InfoHub Logo

Qazaq halqynyń toı-tomalaqtaryndaǵy dástúrli syılyqtar – mahr men kalymnyń aıyrmashylyǵy qandaı? Bul eki uǵymdy jıi shatastyratyny ras. Fılosofıa ǵylymdarynyń kandıdaty, jazýshy Zıra Naýryzbaı osy máselege qatysty tereń taldaý jasap, qazaq qoǵamyndaǵy neke syılyqtarynyń tarıhy men bolashaǵyna toqtaldy.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Mahr degen ne?

Islam dini boıynsha, er adamnyń áıeline neke kezinde beretin mindetti syılyǵy – mahr. Bul syılyqtyń mólsherin áıeldiń ózi belgileıdi. Keıde áıelder baǵaly kólik, páter nemese bıznes sıaqty qymbat syılyqtardy talap etetini týraly áńgimeler jıi aıtylady. Mahr – er adamnyń nıetiniń shynaıylyǵyn bildirip, áıeldi bolashaqtaǵy qıyndyqtardan qorǵaıtyn qarjylyq kepildeme retinde qarastyrylady.

Mahr men kalymnyń aıyrmashylyǵy

Kópshilik qatelesip, mahr men kalymdy birdeı dep oılaıdy. Alaıda, bul eki uǵym múldem basqa.

Islam dini kalymdy áıeldi satyp alý retinde qarastyrmaıdy, kerisinshe, ony áıelge degen qurmet pen qamqorlyqtyń belgisi retinde qabyldaıdy.

Qazaq dástúrindegi kalym

Qazaq halqynda kalym – bul tek mal-múlik emes, eki rýdyń arasyndaǵy myń jyldyq baılanysty nyǵaıtatyn úrdis bolǵan. Kalymnyń mólsheri kelisim boıynsha belgilenip, kóbinese mal túrinde berilgen. Ol áıeldiń jasaýyna aıyrbas retinde qarastyrylǵan. Iaǵnı, er adam mal berse, áıel adam óz qolymen jasaǵan buıymdaryn, kıim-keshegin, jıhazyn alyp kelgen. Bul – eki jaqtyń da jańa otbasyn qurýǵa qosqan úlesi.

Qazirgi tańdaǵy mahr men kalym

Keńes úkimeti kezinde kalym berýge tyıym salynǵanymen, keıbir óńirlerde bul dástúr saqtalyp qaldy. Qazirgi tańda kalym kóbinese aqshalaı berilip, dástúrli maǵynasyn joǵaltyp barady. Al mahr ıslam dininiń yqpaly artqan saıyn mańyzdylyǵyn joǵaltpaı keledi. Keıbir otbasylar kalym men mahrdy qatar qoldanýǵa tyrysady. Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń 2024 jylǵy túsindirmesi boıynsha, eger áıel kelisse, kalymdy mahr retinde esepteýge bolady.

Bolashaqta ıslamdaný úrdisiniń kúsheıýimen, jeke tulǵanyń róliniń artýymen jáne áleýmettik jelilerdegi kórsetimpazdyqpen baılanysty mahrdyń mańyzy arta túsetini boljanady. Al kalym men aýqymdy jasaý dástúrleri birtindep azaıatyny baıqalady.