InfoHub Logo

قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلىبەك ناليبايەۆتىڭ ءتورت جىلدىق قىزمەتى كەزىندە وڭىردە ەلەۋلى وزگەرىستەر بولدى. ءبىلىم، دەنساۋلىق ساقتاۋ، مادەنيەت جانە سپورت سالالارىندا كوپتەگەن نىساندار بوي كوتەردى. الايدا، ەكولوگيالىق ماسەلەلەر ءالى دە وزەكتىلىگىن جويعان جوق.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

قۇرىلىس قارقىن الدى

سوڭعى جىلدارى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىندا قۇرىلىس سالاسى ەرەكشە بەلسەندىلىك تانىتتى. اسىرەسە، ءبىلىم، سپورت جانە مادەنيەت نىساندارىنىڭ قۇرىلىسى جانداندى. ماسەلەن، 3،4 ميلليارد تەڭگەگە تەننيس ورتالىعى سالىندى. سونداي-اق، 11 مىڭ ورىندىق «قايسار ارەنا» ستاديونى پايدالانۋعا بەرىلدى، بۇل جوباعا 26 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى جۇمسالدى. قازىرگى تاڭدا قۇنى 20 ميلليارد تەڭگە بولاتىن «قىزىلوردا ارەنا» سپورت كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر.

2024 جىلى وبلىستىڭ جەتى اۋدانىندا «رۋحانيات» ورتالىقتارى اشىلدى. ءار ورتالىقتا نەكە قيۋ زالى، كىتاپحانا، مۇراجاي جانە مۇراعات ءبىر جەرگە توپتاستىرىلعان. 2022-2025 جىلدار ارالىعىندا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا 1،159 تريلليون تەڭگە ءبولىنىپ، 43 نىساننىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلدى. «بولاشاق مەكتەبى» جوباسى اياسىندا 10 مەكتەپ بوي كوتەردى. قىزىلوردا وبلىسىندا اتقارىلىپ جاتقان اۋقىمدى جۇمىستاردى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ ۇلتتىق قۇرىلتايدا اتاپ ءوتتى.

«سوڭعى جىلدارى قىزىلوردا وبلىسى زامان تالابىنا ساي دامىپ كەلەدى. وتكەن جىلى ءوڭىردىڭ جالپى ءونىم كولەمى 6،5 پايىزعا ءوستى. ءۇش جىلدا وبلىسقا شامامەن 2 تريلليون تەڭگە ينۆەستيسيا تارتىلدى. وتكەن جىلى 27 ينۆەستيسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. ونىڭ ىشىندە جاڭا جىلۋ-ەلەكتر ورتالىعىنىڭ ىسكە قوسىلعانىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. بۇل ستراتەگيالىق ماڭىزى بار نىسان تولىعىمەن ينۆەستور ەسەبىنەن سالىندى. جەو ءوڭىردىڭ ەنەرگەتيكالىق تاۋەلسىزدىگىن نىعايتادى. وبلىس تۇرعىندارى ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. حالقىمىزدىڭ 80 پايىزى گاز پايدالانادى. ەلدى مەكەندەرگە گاز تارتۋ جۇمىستارى جالعاسا بەرەدى. وبلىستاعى اۆتوجولداردىڭ جاعدايى، جالپى العاندا، جاقسى دەپ ايتۋعا بولادى. اۋە جانە تەمىرجول قاتىناسى جۇيەلەرى جاڭعىرتىلۋدا. قورقىت اتا اتىنداعى اۋەجايدىڭ جاڭا تەرمينالى اشىلدى. قىزىلوردانىڭ تاريحي عيماراتتارىنىڭ ءبىرى – تەمىرجول ۆوكزالى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. سونىمەن قاتار، 10 تەمىرجول ستانسياسىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى باستالدى. مۇنىڭ ءبارى وبلىستىڭ لوگيستيكالىق الەۋەتىن ارتتىرادى»، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت سونداي-اق، ءۇش جىلدا وبلىستا 34 ءبىلىم نىسانى، 45 مادەنيەت جانە سپورت نىسانى سالىنعانىن اتاپ ءوتتى. 40 مەديسينالىق نىسان اشىلعان. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن 300 توسەككە ارنالعان كوپبەيىندى اۋرۋحانانىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. 500 ادامعا ارنالعان ەمحانا مەن 200 توسەكتىك پەرزەنتحانا سالۋ جوسپارلانۋدا.

ستاتيستيكا نە دەيدى؟

ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگىنشە، قازىرگى تاڭدا وبلىس حالقىنىڭ سانى 846 مىڭنان استى.

ءوڭىردىڭ ەرەكشەلىگى – حالىقتىڭ 53 پايىزى اۋىلدا تۇرادى. اعىمداعى جىلدىڭ العاشقى ەكى ايىندا حالىقتىڭ تابيعي ءوسىمى 1 637 ادامدى قۇرادى. دەگەنمەن، قاڭتار-اقپان ايلارىندا تۋۋ كورسەتكىشى تومەندەگەن.

قازىرگى ۋاقىتتا قىزىلوردا وبلىسىندا 15 مىڭنان استام جۇمىسسىز بار. وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا بۇل كورسەتكىش وسىنداي بولعان. وبلىس تۇرعىندارىنىڭ ورتاشا جالاقىسى 376 842 تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل 2025 جىلدىڭ ءتورتىنشى توقسانىنداعى كورسەتكىش.

«قاڭتار-ناۋرىزدا تاۋار ءوندىرۋ ونەركاسىبىندە ءوندىرىس كولەمى 6،9 پايىزعا تومەندەسە، وڭدەۋ ونەركاسىبىندە 13،6 پايىزعا، ەلەكتر ەنەرگياسىمەن، گازبەن، بۋمەن، ىستىق سۋمەن جانە اۋانى باپتاۋمەن جابدىقتاۋدا – 8،2 پايىزعا، سۋمەن جابدىقتاۋدا جانە سۋ بۇرۋدا، قالدىقتاردى جيناۋدا، قايتا وڭدەۋدە جانە جويۋدا، لاستانۋدى جويۋدا – 19،9 پايىزعا ارتتى. قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىندەگى كورسەتكىشتەن 122 پايىزدى قۇرادى. ءۇش ايدا 159،4 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيسيا كولەمى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 108،2 پايىزدى قۇرادى»، – دەپ حابارلايدى ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى.

وبلىستا ازىق-تۇلىك تاۋارلارى باعاسى 3 پايىزعا، ازىق-تۇلىك ەمەس تاۋارلار – 2،4 پايىزعا، حالىققا كورسەتىلەتىن اقىلى قىزمەتتەر – 2 پايىزعا ءوستى. 2026 جىلدىڭ قاڭتار-اقپان ايلارىندا ەاەو ەلدەرىمەن تاۋار اينالىمى 17،1 ميلليون دوللاردى قۇراپ، وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 16،6 پايىزعا تومەندەدى. ونىڭ ىشىندە ەكسپورت 4،3 پايىزعا، يمپورت 35،4 پايىزعا قىسقاردى.

ءوڭىردىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى

قازىرگى تاڭدا قىزىلوردا قالاسىندا 34 160 وتباسى تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇر. وبلىس ورتالىعىندا 70 مىڭ ادام جەر ۋچاسكەسىن الۋعا ءوتىنىش بەرگەن. بيىل 2006 جىلدان بەرى كەزەكتە تۇرعان تۇرعىندارعا ۋچاسكەلەر بەرە باستايدى.

وڭىردە ەكولوگيالىق ماسەلەلەر ءالى دە وزەكتىلىگىن جويماي وتىر. «تۇران ويپاتى – ارال تەڭىزى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ زاڭگەرى، ەكو-بەلسەندى نۇرتۇعان تۇرجانوۆتىڭ ايتۋىنشا، ارال ماڭى تۇرعىندارىنا وتەماقىدان بولەك كومەك قاجەت. 2022 جىلعى دەرەكتەر بويىنشا، ارال اۋدانىندا 32 ادامدا پاركينسون اۋرۋى، 62 ادامدا ەپيلەپسيا، 131 ادامدا مي قان اينالىمىنىڭ بۇزىلۋى (ينسۋلت) تىركەلگەن، 328 بالا مۇگەدەك دەپ تانىلعان.

وبلىستا 145 قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتار پوليگونى بار، ءبىراق ولاردىڭ جەتەۋى عانا تالاپتارعا سايكەس قۇجاتتارعا يە. تۇرمىستىق قالدىقتاردىڭ تەك 32،8 پايىزى عانا قايتا وڭدەلەدى.

سوڭعى ۋاقىتتا قىزىلوردا وبلىسىندا كۇرىش ەگىلەتىن القاپتار ازايىپ بارادى. وتكەن جىلى مۇنداعى ەگىن ءوسىرۋ كەزەڭى كۇردەلى بولدى. سۋارمالى سۋعا دەگەن قاجەتتىلىك شەكتى دەڭگەيگە جەتتى.

بيىل كۇرىش ەگىلەتىن القاپ 10،9 مىڭ گەكتارعا قىسقارادى.

2012 جىلى جەر ءبولىنىپ، قۇرىلىسى باستالعان 120 جىلىجاي ماسەلەسى ءالى شەشىمىن تاپپاي وتىر. بۇل كەشەنگە جۇمسالعان قارجى تۋرالى ءالى كۇنگە دەيىن اقپارات جوق.