyraq kórinedi.

«Búgingi tańda biz teńgelik quraldardyń kiristiligi shamamen 16-17% quraıtynyn kórip otyrmyz, al dollarlyq quraldar boıynsha ol shamamen 3,5% deńgeıinde. Aıyrmashylyq 10 paıyzdyq pýnktten asady, sondyqtan qazirgi jaǵdaıda teńgelik quraldar qyzyqtyraq kórinedi», — dep atap ótti ol.

Halyk Finance baǵalaýy boıynsha, úsh jyldyq merzimde kiristilik teńgemen eseptegende 15-18% quraýy múmkin, bul teńgege shamamen 70% jáne valútaǵa 30% aktıvterdi bólý kezinde.

«Bizdiń mindetimiz – jaı ǵana naryqtyq benchmarkti ustaný emes, kóbirek tabys tabý. Bul úshin biz portfeldi belsendi basqarýdy qoldanamyz jáne ınvestısıalardy ártúrli quraldarǵa dıversıfıkasıalaımyz», – dedi Mustafın.

Sarapshylar qazirgi kiristiliktiń tómendeýi kóbinese joǵary mólsherlemeler sıkline baılanysty ekenin atap ótti. Eger ınflásıa tómendeı bastasa jáne bazalyq mólsherleme birtindep tómendese, oblıgasıalardyń quny joǵarylaýy múmkin. Bul jaǵdaıda qaıta baǵalaý zeınetaqy aktıvteriniń paıdasyna jumys istep, olardyń kiristiligin jaqsartýy múmkin.