اق كۇرىشتى - ايماق
ساباق تاقىرىبى: اق كۇرىشتى - ايماق
ماقساتى: 1. باعالى استىق داقىلى تۋرالى بىلىمدەرىن كەڭەيتۋ، كۇرىشتىڭ شىعۋ تاريحى، وتانى تۋرالى ماعلۇمات بەرۋ، اق كۇرىشتىڭ اتاسى ى. جاقايەۆ تۋرالى مالىمەت بەرۋ.
2. ءداندى داقىلدار تۋرالى تۇسىنىكتەرىن كەڭەيتۋ، شىعارماشىلىق جۇمىسقا بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ.
3. كۇرىششىلەر ەڭبەگىن باعالاۋ، قۇرمەتتەۋگە تاربيەلەۋ.
ساباقتىڭ كورنەكىلىگى: قازاقستان فيزيكالىق كارتاسى، ءداندى داقىلداردىڭ گەربارييى، ۇلەستىرمە كارتوچكالار.
تەحنيكالىق قۇرالدار: ينتەراكتيۆتى تاقتا.
ساباقتا قولدانىلعان ادىستەر: توپتاستىرۋ، بەس جولدى ولەڭ، ەسسە،
ءپان ارالىق بايلانىس: قازاق ءتىلى. بيولوگيا، گەوگرافيا، تاريح.
ساباق بارىسى: 1 ۇيىمداستىرۋ كەزەڭى: پسيحولوگيالىق دايىندىق:
امانسىڭ با، جەر انا،
امانسىڭ با، التىن كۇن،
امانسىڭ با، دوستارىم،
سالەم بەردىك سىزدەرگە.
قىزىعۋشىلىقتى وياتۋ: جۇمباق جاسىرۋ.
1. ۇزىن مۇرتتى سارىلار،
قويىنىندا نان بار. (بيداي).
2. الىستان كورسەڭ اق تاس،
جاقىننان كورسەم – ءدامدى اس. (كۇرىش)
3. تۇسكەندە سالقىن كۇز،
جينادىق التىن ءتىس ( جۇگەرى)
4. كۇننەن كوزىن المايدى،
وزگەمەن ءىسى بولمايدى. (كۇنباعىس)
جۇمباقتاردىڭ اتاۋى بويىنشا توپتارعا ءبولىنۋ. توپ دەگەن سوزگە اسسوسياسياسىن، ەرەجەسىن قۇرىپ قورعاۋ.
سلايد: ءداندى داقىلدار تۇرلەرى (قاراقۇمىق، ارپا، بۇرشاق، كۇرىش، س ۇلى، بۇرشاق، بيداي) كورسەتىپ جالپى ءداندى داقىلدارعا نە قاجەت؟ ورتاق سۇراق قويىپ، كلاستەر قۇرعىزۋ.
اۋا
سۋ
جىلۋ
جارىق
مينەرالدى
قۇنارلى توپىراق
تۇزدار
ءداندى داقىلداردىڭ وسەتىن مەكەنىن ءبىلۋ ماقساتىندا ءسوز جۇمباق شەشتىرۋ.
---ق و ل ع ا پ
ق ى ز ى ل
---ز ى ع ى ر
س ى ز ع ى ش
ۇ ل ۋ
--و ق ت ا ۋ
و ر ا ق
--د و پ
--ا ت ا
قىزىلوردا تۋرالى نە بىلەسىڭدەر؟ اسسوسياسيا قۇرۋ. جەكە، توپتا. مالىمەت بەرۋ.
قىزىلوردا وبلىستىڭ تاريحىنا توقتالۋ.
قىزىلوردا وبلىسى - قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىندە ورنالاسقان. 1938 جىلدىڭ 15 قاڭتار كۇنى قۇرىلعان.
ورتالىعى - قىزىلوردا قالاسى. 1938 جىلى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اۋماعىندا قۇرىلعان. ەجەلگى جەردە ءومىر سۇرگەن قورقىت بابا، ايتەكە بي جانە ءجالاڭتوس ءباحادۇر، جانقوجا، بۇحارباي، توعاناس باتىرلارى حالىقتىڭ ماقتانىشى. وسى جەردە تۋعان عاني مۇراتبايەۆ، مۇستافا شوقاي جانە بەلگىلى جەر وڭدەۋشى يبراي جاحايەۆ – وتاننىڭ پاتريوتتارى، ءوز ەلىنىڭ باتىر ۇلدارى. ولاردىڭ اتتارى ولكەتانۋ تاريحىنا كىرىپ، ۇيلەردىڭ قابىرعالارىندا قاشالعان.
تاريحي قالالار ساۋران جانە سىعاناق، ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەرى جانە كەسەنەلەر سۋناق اتا، ايقوجا يشان، كەسەنەلەر قاراسوپى، وقشا اتا، دوسبول بي، ەسابىز، اقتاس مەشىتى، قورقىت اتا مەموريالدى كومپلەكسى ۇلى جىبەك جولىنىڭ تۋريستىك باعىتتارىنا كىرەدى.
وبلىستا 7 اۋدان بار.
اۋداندار ءتىزىمى باتىستان شىعىسقا قاراي:
ارال اۋدانى، ورتالىعى — ارال قالاسى،
قازالى اۋدانى، ورتالىعى — ايتەكە - بي كەنتى،
قارماقشى اۋدانى، ورتالىعى — جوسالى كەنتى،
جالاعاش اۋدانى، ورتالىعى — جالاعاش كەنتى،
سىرداريا اۋدانى، ورتالىعى — تەرەڭوزەك كەنتى،
شيەلى اۋدانى، ورتالىعى — شيەلى كەنتى،
جاڭاقورعان اۋدانى، ورتالىعى — جاڭاقورعان كەنتى.
سەرگىتۋ ءساتى:
جەل سوقتى،
جەل قاتتى - قاتتى سوقتى،
نايزاعاي جارق ەتتى،
جاڭبىر جاۋدى، كۇن اشىلدى.
ماعىنانى تانۋ: قىزىلوردا وبلىسى تۋرالى مالىمەتتەن كەيىن بۇگىنگى كۇننىڭ تاقىرىبى حابارلانادى. كۇرىش تۋرالى اڭگىمەلەسۋ، كۇرىش تۇرلەرىمەن تانىسۋ.
كۇرىش دانىنەن سپيرت، كراحمال الىنادى، سىرا دايىندالادى، سابانىنان قاعاز جاسالادى. كەبەگى – مال ازىعى، ودان جوعارى ساپالى ماي الۋعا بولادى.
ءدان اتاسى جاقايەۆ تۋرالى مالىمەت:
(1891، قىزىلوردا وبلىسى شيەلى اۋدانى — 19. 9. 1981 جىلى قايتىس بولدى) — ايگىلى كۇرىش ءوسىرۋشى، قىزىلوردا وبلىسىنىڭ شيەلى اۋدانىنداعى “قىزىل تۋ” (كەيىنگى ى. جاقايەۆ اتىندا) كەڭشارىنىڭ زۆەنو جەتەكشىسى بولعان. ول ءبىرىنشى بولىپ كۇرىش ەگىسىن جوڭىشقا اتىزىنا ورنالاستىردى.
ىبىراي جاقايەۆ
ماتىنمەن جۇمىس
1. ءماتىندى ءتۇسىنىپ ىشتەي وقۋ.
2. ءماتىننىڭ نەگىزگى ويىن كلاستەرگە ءتۇسىرۋ، قورعاۋ.
3. ءماتىننىڭ ءار بولىگى قاي تۇرىنە جاتادى؟(اڭگىمەلەۋ، سيپاتتاۋ، پايىمداۋ)
4. وقۋشىلارعا سۇراقتار قويۋ. كۇرىش نەگە قىزىلوردا وبلىسىندا وسىرىلەدى؟
داپتەرمەن جۇمىس: «تولىقتىرىپ كور» وقۋشىلار داپتەرگە وسىمدىك مۇشەلەرى تۋرالى وقۋلىقتان العان ماعلۇماتتارىن داپتەرلەرىنە جازادى.
ساباقتارى..............
جاپىراقتارى............
گۇلدەۋى..........
ءپىسۋى.....................
سوزدىك جۇمىس:
قىزىلوردا - وبلىس ورتالىعى
سىرداريا - وزەن
كۇرىش - ءداندى داقىل سوزدەرىن جازدىرۋ.
قىزىلوردا حالقى نەمەن اينالىسادى؟
كۇرىش ---------- قاراكول قويى ---------- سىرداريا
تاماق ---------- تەرى ------------------------ بالىق
ساباقتى بەكىتۋ:
كۇرىش توبى - 5 جولدى ولەڭ قۇراستىرۋ.
بيداي توبى - ەسسە «باعالى استىق»
جۇگەرى توبى - «مەن كۇرىشتەن نە جاسار ەدىم» (اسپاز رولىندە)
كۇنباعىس توبى - كۇنباعىس دانىنەن كىرپىك شەشەن دايارلاۋ.
قورىتىندى: ا) ساباقتى قورىتۋ.
ۇيگە تاپسىرما:
رەفلەكسيا: توپتا باعالاۋ.
ماقساتى: 1. باعالى استىق داقىلى تۋرالى بىلىمدەرىن كەڭەيتۋ، كۇرىشتىڭ شىعۋ تاريحى، وتانى تۋرالى ماعلۇمات بەرۋ، اق كۇرىشتىڭ اتاسى ى. جاقايەۆ تۋرالى مالىمەت بەرۋ.
2. ءداندى داقىلدار تۋرالى تۇسىنىكتەرىن كەڭەيتۋ، شىعارماشىلىق جۇمىسقا بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ.
3. كۇرىششىلەر ەڭبەگىن باعالاۋ، قۇرمەتتەۋگە تاربيەلەۋ.
ساباقتىڭ كورنەكىلىگى: قازاقستان فيزيكالىق كارتاسى، ءداندى داقىلداردىڭ گەربارييى، ۇلەستىرمە كارتوچكالار.
تەحنيكالىق قۇرالدار: ينتەراكتيۆتى تاقتا.
ساباقتا قولدانىلعان ادىستەر: توپتاستىرۋ، بەس جولدى ولەڭ، ەسسە،
ءپان ارالىق بايلانىس: قازاق ءتىلى. بيولوگيا، گەوگرافيا، تاريح.
ساباق بارىسى: 1 ۇيىمداستىرۋ كەزەڭى: پسيحولوگيالىق دايىندىق:
امانسىڭ با، جەر انا،
امانسىڭ با، التىن كۇن،
امانسىڭ با، دوستارىم،
سالەم بەردىك سىزدەرگە.
قىزىعۋشىلىقتى وياتۋ: جۇمباق جاسىرۋ.
1. ۇزىن مۇرتتى سارىلار،
قويىنىندا نان بار. (بيداي).
2. الىستان كورسەڭ اق تاس،
جاقىننان كورسەم – ءدامدى اس. (كۇرىش)
3. تۇسكەندە سالقىن كۇز،
جينادىق التىن ءتىس ( جۇگەرى)
4. كۇننەن كوزىن المايدى،
وزگەمەن ءىسى بولمايدى. (كۇنباعىس)
جۇمباقتاردىڭ اتاۋى بويىنشا توپتارعا ءبولىنۋ. توپ دەگەن سوزگە اسسوسياسياسىن، ەرەجەسىن قۇرىپ قورعاۋ.
سلايد: ءداندى داقىلدار تۇرلەرى (قاراقۇمىق، ارپا، بۇرشاق، كۇرىش، س ۇلى، بۇرشاق، بيداي) كورسەتىپ جالپى ءداندى داقىلدارعا نە قاجەت؟ ورتاق سۇراق قويىپ، كلاستەر قۇرعىزۋ.
اۋا
سۋ
جىلۋ
جارىق
مينەرالدى
قۇنارلى توپىراق
تۇزدار
ءداندى داقىلداردىڭ وسەتىن مەكەنىن ءبىلۋ ماقساتىندا ءسوز جۇمباق شەشتىرۋ.
---ق و ل ع ا پ
ق ى ز ى ل
---ز ى ع ى ر
س ى ز ع ى ش
ۇ ل ۋ
--و ق ت ا ۋ
و ر ا ق
--د و پ
--ا ت ا
قىزىلوردا تۋرالى نە بىلەسىڭدەر؟ اسسوسياسيا قۇرۋ. جەكە، توپتا. مالىمەت بەرۋ.
قىزىلوردا وبلىستىڭ تاريحىنا توقتالۋ.
قىزىلوردا وبلىسى - قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىندە ورنالاسقان. 1938 جىلدىڭ 15 قاڭتار كۇنى قۇرىلعان.
ورتالىعى - قىزىلوردا قالاسى. 1938 جىلى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اۋماعىندا قۇرىلعان. ەجەلگى جەردە ءومىر سۇرگەن قورقىت بابا، ايتەكە بي جانە ءجالاڭتوس ءباحادۇر، جانقوجا، بۇحارباي، توعاناس باتىرلارى حالىقتىڭ ماقتانىشى. وسى جەردە تۋعان عاني مۇراتبايەۆ، مۇستافا شوقاي جانە بەلگىلى جەر وڭدەۋشى يبراي جاحايەۆ – وتاننىڭ پاتريوتتارى، ءوز ەلىنىڭ باتىر ۇلدارى. ولاردىڭ اتتارى ولكەتانۋ تاريحىنا كىرىپ، ۇيلەردىڭ قابىرعالارىندا قاشالعان.
تاريحي قالالار ساۋران جانە سىعاناق، ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەرى جانە كەسەنەلەر سۋناق اتا، ايقوجا يشان، كەسەنەلەر قاراسوپى، وقشا اتا، دوسبول بي، ەسابىز، اقتاس مەشىتى، قورقىت اتا مەموريالدى كومپلەكسى ۇلى جىبەك جولىنىڭ تۋريستىك باعىتتارىنا كىرەدى.
وبلىستا 7 اۋدان بار.
اۋداندار ءتىزىمى باتىستان شىعىسقا قاراي:
ارال اۋدانى، ورتالىعى — ارال قالاسى،
قازالى اۋدانى، ورتالىعى — ايتەكە - بي كەنتى،
قارماقشى اۋدانى، ورتالىعى — جوسالى كەنتى،
جالاعاش اۋدانى، ورتالىعى — جالاعاش كەنتى،
سىرداريا اۋدانى، ورتالىعى — تەرەڭوزەك كەنتى،
شيەلى اۋدانى، ورتالىعى — شيەلى كەنتى،
جاڭاقورعان اۋدانى، ورتالىعى — جاڭاقورعان كەنتى.
سەرگىتۋ ءساتى:
جەل سوقتى،
جەل قاتتى - قاتتى سوقتى،
نايزاعاي جارق ەتتى،
جاڭبىر جاۋدى، كۇن اشىلدى.
ماعىنانى تانۋ: قىزىلوردا وبلىسى تۋرالى مالىمەتتەن كەيىن بۇگىنگى كۇننىڭ تاقىرىبى حابارلانادى. كۇرىش تۋرالى اڭگىمەلەسۋ، كۇرىش تۇرلەرىمەن تانىسۋ.
كۇرىش دانىنەن سپيرت، كراحمال الىنادى، سىرا دايىندالادى، سابانىنان قاعاز جاسالادى. كەبەگى – مال ازىعى، ودان جوعارى ساپالى ماي الۋعا بولادى.
ءدان اتاسى جاقايەۆ تۋرالى مالىمەت:
(1891، قىزىلوردا وبلىسى شيەلى اۋدانى — 19. 9. 1981 جىلى قايتىس بولدى) — ايگىلى كۇرىش ءوسىرۋشى، قىزىلوردا وبلىسىنىڭ شيەلى اۋدانىنداعى “قىزىل تۋ” (كەيىنگى ى. جاقايەۆ اتىندا) كەڭشارىنىڭ زۆەنو جەتەكشىسى بولعان. ول ءبىرىنشى بولىپ كۇرىش ەگىسىن جوڭىشقا اتىزىنا ورنالاستىردى.
ىبىراي جاقايەۆ
ماتىنمەن جۇمىس
1. ءماتىندى ءتۇسىنىپ ىشتەي وقۋ.
2. ءماتىننىڭ نەگىزگى ويىن كلاستەرگە ءتۇسىرۋ، قورعاۋ.
3. ءماتىننىڭ ءار بولىگى قاي تۇرىنە جاتادى؟(اڭگىمەلەۋ، سيپاتتاۋ، پايىمداۋ)
4. وقۋشىلارعا سۇراقتار قويۋ. كۇرىش نەگە قىزىلوردا وبلىسىندا وسىرىلەدى؟
داپتەرمەن جۇمىس: «تولىقتىرىپ كور» وقۋشىلار داپتەرگە وسىمدىك مۇشەلەرى تۋرالى وقۋلىقتان العان ماعلۇماتتارىن داپتەرلەرىنە جازادى.
ساباقتارى..............
جاپىراقتارى............
گۇلدەۋى..........
ءپىسۋى.....................
سوزدىك جۇمىس:
قىزىلوردا - وبلىس ورتالىعى
سىرداريا - وزەن
كۇرىش - ءداندى داقىل سوزدەرىن جازدىرۋ.
قىزىلوردا حالقى نەمەن اينالىسادى؟
كۇرىش ---------- قاراكول قويى ---------- سىرداريا
تاماق ---------- تەرى ------------------------ بالىق
ساباقتى بەكىتۋ:
كۇرىش توبى - 5 جولدى ولەڭ قۇراستىرۋ.
بيداي توبى - ەسسە «باعالى استىق»
جۇگەرى توبى - «مەن كۇرىشتەن نە جاسار ەدىم» (اسپاز رولىندە)
كۇنباعىس توبى - كۇنباعىس دانىنەن كىرپىك شەشەن دايارلاۋ.
قورىتىندى: ا) ساباقتى قورىتۋ.
ۇيگە تاپسىرما:
رەفلەكسيا: توپتا باعالاۋ.